Sun’iy intellekt asosida tabiiy fanlarni o‘qitishning pedagogik modeli: nazariya va amaliyot

Qurbanbayev , Baxtiyar

Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarini tabiiy fanlarni o‘qitish jarayoniga integratsiyalashning nazariy-metodologikasoslari hamda pedagogik imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi tabiiy fanlar ta’limida sun’iyintellektdan foydalanishning yaxlit pedagogik modelini ishlab chiqish va uning amaliy mexanizmlarini asoslashdan iborat.Tadqiqotda tizimli yondashuv, pedagogik modellashtirish, qiyosiy-tahliliy, kontent-tahlil va didaktik loyihalash metodlaridanfoydalanildi. Zamonaviy ilmiy adabiyotlar tahlili sun’iy intellekt, xususan, generativ sun’iy intellekt vositalari tabiiy fanlarnio‘qitishda individuallashtirilgan ta’lim, virtual modellashtirish, formativ baholash, ilmiy-tadqiqotchilik faoliyati va tezkorpedagogik qayta aloqa uchun yangi imkoniyatlar yaratayotganini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, AI javoblarining ishonchliligi,“gallyutsinatsiya”, akademik halollik, shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish va o‘quvchining mustaqil fikrlash qobiliyatigasalbiy ta’sir ehtimoli kabi muammolar aniqlandi.Maqolada “o‘qituvchi–sun’iy intellekt–o‘quvchi” hamkorligiga asoslangan pedagogik model taklif etilgan. Model maqsadli,mazmuniy, texnologik, faoliyatli va baholash komponentlaridan tashkil topadi. Uning asosiy didaktik mexanizmi “muammo-gipoteza-AI bilan muloqot–ma’lumotni tekshirish–tajriba yoki modellashtirish-tahlil-mustaqil xulosa-refleksiya”ketma-ketligiga asoslanadi. Maqolaning ilmiy yangiligi AIni ta’lim jarayonining mustaqil subyekti yoki o‘qituvchi o‘rninibosuvchi vosita sifatida emas, balki o‘quvchining ilmiy-tadqiqotchilik va tanqidiy fikrlash faoliyatini pedagogik jihatdanqo‘llab-quvvatlovchi intellektual vosita sifatida talqin etish bilan belgilanadi

Maqola ma’lumotlari
MualliflarQurbanbayev , Baxtiyar
JurnalМактабгача ва мактаб таълими
NashriyotТошкент давлат педагогика университети
ISSN3060-4613, 3060-4613
Nashr sanasi2026-09-11
Jild4
Son9
Betlar158-193
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.5281/zenodo.22770513
Indeksga qo‘shilgan2026-09-16

DOI: 10.5281/zenodo.22770513 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

sun’iy intellekt, generativ sun’iy intellekt, tabiiy fanlar, pedagogik model, raqamli ta’lim, AI pedagogikasi, individual ta’lim, virtual laboratoriya, tanqidiy fikrlash, ilmiy-tadqiqotchilik kompetensiyasi, akademik halollik.

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APAQurbanbayev , Baxtiyar (2026). Sun’iy intellekt asosida tabiiy fanlarni o‘qitishning pedagogik modeli: nazariya va amaliyot. Мактабгача ва мактаб таълими, 4(9), 158-193. https://doi.org/10.5281/zenodo.22770513
GOST (OAK)Qurbanbayev , Baxtiyar Sun’iy intellekt asosida tabiiy fanlarni o‘qitishning pedagogik modeli: nazariya va amaliyot // Мактабгача ва мактаб таълими. – 2026. – T. 4, № 9. – B. 158-193. – DOI: 10.5281/zenodo.22770513.
MLAQurbanbayev , Baxtiyar. “Sun’iy intellekt asosida tabiiy fanlarni o‘qitishning pedagogik modeli: nazariya va amaliyot.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(9), 158-193, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.22770513
ChicagoQurbanbayev , Baxtiyar. “Sun’iy intellekt asosida tabiiy fanlarni o‘qitishning pedagogik modeli: nazariya va amaliyot.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(9), 158-193 (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.22770513
HarvardQurbanbayev , Baxtiyar (2026) ‘Sun’iy intellekt asosida tabiiy fanlarni o‘qitishning pedagogik modeli: nazariya va amaliyot’, Мактабгача ва мактаб таълими, 4(9), 158-193. https://doi.org/10.5281/zenodo.22770513
BibTeX
@article{qurbanbayevbaxtiyar2026,
  title = {Sun’iy intellekt asosida tabiiy fanlarni o‘qitishning pedagogik modeli: nazariya va amaliyot},
  author = {Qurbanbayev , Baxtiyar},
  journal = {Мактабгача ва мактаб таълими},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {9},
  pages = {158-193},
  doi = {10.5281/zenodo.22770513},
  url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.22770513}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мактабгача ва мактаб таълими jurnalidan boshqa maqolalar

Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari