“Devonu lug‘otit turk” asari va toponimlar

Jo‘raboyeva, Gulrux, O‘rinboyeva, E’zozxon

FarDU ilmiy xabarlari · 2024-yil

Annotatsiya

Maqolada Mahmud Koshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk” asarida qo‘llangan toponimlarning lingvistik xususiyatlari tahlil etilgan. Bizga ma’lumki, mazkur asar XI asr va undan oldingi asrlarga oid bo‘lgan onomastik birliklarni, jumladan, toponimik birliklarni o‘zida jamlagan qimmatli manbadir. Toponimlarning ushbu asarda izohi berilar ekan, avvalo, muallif uning qanday obyekt nomi ekanligiga ahamiyat qaratgan, joylashish o‘rni, chegarasi va qaysi urug‘-qabila bu joyda yashashi haqidagi batafsil ma’lumotlarni berib o‘tgan. Joyga asos solgan shaxs va uning nomi hamda toponim o‘rtasidagi aloqadorlik, nomning talaffuzi, uning qanday o‘qilishi to‘g‘ri ekanligi, xalq ichida toponimning yana qanday otlar bilan atalishi kabi qator fikrlar asar qimmatini yanada oshirgan. Shu bilan bir qatorda toponimika sohasi uchun ahamiyatli hisoblangan bir qancha nomlar etimologiyasining berilishi, qaysi qabilalar tomonidan topoleksemalarning qanday ma’nolarda ishlatilishi, bu leksema ishtirok etgan yana qanday joy nomlari mavjud ekanligini Mahmud Koshg‘ariy davrining kuchli tilshunosi sifatida izohlab o‘tadi. Bundan tashqari, asarda toponimlar tarkibida qatnashadigan bir qancha geografik atamalarning ham ma’nolari izohlangan bo‘lib, ularning aksariyati bugungi kunda eskirgan va yana ayrimlari iste’moldan butunlay chiqib ketgan hisoblanadi. Shunday bo‘lsa-da, ularning juda ko‘pchiligini hozirda mavjud tarixiy joy nomlari tarkibida saqlanib qolganini ko‘rish mumkin va ayni paytda manbadagi bunday geografik terminlarni o‘rganish joy nomlari tarkibini aniqlash hamda ma’nosini izohlashda ochqich vazifasini bajaradi. Tom ma’noda “Devonu lug‘otit turk” asari tarixiy toponimika uchun ham, qolaversa bugungi zamonaviy toponimika sohasi uchun ham juda ko‘plab noyob ma’lumotlarni o‘zida saqlagan turkiy xalqlarning benazir xazinasidir.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarJo‘raboyeva, Gulrux, O‘rinboyeva, E’zozxon
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2024-09-12
Jild30
Son3
Betlar310-310
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-09-06

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

onomastika, toponimika, toponim, toponimik indikator, etnotoponim, antropotoponim, etnonim, etimoligiya, geografik obyekt nomi, geografik termin., onomastics, toponymy, toponym, toponymic indicator, ethnotoponym, anthropotoponym, ethnonym, etymology, geographical object name, geographical term.

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAJo‘raboyeva, Gulrux, & O‘rinboyeva, E’zozxon (2024). “DEVONU LUG‘OTIT TURK” ASARI VA TOPONIMLAR. FarDU ilmiy xabarlari, 30(3), 310-310. https://journal.fdu.uz/main/article/2532
GOST (OAK)Jo‘raboyeva, Gulrux, O‘rinboyeva, E’zozxon “DEVONU LUG‘OTIT TURK” ASARI VA TOPONIMLAR // FarDU ilmiy xabarlari. – 2024. – T. 30, № 3. – B. 310-310.
MLAJo‘raboyeva, Gulrux, and O‘rinboyeva, E’zozxon. ““DEVONU LUG‘OTIT TURK” ASARI VA TOPONIMLAR.” FarDU ilmiy xabarlari, 30(3), 310-310, 2024. https://journal.fdu.uz/main/article/2532
ChicagoJo‘raboyeva, Gulrux, and O‘rinboyeva, E’zozxon. ““DEVONU LUG‘OTIT TURK” ASARI VA TOPONIMLAR.” FarDU ilmiy xabarlari, 30(3), 310-310 (2024). https://journal.fdu.uz/main/article/2532
HarvardJo‘raboyeva, Gulrux, and O‘rinboyeva, E’zozxon (2024) ‘“DEVONU LUG‘OTIT TURK” ASARI VA TOPONIMLAR’, FarDU ilmiy xabarlari, 30(3), 310-310. https://journal.fdu.uz/main/article/2532
BibTeX
@article{joraboyevagulrux2024,
  title = {“DEVONU LUG‘OTIT TURK” ASARI VA TOPONIMLAR},
  author = {Jo‘raboyeva, Gulrux and O‘rinboyeva, E’zozxon},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2024},
  volume = {30},
  number = {3},
  pages = {310-310},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/2532}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2024-yil arxivi

Jo‘raboyeva, Gulrux — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari