<p><em>Maqolada </em><em>Mahmud Koshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk” asarida qo‘llangan toponimlarning lingvistik xususiyatlari tahlil etilgan. </em><em>Bizga ma’lumki, mazkur asar XI asr va undan oldingi asrlarga oid bo‘lgan onomastik birliklarni, jumladan, toponimik birliklarni o‘zida jamlagan qimmatli manbadir. </em><em>Toponimlar</em><em>ning</em><em> ush</em><em>bu asarda izohi berilar ekan, avvalo, muallif uning qanday obyekt nomi ekanligiga ahamiyat qaratgan</em><em>, joylashish o‘</em><em>rni, chegarasi va qaysi urug‘-qabila bu joyda yashashi haqidagi batafsil ma’lumotlarni berib o‘tgan. Joyga asos solgan shaxs va uning nomi hamda toponim o‘rtasidagi aloqadorlik, nomning talaffuzi, uning qanday o‘qilishi to‘g‘ri ekanligi, xalq ichida toponimning yana qanday otlar bilan atalishi kabi qator fikrlar asar qimmatini yanada oshirgan. </em><em>Shu</em><em> bilan bir qatorda toponimika sohasi uchun ahamiyatli hisoblangan bir qancha nomlar etimologiyasining berilishi, qaysi qabilalar tomonidan topoleksemalar</em><em>ning </em><em>qanday ma’nolarda ishlatilishi, bu leksema ishtirok etgan yana qanday joy nomlari mavjud ekanligini Mahmud Koshg‘ariy davrining kuchli tilshunosi sifatida izohlab o‘tadi. Bundan tashqari, asarda toponimlar tarkibida qatnashadigan bir qancha geografik atamalarning ham ma’nolari izohlangan bo‘lib, ularning aksariyati bugungi kunda eskirgan va yana ayrimlari iste’moldan butunlay chiqib ketgan hisoblanadi. Shunday bo‘lsa-da, ularning juda ko‘pchiligini hozirda mavjud tarixiy joy nomlari tarkibida saqlanib qolganini ko‘rish mumkin va ayni paytda manbadagi bunday geografik terminlarni o‘rganish joy nomlari tarkibini aniqlash hamda ma’nosini izohlashda ochqich vazifasini bajaradi</em><em>.</em><em> Tom ma’noda “Devonu lug‘otit turk” asari tarixiy toponimika uchun ham, qolaversa bugungi zamonaviy toponimika sohasi uchun ham juda ko‘plab noyob ma’lumotlarni o‘zida saqlagan turkiy xalqlarning benazir xazinasidir.</em></p>
| Mualliflar | Jo‘raboyeva, Gulrux, O‘rinboyeva, E’zozxon |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2024-09-12 |
| Jild | 30 |
| Son | 3 |
| Til | O‘zbek |
onomastika, toponimika, toponim, toponimik indikator, etnotoponim, antropotoponim, etnonim, etimoligiya, geografik obyekt nomi, geografik termin., onomastics, toponymy, toponym, toponymic indicator, ethnotoponym, anthropotoponym, ethnonym, etymology, geographical object name, geographical term.
Ushbu maqola tub so‘z holatidagi ornitonimlar masalalariga bag‘ishlangan bo‘lib, unda o‘zbek va ingliz tillar i da bunday so‘zlar nisbatan kamchilikni tashkil etishi kuzatilganligi, hozirgi til nuqtayi nazaridan muayyan…
Jahon tilshunosligida yangi deya e’tirof etilayotgan lingvistik genderologiya yo‘nalishi, antropotsentrik paradigmaning tarkibiy qismi sifatida o‘zining taraqqiyot bosqichini bosib o‘tdi. Til ilmida olib borilayotgan…
Dunyo tilshunosligida til birliklarining ma’no tomonini semantik jihatdan asoslash, ularning lingvistik qonuniyatlarini ishlab chiqish va lingvopoetik imkoniyatlarini aniqlashga doir bir qator tadqiqotlar olib borildi…
Maqolada Nosiriddin Burhoniddin o‘g‘li Rabg‘uziy tomonidan yozilgan va eski o‘zbek tili xususiyatlarini o‘zida aks ettirgan “Qisasi Rabg‘uziy” asarida qo‘llangan ko‘makchilar tahlil etilgan. Nosiriddin Rabg‘uziy…
Maqоlada kоmmunikativ sеmantika va nutqiy jarayonlarni oʻrganish masalalari, оppоzitiv, kоmpоnеnt tahlil hamda matniy tahlil mеtоdlari, lеksik-sеmantik paradigmalarning tuzilishi, soʻzlarning mazmuniy alоqasi хususidagi…
Mazkur maqolada qator tilshunos olimlarning so‘z va so‘z birikmalari xususidagi ilmiy-nazariy qarashlari o‘rganib chiqilgan holda, tilshunoslikda so‘z va so‘z birikmalarining xususiyatlari chuqur tadqiq qilinib, so‘z va…
Ma’lumki, askiya san’at darajasiga ko‘tarilgan va hali-hanuz o‘z qiymatini yo‘qotmagan janrlarda sanaladi. Xalq og‘zaki ijodidagi ushbu janr tilshunoslikda so‘z o‘yinlari misolida o‘rganiladi. Chunki askiya so‘z…
Ushbu maqolada zamonaviy tilshunoslikning muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lgan kognitiv lingvistika sohasi haqida ma’lumot beriladi. Turli tizimli tillar ingliz va o‘zbek tillarida “hayot\o‘lim” konseptini…
Maqolada inson dunyoqarashi va matnda lug‘aviy vositalar yordamida olam tuzilishi, butun dunyoning modellashtirilishi haqida fikr yuritilgan. Dunyoqarashning shakllanishi inson shaxsining shakllanishidagi so‘nggi…
Ushbu mаqоlаdа pоetik mаtnlаrdа shаkl vа mаzmun uyg‘unligi, оlаmning kоnseptuаl vа lisоniy mаnzаrаsining she’riy mаtnlаrdаgi vizuаl-grаfik ifоdаsi hаmdа muаllifning bоrliq hаqidаgi tаsаvvurlаrini turli grаfik shаkldа…