Bugungi kunda bolalar va o‘smirlar orasida metabolik sindrom (MS) tarqalishining ortib borishi global miqyosdagi dolzarb tibbiy-ijtimoiy muammo sifatida qaralmoqda. Ilgari faqat kattalar orasida uchraydigan ushbu patologik holat hozirgi kunda yosh avlod salomatligiga jiddiy xavf tug‘dirmoqda. Bolalik davrida noto‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy faollik yetishmasligi, stress va ekologik omillar metabolik buzilishlarning erta rivojlanishiga sabab bo‘lmoqda. So‘nggi yillarda o‘tkazilgan epidemiologik tadqiqotlar semirish, arterial gipertenziya, dislipidemiya va insulin rezistentligi holatlarining ko‘payganini tasdiqlaydi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, metabolik sindrom rivojlanishida genetik moyillik bilan bir qatorda, ovqatlanish xususiyatlari, gipodinamiya va perinatal davrdagi oziqlanish buzilishlari muhim rol o‘ynaydi. Ayniqsa, homila davrida yoki erta bolalikda oziqa moddalarning yetishmovchiligi mitoxondrial faoliyatning pasayishiga, keyinchalik esa insulin sekresiyasi va yog‘ almashinuvi buzilishlariga olib keladi. Shuningdek, adenovirusli infeksiya, abdominal semirish va gormonal disbalanslar MS patogenezining muhim bo‘g‘inlari sifatida qaraladi. Zamonaviy pediatriyada MS diagnostikasi uchun yagona mezonlar tizimi hali to‘liq shakllanmagan bo‘lsa-da, IDF (2005, 2007) tavsiyalariga ko‘ra abdominal semirish asosiy diagnostik belgi sifatida e’tirof etiladi. Shu bilan birga, insulin rezistentligi, dislipidemiya va arterial gipertenziya kabi laborator va klinik ko‘rsatkichlarning majmuaviy bahosi eng ishonchli yondashuv hisoblanadi. Metabolik sindromning erta aniqlanishi, xavf omillarini bartaraf etish va bolalikdan sog‘lom turmush tarzini shakllantirish kelajakda yurak-qon tomir kasalliklari, 2-tur diabet va boshqa xronik patologiyalarni kamaytirishda muhim ahamiyatga ega. Shu bois, ushbu sindromning patogenezini chuqur o‘rganish, erta diagnostika mezonlarini takomillashtirish hamda samarali profilaktik strategiyalarni ishlab chiqish zamonaviy pediatriyaning eng ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
| Mualliflar | Babadjanova , Faniya, Muyassar , Sultanova |
|---|---|
| Jurnal | Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали |
| Nashriyot | ТТА Урганч филиали |
| ISSN | 3093-8740, 2012-2021 |
| Nashr sanasi | 2026-02-16 |
| Jild | 1 |
| Son | 1 |
| Betlar | 67-72 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Tibbiyot |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-26 |
metabolik sindrom, bolalar, o‘smirlar, semirish, insulin rezistentligi
| APA | Babadjanova , Faniya, & Muyassar , Sultanova (2026). BOLALAR VA O‘SMIRLARDA METABOLIK SINDROMINING ZAMONAVIY JIHATLARI. Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 1(1), 67-72. http://journal.urdti.uz/index/article/view/332 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Babadjanova , Faniya, Muyassar , Sultanova BOLALAR VA O‘SMIRLARDA METABOLIK SINDROMINING ZAMONAVIY JIHATLARI // Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали. – 2026. – T. 1, № 1. – B. 67-72. |
| MLA | Babadjanova , Faniya, and Muyassar , Sultanova. “BOLALAR VA O‘SMIRLARDA METABOLIK SINDROMINING ZAMONAVIY JIHATLARI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 1(1), 67-72, 2026. http://journal.urdti.uz/index/article/view/332 |
| Chicago | Babadjanova , Faniya, and Muyassar , Sultanova. “BOLALAR VA O‘SMIRLARDA METABOLIK SINDROMINING ZAMONAVIY JIHATLARI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 1(1), 67-72 (2026). http://journal.urdti.uz/index/article/view/332 |
| Harvard | Babadjanova , Faniya, and Muyassar , Sultanova (2026) ‘BOLALAR VA O‘SMIRLARDA METABOLIK SINDROMINING ZAMONAVIY JIHATLARI’, Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 1(1), 67-72. http://journal.urdti.uz/index/article/view/332 |
| BibTeX | @article{babadjanovafaniya2026,
title = {BOLALAR VA O‘SMIRLARDA METABOLIK SINDROMINING ZAMONAVIY JIHATLARI},
author = {Babadjanova , Faniya and Muyassar , Sultanova},
journal = {Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали},
year = {2026},
volume = {1},
number = {1},
pages = {67-72},
url = {http://journal.urdti.uz/index/article/view/332}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Мақолада суд-тиббий экспертиза амалиётида дерматоглифик маълумотлардан фойдаланишнинг ташхисий аҳамияти ёритилган. Инсон танасидаги папилляр нақшлар — бармоқ, кафт ва оёқ кафтларининг дерматоглифик излари шахснинг…
