Bosma media tilida yangi metaforalar: kognitiv- semantik transformatsiyalar va pragmatik tahlil

Israil Mukaddas Irgashevna

World of Philology · 2026-yil

Annotatsiya

Zamonaviy bosma nashrlar matnlarining epistemologik arxitekturasi post-pandemik ijtimoiy-iqtisodiy reallik va raqamli konvergensiya ta’sirida tub kognitiv burilishni boshidan kechirdi. Ushbu tadqiqot 2021-2026 yillari davomida O‘zbekiston bosma media makonida yuzaga kelgan yangi metaforik modellarning genezisi, chastotasi va kognitiv-pragmatik funksiyalarini tahlil qiladi. Yirik milliy gazetalardan yig‘ib olingan 4.25 million so‘zlik (token) maxsus korpusga tayanib, izlanish Konseptual metafora nazariyasini (CMT) qat’iy statistik modellashtirish bilan integratsiya qiladi. Empirik tahlillar an’anaviy agrar va somatik manba sohalaridan (source domains) o‘ta murakkab texnogen, biotibbiy va raqamli freymlarga qarab yirik epistemologik migratsiya yuz berganini kashf etdi. Statistik testlar shuni ko‘rsatadiki, siyosiy va iqtisodiy diskursdagi texnologik metaforalar zichligi har 10 000 so‘zga 45.3 tani tashkil etib (95% CI: 42.1 - 48.5), besh yillik davr ichida 214% lik o‘sishni qayd etgan. Qolaversa, tadqiqot ushbu kognitiv strukturalarning manipulyativ salohiyatini ochib beradi hamda media institutlari murakkab iqtisodiy islohotlarni ratsionalizatsiya qilishda "kasallik-davolash" va "raqamli algoritm" freymlaridan qay tarzda foydalanayotganini isbotlaydi. Olingan natijalar bosma media raqamli platformalarning qattiq raqobatiga qaramay, jamoatchilik idrokini langarlashda (anchoring) murakkab metaforik tarmoqlar vositasida o‘zining chuqur kognitiv freymlash qobiliyatini saqlab qolganini tasdiqlaydi. Yaratilgan kognitiv modellar media lingvistikasi, siyosiy diskurs tahlili va jurnalistika pedagogikasi uchun yangi tahliliy bazani taqdim etadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarIsrail Mukaddas Irgashevna
JurnalWorld of Philology
NashriyotЎзбекистон давлат санъат ва маданият институтининг Фарғона минтақавий филиали
Nashr sanasi2026-10-01
Jild5
Son9
Betlar809-816
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-10-02

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

kognitiv lingvistika, media diskurs, konseptual metafora, bosma media, pragmatik salohiyat, kognitiv freymlash, epistemologik siljishlar, media

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAIsrail Mukaddas Irgashevna (2026). BOSMA MEDIA TILIDA YANGI METAFORALAR: KOGNITIV- SEMANTIK TRANSFORMATSIYALAR VA PRAGMATIK TAHLIL. World of Philology, 5(9), 809-816. https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/6701
GOST (OAK)Israil Mukaddas Irgashevna BOSMA MEDIA TILIDA YANGI METAFORALAR: KOGNITIV- SEMANTIK TRANSFORMATSIYALAR VA PRAGMATIK TAHLIL // World of Philology. – 2026. – T. 5, № 9. – B. 809-816.
MLAIsrail Mukaddas Irgashevna. “BOSMA MEDIA TILIDA YANGI METAFORALAR: KOGNITIV- SEMANTIK TRANSFORMATSIYALAR VA PRAGMATIK TAHLIL.” World of Philology, 5(9), 809-816, 2026. https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/6701
ChicagoIsrail Mukaddas Irgashevna. “BOSMA MEDIA TILIDA YANGI METAFORALAR: KOGNITIV- SEMANTIK TRANSFORMATSIYALAR VA PRAGMATIK TAHLIL.” World of Philology, 5(9), 809-816 (2026). https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/6701
HarvardIsrail Mukaddas Irgashevna (2026) ‘BOSMA MEDIA TILIDA YANGI METAFORALAR: KOGNITIV- SEMANTIK TRANSFORMATSIYALAR VA PRAGMATIK TAHLIL’, World of Philology, 5(9), 809-816. https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/6701
BibTeX
@article{israilmukaddasirgashevna2026,
  title = {BOSMA MEDIA TILIDA YANGI METAFORALAR: KOGNITIV- SEMANTIK TRANSFORMATSIYALAR VA PRAGMATIK TAHLIL},
  author = {Israil Mukaddas Irgashevna},
  journal = {World of Philology},
  year = {2026},
  volume = {5},
  number = {9},
  pages = {809-816},
  url = {https://journals-kokandsu.uz/index.php/philo/article/view/6701}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

World of Philology jurnalidan boshqa maqolalar

World of Philology — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari