Autizm spektridagi bolalarda kommunikativ-nutqiy rivojlanishning ilmiy-nazariy asoslari

Abdullayeva Madina Xayrullo qizi

Таълим ва тараққиёт · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolaning maqsadi autizm spektri buzilishi (ASB) bo‘lgan bolalarda kommunikativ-nutqiy rivojlanishning ilmiy-nazariy asoslarini tizimlashtirishdan iborat. Tadqiqot nazariy-analitik (narrativ) sharh dizaynida bajarilgan: xalqaro va rus tilidagi ilmiy manbalar mavzuviy sintez usulida tahlil qilinib, normativ rivojlanish nazariyalari, ASBning nazariy modellari hamda aralashuvlarning samaradorlik dalillari o‘zaro qiyoslandi. Tahlil normativ rivojlanishning madaniy-tarixiy, pragmatik-ijtimoiy va foydalanishga asoslangan nazariyalarini hamda ASBning ong nazariyasi, ijtimoiy motivatsiya va bashoratli kodlash modellarini qamrab oldi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, ASBdagi nutqiy kechikish izolyatsiyalangan nutq nuqsoni emas, balki birgalikdagi e’tibor, ijtimoiy motivatsiya va pragmatik kompetensiyaning erta buzilishi bilan bog‘liq ko‘p darajali hodisadir. Nutq komponentlari notekis rivojlanadi: pragmatika eng barqaror buzilgan soha bo‘lib, bolalarning taxminan to‘rtdan bir qismi maktab yoshida ham minimal verbal bo‘lib qoladi. Dalillarga tayangan aralashuvlar orasida tabiiy rivojlanish-xulq-atvor yondashuvlari, ota-onalar ishtirokidagi dasturlar va alternativ kommunikatsiya vositalari ilmiy jihatdan eng yaxshi asoslangan yondashuvlar qatoriga kiradi. Xulosa qilinishicha, korreksion ish nutqni “chiqarish”dan avval kommunikativ niyat va ijtimoiy o‘zaro ta’sirni shakllantirishga yo‘naltirilishi lozim. Olingan xulosalar o‘zbek tili kontekstidagi empirik tadqiqotlar uchun nazariy asos bo‘ladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAbdullayeva Madina Xayrullo qizi
JurnalТаълим ва тараққиёт
NashriyotНаманган давлат педагогика институти
ISSN2022-2026, 2992-9008
Nashr sanasi2026-10-13
Son5
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
Indeksga qo‘shilgan2026-10-22

Maqolaning asl sahifasi · PDF

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APAAbdullayeva Madina Xayrullo qizi (2026). AUTIZM SPEKTRIDAGI BOLALARDA KOMMUNIKATIV-NUTQIY RIVOJLANISHNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI. Таълим ва тараққиёт, (5). https://journal.namspi.uz/articleview/1282
GOST (OAK)Abdullayeva Madina Xayrullo qizi AUTIZM SPEKTRIDAGI BOLALARDA KOMMUNIKATIV-NUTQIY RIVOJLANISHNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI // Таълим ва тараққиёт. – 2026. – № 5.
MLAAbdullayeva Madina Xayrullo qizi. “AUTIZM SPEKTRIDAGI BOLALARDA KOMMUNIKATIV-NUTQIY RIVOJLANISHNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.” Таълим ва тараққиёт, (5), 2026. https://journal.namspi.uz/articleview/1282
ChicagoAbdullayeva Madina Xayrullo qizi. “AUTIZM SPEKTRIDAGI BOLALARDA KOMMUNIKATIV-NUTQIY RIVOJLANISHNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.” Таълим ва тараққиёт, (5) (2026). https://journal.namspi.uz/articleview/1282
HarvardAbdullayeva Madina Xayrullo qizi (2026) ‘AUTIZM SPEKTRIDAGI BOLALARDA KOMMUNIKATIV-NUTQIY RIVOJLANISHNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI’, Таълим ва тараққиёт, (5). https://journal.namspi.uz/articleview/1282
BibTeX
@article{abdullayevamadinaxayrulloqizi2026,
  title = {AUTIZM SPEKTRIDAGI BOLALARDA KOMMUNIKATIV-NUTQIY RIVOJLANISHNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI},
  author = {Abdullayeva Madina Xayrullo qizi},
  journal = {Таълим ва тараққиёт},
  year = {2026},
  number = {5},
  url = {https://journal.namspi.uz/articleview/1282}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълим ва тараққиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Таълим ва тараққиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari