Bugungi kunda bolalar va o‘smirlar orasida metabolik sindrom (MS) tarqalishining ortib borishi global miqyosdagi dolzarb tibbiy-ijtimoiy muammo sifatida qaralmoqda. Ilgari faqat kattalar orasida uchraydigan ushbu patologik holat hozirgi kunda yosh avlod salomatligiga jiddiy xavf tug‘dirmoqda. Bolalik davrida noto‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy faollik yetishmasligi, stress va ekologik omillar metabolik buzilishlarning erta rivojlanishiga sabab bo‘lmoqda. So‘nggi yillarda o‘tkazilgan epidemiologik tadqiqotlar semirish, arterial gipertenziya, dislipidemiya va insulin rezistentligi holatlarining ko‘payganini tasdiqlaydi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, metabolik sindrom rivojlanishida genetik moyillik bilan bir qatorda, ovqatlanish xususiyatlari, gipodinamiya va perinatal davrdagi oziqlanish buzilishlari muhim rol o‘ynaydi. Ayniqsa, homila davrida yoki erta bolalikda oziqa moddalarning yetishmovchiligi mitoxondrial faoliyatning pasayishiga, keyinchalik esa insulin sekresiyasi va yog‘ almashinuvi buzilishlariga olib keladi. Shuningdek, adenovirusli infeksiya, abdominal semirish va gormonal disbalanslar MS patogenezining muhim bo‘g‘inlari sifatida qaraladi. Zamonaviy pediatriyada MS diagnostikasi uchun yagona mezonlar tizimi hali to‘liq shakllanmagan bo‘lsa-da, IDF (2005, 2007) tavsiyalariga ko‘ra abdominal semirish asosiy diagnostik belgi sifatida e’tirof etiladi. Shu bilan birga, insulin rezistentligi, dislipidemiya va arterial gipertenziya kabi laborator va klinik ko‘rsatkichlarning majmuaviy bahosi eng ishonchli yondashuv hisoblanadi. Metabolik sindromning erta aniqlanishi, xavf omillarini bartaraf etish va bolalikdan sog‘lom turmush tarzini shakllantirish kelajakda yurak-qon tomir kasalliklari, 2-tur diabet va boshqa xronik patologiyalarni kamaytirishda muhim ahamiyatga ega. Shu bois, ushbu sindromning patogenezini chuqur o‘rganish, erta diagnostika mezonlarini takomillashtirish hamda samarali profilaktik strategiyalarni ishlab chiqish zamonaviy pediatriyaning eng ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
| Mualliflar | Babadjanova , Faniya, Muyassar , Sultanova |
|---|---|
| Jurnal | Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали |
| Nashr sanasi | 2026-02-16 |
| Jild | 1 |
| Son | 1 |
| Betlar | 67-72 |
| Til | Ingliz |
metabolik sindrom, bolalar, o‘smirlar, semirish, insulin rezistentligi
В данной работе были исследованы амфифильные меротерпеноиды. Изучена бактериостатическая и фунгистатическая активность терпеноидов в отношении микроскопичсеких грибков Saccharomyces cerevisiae и Candida sp…
Представлен проект AviShifo – современная цифровая платформа, ориентированная на улучшение системы общественного здравоохранения и менеджмента в здравоохранении. Описаны ключевые функции платформы: искусственный…
Исследование изучает современные стратегии стандартизации и управления качеством в амбулаторной педиатрической помощи в Индии, с акцентом на доказательные протоколы, цифровые инструменты и непрерывное улучшение качества…
В статье говорится о поражении почек и виды поражении почек у больных хроническими вирусными заболеваниями печени, ускорение полиорганного поражения и осложнений при присоединении артериальной гипертензии, а также…
Postprandial glucose excursions, characterized by rapid increases in blood glucose levels following meals, are increasingly recognized as contributors to metabolic dysregulation and systemic inflammation. However, their…
Мақолада инсон терисидаги дерматоглифик белгиларнинг морфологик ўзгаришлар динамикаси ёшга боғлиқ равишда таҳлил қилинган. Суд-тиббий экспертизада шахснинг ёши ва морфологик ҳолатини аниқлашда дерматоглифика…
Мақолада суд-тиббий экспертиза амалиётида дерматоглифик маълумотлардан фойдаланишнинг ташхисий аҳамияти ёритилган. Инсон танасидаги папилляр нақшлар — бармоқ, кафт ва оёқ кафтларининг дерматоглифик излари шахснинг…
Мақолада шахсни идентификация қилишда, айниқса суд-тиббий экспертиза жараёнларида дерматоглифика усулининг аҳамияти ёритилган. Инсоннинг бармоқ ва кафт излари бутун умри давомида ўзгармаслиги ҳамда ташқи таъсирларга…
In almost all cases of traumatic brain injury (TBI), displacement and deformation of the brain occur, followed by its return to the original position. This process is accompanied by a dynamic redistribution of…
Ушбу тадқиқотда бош мия травматик шикастланишида ликвор айланиш тизимидаги патоморфологик ўзгаришлар ўрганилди. Шу тариқа, cубарахноидал қон қўйилишида патологик жараён ликвор айланиш тизимининг барча уч бўғинини қамраб…