Qayum ramazon va uning “Oʻzbek tilining birlashgan imlo qoidalari” risolasi xususida

Azimov, Inomjon

FarDU ilmiy xabarlari · 2025-yil

Annotatsiya

Oʻtgan asrning boshlarida oʻz harakatlarini “jadidlar” nomi bilan tarix zarvaraqlariga muhrlagan ma’rifatparvar ziyolilar birinchi navbatda, alifbo va imlo masalalariga jiddiy e’tibor qaratdilar, ma’lum qonun-qoidalarga asoslangan milliy adabiy til boʻlishini orzu qildilar. Mazkur masalalar jadidlar faoliyatining muhim yoʻnalishlaridan biri edi.

Ma’lum imlo qoidalariga asoslanmagan arab yozuvi isloh qilinib, dastlabki imlo qoidalari ishlab chiqildi. Dastlabki tajriba sifatida Fitrat boshchiligida tashkil qilingan “Chigʻatoy gurungi” tomonidan ishlab chiqilgan “Bitim yoʻllari” (“Yozuv yoʻllari”) asarini keltirish mumkin. 1929-yil may oyida Samarqandda boʻlib oʻtgan til va imlo konferensiyasida, boshqa turkiy tillardagi kabi, oʻzbek tilida ham singarmonizm qonuniyati e’tirof etilib, imlo qoidalari shu asosda ishlab chiqilgan edi. Unga koʻra, unlilar soni 9 ta etib belgilangan.

Afsuski, sovet mafkurasining hukmronligi tilshunoslik sohasiga ham oʻz ta’sirini oʻtkazdi. May konferensiyasida tasdiqlangan imlo qoidalari millatchilik ruhida tuzilganligi va ishchi-dehqon ommasining savod chiqarishiga toʻsqinlik qilayotgani kabi vajlar bilan rad etildi. Singarmonizm yoʻqolib borayotgan hodisa sifatida baholanib, unlilar miqdori 9 tadan 6 taga kamaytirildi. Avvalgi imlo qoidalaridan tubdan farq qiladigan, shoʻro mafkurasiga mos yangi imlo qoidalari ishlab chiqildi.

Maqolada Qayum Ramazon tomonidan risola holida tayyorlangan mazkur imlo qoidalari xususida soʻz yuritiladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAzimov, Inomjon
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2025-12-31
Jild31
Son4
Betlar87-87
TilO‘zbek
Indeksga qo‘shilgan2026-09-06

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

alifbo, imlo, isloh, unli tovush, undosh tovush, singarmonizm, harf, fonema, yot harflar, yozuv., alifbo, imlo, isloh, unli tovush, undosh tovush, singarmonizm, harf, fonema, yot harflar, yozuv.

Iqtibos keltirish

APAAzimov, Inomjon (2025). QAYUM RAMAZON VA UNING “OʻZBEK TILINING BIRLASHGAN IMLO QOIDALARI” RISOLASI XUSUSIDA. FarDU ilmiy xabarlari, 31(4), 87-87. https://journal.fdu.uz/main/article/1021
GOST (OAK)Azimov, Inomjon QAYUM RAMAZON VA UNING “OʻZBEK TILINING BIRLASHGAN IMLO QOIDALARI” RISOLASI XUSUSIDA // FarDU ilmiy xabarlari. – 2025. – T. 31, № 4. – B. 87-87.
MLAAzimov, Inomjon. “QAYUM RAMAZON VA UNING “OʻZBEK TILINING BIRLASHGAN IMLO QOIDALARI” RISOLASI XUSUSIDA.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(4), 87-87, 2025. https://journal.fdu.uz/main/article/1021
ChicagoAzimov, Inomjon. “QAYUM RAMAZON VA UNING “OʻZBEK TILINING BIRLASHGAN IMLO QOIDALARI” RISOLASI XUSUSIDA.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(4), 87-87 (2025). https://journal.fdu.uz/main/article/1021
HarvardAzimov, Inomjon (2025) ‘QAYUM RAMAZON VA UNING “OʻZBEK TILINING BIRLASHGAN IMLO QOIDALARI” RISOLASI XUSUSIDA’, FarDU ilmiy xabarlari, 31(4), 87-87. https://journal.fdu.uz/main/article/1021
BibTeX
@article{azimovinomjon2025,
  title = {QAYUM RAMAZON VA UNING “OʻZBEK TILINING BIRLASHGAN IMLO QOIDALARI” RISOLASI XUSUSIDA},
  author = {Azimov, Inomjon},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2025},
  volume = {31},
  number = {4},
  pages = {87-87},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/1021}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

Azimov, Inomjon — boshqa maqolalari