Maktab ovqatlanish muhiti bolalarda oziqlanish xulqining shakllanishiga ta’sir etuvchi asosiy omillardan biri hisoblanadi. Hujjatda ta’kidlanganidek, «maktab — bu har kuni oziq-ovqat tanlovlari takrorlanadigan tuzilgan muhit» bo‘lib, yaratilgan sharoitlar sog‘lom odatlarni mustahkamlashi yoki yuqumsiz kasalliklar xavf omillarini kuchaytirishi mumkin. Xalqaro adabiyotda ushbu masala o‘rganilgan bo‘lsa-da, shahar va qishloq maktablari o‘rtasidagi farqlar yetarlicha yoritilmagan.Maqsad. Samarqand viloyatining shahar va qishloq maktablarida ovqatlanish muhitining taqqoslovchi bahosi hamda uning o‘quvchilarning oziqlanish odatlari va jismoniy faolligiga ta’sirini aniqlash.Materiallar va usullar. Tadqiqotga 10–14 yoshdagi 235 nafar o‘quvchi jalb etildi (33-, 47- va 81-maktablar). Ikki guruh shakllantirildi: shahar maktablari — 122 nafar, qishloq maktabi — 113 nafar. Maxsus ishlab chiqilgan anketalar yordamida sog‘lom ovqatlanish, maktab ovqatlanish xizmatlari va jismoniy faollik sharoitlari baholandi. So‘rovnomalar anonim tarzda, ota‑ona roziligi bilan o‘tkazildi. Tadqiqot SSV Etika qo‘mitasi tomonidan tasdiqlangan.Natijalar va muhokama. Shahar maktablarida foydali ovqatni xarid qilish imkoniyati 24,6% o‘g‘il bolalar va 29,7% qizlarda qayd etildi. Qishloq maktablarida esa 90% dan ortiq o‘quvchilar maktab oshxonasi yo‘qligi sababli bunday imkoniyat mavjud emasligini bildirdi. Sog‘lom bo‘lmagan mahsulotlar barcha maktablarda keng tarqalgan bo‘lib, 88–95% o‘quvchilar shirinliklar, chipslar va gazli ichimliklarning oson topilishini ta’kidladi. Maktab atrofidagi reklama ham sezilarli bo‘lib, 70–79% o‘quvchilar uni uchratganini bildirdi. Jismoniy faollik sharoitlari shahar maktablarida yaxshiroq: 94,7% o‘g‘il bolalar va 85,3% qizlar sport zali va maydonchasi mavjudligini qayd etdi. Qishloq maktablarida esa infratuzilma bir xil emas: bir maktabda sport zali mavjud emas.Xulosa. Tadqiqot natijalari maktab ovqatlanish muhitida sog‘lom ovqatning yetarli darajada mavjud emasligini, ayniqsa qishloq maktablarida bu tizim deyarli yo‘qligini ko‘rsatdi. Sog‘lom bo‘lmagan mahsulotlarning keng tarqalganligi va reklama ta’siri bolalarda YUQUMSIZ KASALLIKLAR xavfini oshiradi. Jismoniy faollik sharoitlari qoniqarli bo‘lsa-da, hududlar bo‘yicha farqlar mavjud. Maktab ovqatlanish muhitini yaxshilash bolalar salomatligini mustahkamlashda muhim yo‘nalishdir.
| Mualliflar | Axmedova N.R., Valiyeva S.Sh. |
|---|---|
| Jurnal | Педиатрия |
| Nashr sanasi | 2026-07-31 |
| Son | 1 |
| Betlar | 141-146 |
| Til | Rus |
maktab ovqatlanish muhiti; sog‘lom ovqatlanish; yuqumsiz kasalliklar; urbanizatsiya; jismoniy faollik.
Childhood overweight and obesity represent a rapidly increasing global health problem and are associated with early development of cardiovascular disorders. Early identification of risk factors using digital…
Dunyoning boshqa joylarida bo'lgani kabi, O'zbekistonda ham perinatal texnologiyalarning joriy etilishi tufayli juda erta tug'ilgan chaqaloqlarning omon qolish darajasi yaxshilandi. Biroq, reabilitatsiyadan keyingi davr…
На сегодняшний день патология желчного пузыря и желчевыводящих путей среди гастроэнтерологических заболеваний занимает одно из ведущих мест.Проблема заболеваний желчевыводящей системы (ЖВС) у детей в действительности…
Ювенильный идиопатический артрит (ЮИА) представляет собой заболевание с длительно текущим системным воспалительным процессом, при котором существенно возрастает вероятность развития внесуставных осложнений, в том числе…
Введение. Функциональные заболевания желудочно-кишечного тракта (ЖКТ) у детей школьного возраста являются распространённой патологией, сопровождающейся нарушениями пищевого поведения и риском развития нутритивной…
Introduction. Autoimmune diseases are characterized by chronic immune dysregulation, progressive inflammation and clinically relevant vascular involvement. Endothelial activation facilitates leukocyte adhesion and…
Актуальность: Нефротический синдром (НС) у детей нередко требует применения стероидсберегающей иммуносупрессивной терапии. Микофенолата мофетил (ММФ) и ингибиторы кальциневрина (ИКН) являются двумя наиболее часто…
Актуальность. Внебольничная пневмония у детей остаётся одной из ведущих причин заболеваемости и госпитализации, при этом течение заболевания во многом определяется нутритивным статусом.Цель. Изучить особенности…
Ma’lumki, pediatriya amaliyotida glomerulonefrit kasalligi bolalarda eng ko'p uchraydigan orttirilgan glomerulopatiyalardan biri bo'lib, dunyo bo’yicha siydik yo'llari infektsiyalaridan keyingi ikkinchi o'rinda turadi…
Зотилжам — бу ўткир инфекцион касаллик бўлиб, турли сабабларга эга бўлиши мумкин ва альвеолаларда экссудат тўпланиши билан характерланади. Касалликда кучли интоксикация, нафас олишда бузилишлар, ўпкани текширишда…