Tijorat banklari moliyaviy barqarorligini baholashda yangi konseptual va uslubiy yechimlar: sirkulyar iqtisodiyot tajribasi

Otajanova , Shahnoza

Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт · 2026-yil

Annotatsiya

O‘zbekiston tijorat banklarining moliyaviy barqarorligini baholashning amaldagi yondashuvlarisirkulyar iqtisodiyot talablari nuqtayi nazaridan tahlil qilinib, mavjud metodologik bo‘shliqlarni bartaraf etishga qaratilgankompleks konseptual-uslubiy yechim taklif etiladi. Tadqiqot to‘rtta asosiy ilmiy natijaga tayanadi: bank barqarorliginioperatsion, kapital, adaptiv hamda ekologik-sirkulyar tarkibiy qismlar orqali ifodalovchi yaxlit model va oltita omil guruhigaasoslangan tasnif; Altman modelining Z_green = (ROA + CAR + 0,5 × GLR) / σ(ROA) ko‘rinishidagi sirkulyar moslashuvihamda uning asosida ishlab chiqilgan “yashil transformatsiya bo‘sag‘asi” (GLR ≥ 3-4 foiz) konsepsiyasi; muallif tomonidantaklif etilgan Yashil AI-kredit skoring metodologiyasi; shuningdek, moliyaviy barqarorlikni mustahkamlashning beshta amaliyyo‘nalishi. AJ “Milliy bank”, ATB “SQB” va ATB “Asakabank”ning 2021-2025-yillardagi ma’lumotlari asosida amalga oshirilganhisob-kitoblar uchala bankning Z-ko‘rsatkichlari 27,35-66,58 oralig‘ida bo‘lib, belgilangan barqarorlik chegarasidan (Z >2,6) yuqori ekanini ko‘rsatdi. Shuningdek, raqamlashtirish darajasi bilan CIR ko‘rsatkichi o‘rtasida kuchli teskari bog‘liqlikaniqlanib, raqamlashtirish darajasi 3 balldan 2 ballgacha pasayganda CIR 29,7 foizdan 85,0 foizgacha oshishi kuzatildi.Olingan natijalar Markaziy bank va tijorat banklari faoliyatida moliyaviy barqarorlikni baholash hamda yashil transformatsiyajarayonlarini takomillashtirishda amaliy ahamiyat kasb etadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarOtajanova , Shahnoza
JurnalЯшил иқтисодиёт ва тараққиёт
NashriyotТошкент давлат иқтисодиёт университети
ISSN2992-8982
Nashr sanasi2026-09-01
Jild4
Son9
Betlar180-183
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIqtisodiyot
DOI10.5281/zenodo.22743833
Indeksga qo‘shilgan2026-09-15

DOI: 10.5281/zenodo.22743833 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

moliyaviy barqarorlik, sirkulyar iqtisodiyot, tijorat banklari, Z-ko‘rsatkich, yashil transformatsiya, ESGreyting, AI-kredit skoring, CIR, CAR, NPL

Ilmiy soha

Iqtisodiyot

Iqtibos keltirish

APAOtajanova , Shahnoza (2026). TIJORAT BANKLARI MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASHDA YANGI KONSEPTUAL VA USLUBIY YECHIMLAR: SIRKULYAR IQTISODIYOT TAJRIBASI. Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт, 4(9), 180-183. https://doi.org/10.5281/zenodo.22743833
GOST (OAK)Otajanova , Shahnoza TIJORAT BANKLARI MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASHDA YANGI KONSEPTUAL VA USLUBIY YECHIMLAR: SIRKULYAR IQTISODIYOT TAJRIBASI // Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт. – 2026. – T. 4, № 9. – B. 180-183. – DOI: 10.5281/zenodo.22743833.
MLAOtajanova , Shahnoza. “TIJORAT BANKLARI MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASHDA YANGI KONSEPTUAL VA USLUBIY YECHIMLAR: SIRKULYAR IQTISODIYOT TAJRIBASI.” Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт, 4(9), 180-183, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.22743833
ChicagoOtajanova , Shahnoza. “TIJORAT BANKLARI MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASHDA YANGI KONSEPTUAL VA USLUBIY YECHIMLAR: SIRKULYAR IQTISODIYOT TAJRIBASI.” Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт, 4(9), 180-183 (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.22743833
HarvardOtajanova , Shahnoza (2026) ‘TIJORAT BANKLARI MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASHDA YANGI KONSEPTUAL VA USLUBIY YECHIMLAR: SIRKULYAR IQTISODIYOT TAJRIBASI’, Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт, 4(9), 180-183. https://doi.org/10.5281/zenodo.22743833
BibTeX
@article{otajanovashahnoza2026,
  title = {TIJORAT BANKLARI MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASHDA YANGI KONSEPTUAL VA USLUBIY YECHIMLAR: SIRKULYAR IQTISODIYOT TAJRIBASI},
  author = {Otajanova , Shahnoza},
  journal = {Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {9},
  pages = {180-183},
  doi = {10.5281/zenodo.22743833},
  url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.22743833}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Otajanova , Shahnoza — boshqa maqolalari

Iqtisodiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Iqtisodiyot sohasidagi OAK jurnallari