Мақолада инсон терисидаги дерматоглифик белгиларнинг морфологик ўзгаришлар динамикаси ёшга боғлиқ равишда таҳлил қилинган. Суд-тиббий экспертизада шахснинг ёши ва морфологик ҳолатини аниқлашда дерматоглифика…
Postprandial glucose excursions, characterized by rapid increases in blood glucose levels following meals, are increasingly recognized as contributors to metabolic dysregulation and systemic inflammation. However, their…
В статье говорится о поражении почек и виды поражении почек у больных хроническими вирусными заболеваниями печени, ускорение полиорганного поражения и осложнений при присоединении артериальной гипертензии, а также…
Представлен проект AviShifo – современная цифровая платформа, ориентированная на улучшение системы общественного здравоохранения и менеджмента в здравоохранении. Описаны ключевые функции платформы: искусственный…
В данной работе были исследованы амфифильные меротерпеноиды. Изучена бактериостатическая и фунгистатическая активность терпеноидов в отношении микроскопичсеких грибков Saccharomyces cerevisiae и Candida sp…
Исследование изучает современные стратегии стандартизации и управления качеством в амбулаторной педиатрической помощи в Индии, с акцентом на доказательные протоколы, цифровые инструменты и непрерывное улучшение качества…
Hozirgi davrda raqamli texnologiyalar sog‘liqni saqlash tizimida samaradorlikni oshirishning eng muhim omillaridan biri sifatida qaralmoqda. Tibbiy xizmatlarni raqamlashtirish orqali aholi salomatligi bo‘yicha…
This article provides a comprehensive exploration of challenges, ranging from infectious diseases, mental health, and substance use to environmental sustainability and emerging technologies. The aftermath of the…
Chronic kidney disease (CKD) is associated with gut microbiota dysbiosis, which exacerbates disease progression through increased production of uremic toxins and systemic inflammation. The Khorezm region presents unique…
Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Relevance. Respiratory syncytial virus (RSV) infection remains one of the leading causes of acute respiratory diseases in infants and young children, representing a serious medical and socio-economic problem worldwide…
Введение. У детей с врожденными пороками сердца нарушения кишечного микробиома сопровождаются изменением его метаболической активности. Наиболее информативными функциональными маркерами этих изменений являются…
Annotation. Children with congenital heart defects constitute a highly susceptible cohort for the development of intestinal dysbiosis and epithelial barrier dysfunction. This athophysiological vulnerability stems from…
Врожденные пороки сердца (ВПС) являются одной из наиболее распространённых форм врожденной патологии у детей и сопровождаются высоким риском нутритивных нарушений. Хроническая гипоксия, гемодинамические расстройства…
Введение. Тяжёлая термическая травма у детей требует длительного интенсивного лечения, включающего внутривенное введение жидкости после завершения начального этапа противошоковой терапии. В период ожоговой токсемии…
В статье рассматривается вопрос о том, в какой мере грамматический род существительного определяет гендерную окраску персонификаций в медиатекстах. Сопоставляются три типологически различные системы: двухродовая…
В статье представлен обзор исследований, посвящённых истории транспозиции личных местоимений в испанском языке с XV по XXI век. Под транспозицией понимается употребление местоименной формы в значении другого лица или…
Los indigenismos del español de México se han descrito sobre todo desde perspectivas etimológicas y dialectológicas, y su papel como portadores de la imagen lingüística del mundo de los pueblos originarios apenas se ha…
В статье рассматривается терминология узбекской вышивки (каштадўзлик) и золотного шитья (зардўзлик) с позиций лингвокультурологии. Наименования изделий (сўзана, палак), швов (кандахаёл, чиндахаёл, босма, йўрма, илмоқ…
В статье представлен аналитический обзор исследований концептуальной метафоры LE TEMPS C'EST DE L'ARGENT (ВРЕМЯ – ДЕНЬГИ) применительно к современному французскому экономическому дискурсу. Рассматриваются положения…