Geografik axborot tizimlari asosida tuproq sho‘rlanishini xaritalashtirish va fazoviy tahlil qilish

Kulmatov, Rashid

FarDU ilmiy xabarlari · 2026-yil

Annotatsiya

Tuproq sho‘rlanishi, ayniqsa arid va yarim-arid hududlarda, keng tarqalgan agroekologik muammolardan biri bo‘lib, qishloq xo‘jaligida yuqori hosil olishda, yer resurslarini tog‘ri boshqarishda va barqaror qishloq xo‘jaligini yuritishda asosiy to‘siq hisoblanadi. Unumdor tuproqlarning sho‘rlanishini yumshatish, oldini olish va unga qarshi kurashishda vaqt hamda makon bo‘yicha uzluksiz monitoringini yo‘lga qo‘yishni talab qiladi. Ushbu maqolada Qoraqalpog‘iston Respublikasining Xo‘jayli tumani sug‘oriladigan yerlarida mavjud ko‘p yillik tuproq sho‘rlanishining fazoviy tahlili keltirilgan. Olingan natijalar FAO (The Food and Agriculture Organization) tadbiq qilgan tasnif asosida hamda GAT (Geografik axborot tizimlari) texnologiyalari yordamida IDW (teskari masofaga bog‘liq og‘irlikli interpolatsiya) usuli orqali xaritalashtirilgan. Tadqiqot natijalari 2011–2023 yillar oralig‘ida sho‘rlanmagan yerlar maydoni keskin kamayganligini, kuchli va juda kuchli sho‘rlangan maydonlar esa sezilarli darajada ortganligini ko‘rsatgan. Ayniqsa 2019–2023 yillar oralig‘ida sho‘rlanish jarayonlari ancha faollashgani va ekologik muammo yanada keskinlashgani qayd etilgan. Tadqiqot davomida yaratilgan xaritalar Xo‘jayli tumanidagi sug‘oriladigan tuproqlarning meliorativ holatini yaxshilash hamda sho‘r yuvish ishlarini yanada samarali tashkil etishda asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarKulmatov, Rashid
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2026-01-23
Jild31
Son4
TilO‘zbek
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

tuproq sho‘rlanishi, qishloq xo‘jaligi, geo axborot tizimlari, IDW, fazoviy tahlil, Soil salinization, agriculture, geographic information systems, IDW, spatial analysis

Iqtibos keltirish

APAKulmatov, Rashid (2026). GEOGRAFIK AXBOROT TIZIMLARI ASOSIDA TUPROQ SHO‘RLANISHINI XARITALASHTIRISH VA FAZOVIY TAHLIL QILISH. FarDU ilmiy xabarlari, 31(4). https://journal.fdu.uz/main/article/1168
GOST (OAK)Kulmatov, Rashid GEOGRAFIK AXBOROT TIZIMLARI ASOSIDA TUPROQ SHO‘RLANISHINI XARITALASHTIRISH VA FAZOVIY TAHLIL QILISH // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 31, № 4.
MLAKulmatov, Rashid. “GEOGRAFIK AXBOROT TIZIMLARI ASOSIDA TUPROQ SHO‘RLANISHINI XARITALASHTIRISH VA FAZOVIY TAHLIL QILISH.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(4), 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/1168
ChicagoKulmatov, Rashid. “GEOGRAFIK AXBOROT TIZIMLARI ASOSIDA TUPROQ SHO‘RLANISHINI XARITALASHTIRISH VA FAZOVIY TAHLIL QILISH.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(4) (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/1168
HarvardKulmatov, Rashid (2026) ‘GEOGRAFIK AXBOROT TIZIMLARI ASOSIDA TUPROQ SHO‘RLANISHINI XARITALASHTIRISH VA FAZOVIY TAHLIL QILISH’, FarDU ilmiy xabarlari, 31(4). https://journal.fdu.uz/main/article/1168
BibTeX
@article{kulmatovrashid2026,
  title = {GEOGRAFIK AXBOROT TIZIMLARI ASOSIDA TUPROQ SHO‘RLANISHINI XARITALASHTIRISH VA FAZOVIY TAHLIL QILISH},
  author = {Kulmatov, Rashid},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2026},
  volume = {31},
  number = {4},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/1168}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi