<p><em>Ushbu maqolada gapning shakliy va mazmuniy tuzilishi, </em><em>gaplarga xos shakl va mazmun nomutanosibligini yuzaga keltiruvchi asosiy omillar, xususan paradigmаtik va sintagmаtik nomutanosiblik haqida fikr yuritiladi. Sintagmatik nomutanosiblik uyushiq va ajratilgan bo‘lakli, undalmali, kirish va kiritmali, ustama predikatsiyali gap qurilmalarida mavjudligi, bunday qurilmalarda gap tarkibining shakliy-grammatik birliklari bilan semantik birliklari miqdori muvofiq bo‘lmasligi,</em> <em>ma’lum propozitsiya gap orqali, oborotlar orqali, sodda gap tarkibidagi ayrim so‘zlar va grammatik shakllar orqali ifodalanib, shu sodda gapni mazmunan murakkablashtirishi, sodda gaplarga xos ortiqchalik, ko‘pincha, gap sintaktik tuzilishida asemantik shakliy lug‘aviy birliklar hisobiga vujudga kelishi, ega, kesim, to‘ldiruvchi, aniqlovchi va o‘rin ergash gapli qo‘shma gaplarda sodda gaplarda ham ifodalanishi mumkin bo‘lgan oddiy mazmun murakkab shaklda – polipredikativ qurilmalarda berilishi, lisoniy tejamlilik lisoniy ortiqchalikning zid tushunchasi bo‘lib, unda semantik butunlikning shakliy-grammatik birliklari uning ma’noviy-semantik birliklariga nisbatan kam bo‘lishi, gap semantik qurilishining ba’zi birliklari gap grammatik qurilishida moddiy qiyofaga ega bo‘lmasligi badiiy asarlardan olingan misollar asosida yoritiladi.</em></p>
| Mualliflar | Rozikova, Gulbahor |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2024-09-12 |
| Jild | 30 |
| Son | 3 |
| Til | O‘zbek |
gap, shakliy va mazmuniy mutanosiblik, shakliy va mazmuniy nomutanosiblik, gapning grammatik imkoniyati, gapning semantik imkoniyati, paradigmаtik nomutanosiblik; sintagmаtik nomutanosiblik, ortiqchalik, tejamlilik, monosubyektlilik, polisubyektlilik, asemantik shakliy birliklar., sentence, form and content proportionality, formality and content disparity, grammatical possibility of sentence, semantic possibility of sentence, paradigmatic imbalance; syntagmatic imbalance, redundancy, thrift, monosubjectivity, polysubjectivity, asemantic form units.
Odatda, adabiyotshunoslikda ko‘p qo‘llaniladigan allegorik ko‘chim tilshunoslikda kam o‘rganilgan. Allegoriya to‘g‘risida bugunganqadar juda ko‘p bahs va munozaralar bo‘lib kelgan va hamon davom etmoqda. Ushbu maqola…
Sa’diy Sheroziy hayoti davomida ko‘plab asarlar yozib qoldirdi. Ularning ichida “Guliston” asari alohida o‘rin tutadi. Bu asar o‘rta asrlardayoq dunyo xalqlarining diqqatini o‘ziga qaratgan. Uning tadqiq etilishi…
Maqolada paremik birlik hisoblangan maqollar, ularning lingvopoetik tahliliga doir nazariy fikrlar bayon qilingan. Xalq og‘zaki ijodining keng tarqalgan turlaridan biri maqoldir. Maqol og‘zaki ijodimizning kichik…
Maqolada kognitologiyava uning o‘rganish predmetlari, kognitiv faoliyat va uning tilshunoslik bilan aloqasi haqida so‘z boradi. Kоgnitiv tilshunоslikdа еng аsоsiу о‘rgаnilаdigаn аtаmа – konsept hamda uning pаrеmiуаlаr…
Ushbu mаqоlаdа pоetik mаtnlаrdа shаkl vа mаzmun uyg‘unligi, оlаmning kоnseptuаl vа lisоniy mаnzаrаsining she’riy mаtnlаrdаgi vizuаl-grаfik ifоdаsi hаmdа muаllifning bоrliq hаqidаgi tаsаvvurlаrini turli grаfik shаkldа…
Ushbu maqolada Mizoolim Mushrifning “Ansob us-salotin va tavorix ul-havoqin” asaridagi izofiy birikmalarning qo‘llanilishiga doir nazariy masalalar atroflicha tahlil qilingan. Fors-tojik tili XIX asr o‘rtalarida ham…
Ushbu maqolada zamonaviy tilshunoslikning muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lgan kognitiv lingvistika sohasi haqida ma’lumot beriladi. Turli tizimli tillar ingliz va o‘zbek tillarida “hayot\o‘lim” konseptini…
Mazkur maqolada tasvir nutq tipining o‘zigaxos jihatlari til va nutq munosabatlari, tilning ijtimoiy xodisa sifatidagi maqomi, uning mavhum mohiyat sifatida imkoniyatga ega ekanligi hamda bu imkoniyat nutqda namoyon…
Mazkur maqolada qator tilshunos olimlarning so‘z va so‘z birikmalari xususidagi ilmiy-nazariy qarashlari o‘rganib chiqilgan holda, tilshunoslikda so‘z va so‘z birikmalarining xususiyatlari chuqur tadqiq qilinib, so‘z va…
Mazkur maqola da disleksiyaning ta'lim jarayonlaridagi ahamiyatini ko‘rib chiq il adi. T adqiqot zamonaviy jamiyatda o‘qish faoliyatining ahamiyatini tahlil qiladi va disleksiya muammosini turli fanlar kontekstida…