<p><em>Maqolada sintaktik birliklarning invariant turlari, asosan q<strong>o‘</strong>shma gaplar nazariyasi muammolari ko‘rib chiqiladi, bu borada ularga yagona yondashuv talab qilinadi, chunki ularning u yoki bu tomonlari bilan bo‘g‘liq tushunchalar atamalar shunchalik ko‘pki, natijada ular yuzaki va befarq tarzda tahlil va talqin qilingan. Maqolada muallif an'anaviy ravishda besh a’zoli deb hisoblanib kelingan sintaktik birliklarning mavjud invariant turlarini tizimli tahlilga tortish natijasida qo‘shma gaplarning yana bir invariant turini aniqlagan va uni shartli ravishda "parentez komponentli qo‘shma gap" deb nomlagan. U mazkur gapning parentez komponenti ikki turdan, y’ani: a) kirish va 2) kiritma komponentleridan iborat ekanligini, ular asosiy gapning kirish va kiritma bo‘laklari vazifasini o‘tashi ta’kidlangan, shu bois ularni gapning boshqa ega, kesim kabi gap b<strong>o‘</strong>laklaridek o‘zlarining kirish va kiritma bo‘lak vazifasini bajarishi e’tirof etgan. Shu yo‘sinda mazkur bo‘laklarning mavjud “tenglashish va tobelashish” sintaktik munosabatlari kabi yangi “kirish va kiritish”sintaktik munosabatlarini ro‘yobga chiqaruvchi kirish va kiritma bo‘laklar ekanligini asoslab bergan, kirish va kiritma komponentlarning asosiy gapda kirish va kiritma b<strong>o‘</strong>laklar vazifasini bajarishini isbotlagan va tegishli misollar bilan dalillangan.</em></p>
| Mualliflar | Khoshimov, Muzaffar |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2024-04-09 |
| Jild | 30 |
| Son | 1 |
| Betlar | 347-353 |
| Til | O‘zbek |
sintaktik birliklarning invariant turlari, murakkab gaplar nazariyasi, “teng bo‘glovchi” va “tobe” sintaktik munosabatlari, ikki turkumli parentez komponentli qo‘shma gap: a) kirish; b) kiritma, kirish va kiritma qismlari, kirish, kiritish, kirish va kiritma sintaktik munosabatlar, gapning kirish va kiritma bo‘laklari., invariant types of syntactic units, composite sentence theory, syntactic relations “coordination” and “subordination”, composite sentence with a parenthetical clause of two subtypes: a) introductory; b) insertive, introductory and insertive parts of sentence, introduction, insertion, introductory and insertive syntactic relations, introductory and insertive parts of sentence.
Ushbu maqolada matn li ngvistikasiga doir ilmiy qarashlar b ayo n etilgan. Matn ko‘plab tilshunoslik maktablarining tadqiqot obyektiga aylanganligi, an’anaviy va zamonaviy tilshunoslikda matn tushunchasini turlicha…
Ushbu maqolada neologizmlarning tarjimada ifodalanishi va o‘ziga xos xususiyatlari o‘rganilib chiqilgan. O‘zbekiston mustaqilligini qo‘lga kiritgan dastlabki yillardanoq ta’lim tizimiga katta e’tibor qaratdi. Shu…
Jadidlar boshidanoq musulmon diniy maktablari, yangi uslubdagi maktablar, nashriyot va teatr, ijtimoiy, siyosiy va madaniy muassasalarning anʼanaviy taʼlim tizimini isloh qilishga intildilar. Ushbu maqolada “Buxoro…
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi estetik qadriyatlarni va madaniyatni aks ettiruvchi maqollarning lingvamadaniy xususiyatlari yoritib berilgan. O‘zbek va ingliz maqollarini solishtirgan holda ikki tilning…
Ushbu maqolada Alisher Navoiyning “Saddi Iskandariy” asarida shoir tomonidan qo‘llanilgan forsiy so‘zlar, ularning sinonimlari, sinonimik qator xususida so‘z boradi. Sinonimlar haqida jahon tilshunoslarining ilmiy…
Ushbu maqolada frazeologizm tushunchasi, uning rivojlanishi va vazifalari haqida so‘z boradi. Shuningdek, ingliz va o‘zbek tillarida iboralardan foydalanish, ularning o‘ziga xos xususiyatlari, o‘xshash va farqli…
Ushbu maqolada qarindosh bo‘lmagan ikki til – ingliz va o‘zbek tillarida “foot/oyoq” leksemalarining struktur-semantik tahlilini chog‘ishtirma aspektda komponent tahlil metodi asosida yoritib berish maqsad qilingan…
Ushbu maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi o‘zlashma so‘zlar va neologizmlarning o‘ziga xos xususiyatlari o‘rganilib chiqilgan. O‘zbekiston mustaqilligini qo‘lga kiritgan dastlabki yillardanoq ta’lim tizimiga katta…
Ushbu maqolada tilshunoslikda paydo bo‘layotgan zamonaviy yo‘nalishlar va bugungi kunda ekolingvistika o‘zbek tilshunosligining saqlash dolzarb yo‘nalishlaridan biri ekanligi hamda tilshunoslikning muammolari qatoridan…
Ushbu maqolada akademik G‘.G‘ulomning nasriy merosi o‘rganilgan. Unda adibning “Shum bola” qissasi misolida Gʻ.Gʻulom nasrining o‘ziga xosligi tadqiq etilgan. G‘.G‘ulomning qahramon ruhiy kechinmalarini yoritish…