Буйрак дисфункциясининг ўпканинг сурункали обструктив касаллиги турли клиник шаклларидаги қиёсий тавсифи

Гадаев А.Г., Салаева М.С., Матрзаева Ш.Г.

Гуманитар ва табиий фанлар журнали · 2026-yil

Annotatsiya

Тадқиқот мақсади: Ўпканинг сурункали обструктив касаллигининг турли клиник шаклларида буйрак дисфункциясини лаборатор маркёрлар ҳамда креатинин, цистатин С ва уларнинг комбинацияси асосида ҳисобланган ҳКФТ кўрсаткичлари бўйича қиёсий баҳолаш ва буйрак фаолияти пасайишини эрта аниқлашда энг сезгир маркерларни белгилаш. Материал ва усуллар: Ушбу илмий тaдқиқoт иши 2023- 2024 йилларда Тошкент давлат тиббиёт университети кўп тармоқли клиникасининг пулмонология бўлимида даволанган 214 нафар ЎСОК билан оғриган, ўртача 64,7±0,8 ёшда бўлган беморлар бўлиб, улардан эркаклар 64,0%, аёллар эса 36,0% ни ташкил қилди. Касалликнинг клиник шакллари бўйича учта – бронхитик, эмфизематоз ва аралаш ҳамда цистатин С асосида ҳКФТ кўрсаткичига кўра иккита ҳКФТ <60 мл/мин/1,73 м² бўлган биринчи ва ҳКФТ ≥60 мл/мин/1,73 м² бўлган иккинчи гурухга ажратилди. Натижалар: ЎСОКнинг барча клиник шаклларида ҳКФТцис < 60 мл/мин/1,73 м² бўлган беморларда ҳКФТцис ≥60 мл/мин/1,73 м² гуруҳига нисбатан цистатин С даражаси ишончли юқори (p<0,001) ва унга асосланган ҳКФТ кўрсаткичлари (ҳКФТцис ва ҳКФТкреат-цис) кескин пасайганлиги аниқланди (p<0,001). Анъанавий маркер креатинин ва ҳКФТкреат бўйича гуруҳлараро статистик ишончли фарқ фақат бронхитик шаклда қайд этилди (84,9 ±4,25 га қарши 72,1 ± 3,14 мкмоль/л, p<0,05 ва 78,6 ± 2,82 га қарши 93,8 ± 2,88 мл/мин/1,73 м², p<0,001). Эмфизематоз ва аралаш шаклларда креатинин ҳамда ҳКФТкреат бўйича фарқлар ишончли эмас деб топилди (p>0,05). Сийдик кислотаси ва протеинурия кўрсаткичларида ЎСОКнинг барча фенотиплари доирасида статистик сезиларли фарқлар кузатилмади (p>0,05). Хулоса. ЎСОКнинг турли клиник шаклларида буйрак фаолиятининг эрта ва яширин сусайишини ташхислашда цистатин С ҳамда комбинациялашган (ҳКФТкреат-цис) кўрсаткичлар креатининга нисбатан юқори сезгирликка эга. Креатинин асосидаги КФТ таҳлили эмфизематоз ва аралаш шаклларда буйрак дисфункциясини ўтказиб юбориш хавфини юзага келтиради. Шу сабабли, ЎСОК билан оғриган беморлар нефромониторингида цистатин С ва ҳКФТкреат-цис кўрсаткичларини амалиётга кенг татбиқ этиш тавсия этилади.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarГадаев А.Г., Салаева М.С., Матрзаева Ш.Г.
JurnalГуманитар ва табиий фанлар журнали
NashriyotEMU University
ISSN2026-2027, 2181-4007
Nashr sanasi2026-09-14
Son36
Betlar11-17
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-09-14

Kalit so‘zlar

Ўпканинг сурункали обструктив касаллиги, клиник шакллар (фенотиплар), буйрак дисфункцияси, ҳисобланган коптокчалар фильтрацияси тезлиги (ҳКФТ), креатинин, цистатин С.

Ilmiy soha

Iqtibos keltirish

APAГадаев А.Г., Салаева М.С., Матрзаева Ш.Г. (2026). БУЙРАК ДИСФУНКЦИЯСИНИНГ ЎПКАНИНГ СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ КАСАЛЛИГИ ТУРЛИ КЛИНИК ШАКЛЛАРИДАГИ ҚИЁСИЙ ТАВСИФИ. Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (36), 11-17. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/6339
GOST (OAK)Гадаев А.Г., Салаева М.С., Матрзаева Ш.Г. БУЙРАК ДИСФУНКЦИЯСИНИНГ ЎПКАНИНГ СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ КАСАЛЛИГИ ТУРЛИ КЛИНИК ШАКЛЛАРИДАГИ ҚИЁСИЙ ТАВСИФИ // Гуманитар ва табиий фанлар журнали. – 2026. – № 36. – B. 11-17.
MLAГадаев А.Г., Салаева М.С., Матрзаева Ш.Г. “БУЙРАК ДИСФУНКЦИЯСИНИНГ ЎПКАНИНГ СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ КАСАЛЛИГИ ТУРЛИ КЛИНИК ШАКЛЛАРИДАГИ ҚИЁСИЙ ТАВСИФИ.” Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (36), 11-17, 2026. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/6339
ChicagoГадаев А.Г., Салаева М.С., Матрзаева Ш.Г. “БУЙРАК ДИСФУНКЦИЯСИНИНГ ЎПКАНИНГ СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ КАСАЛЛИГИ ТУРЛИ КЛИНИК ШАКЛЛАРИДАГИ ҚИЁСИЙ ТАВСИФИ.” Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (36), 11-17 (2026). https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/6339
HarvardГадаев А.Г., Салаева М.С., Матрзаева Ш.Г (2026) ‘БУЙРАК ДИСФУНКЦИЯСИНИНГ ЎПКАНИНГ СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ КАСАЛЛИГИ ТУРЛИ КЛИНИК ШАКЛЛАРИДАГИ ҚИЁСИЙ ТАВСИФИ’, Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (36), 11-17. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/6339
BibTeX
@article{article2026,
  title = {БУЙРАК ДИСФУНКЦИЯСИНИНГ ЎПКАНИНГ СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ КАСАЛЛИГИ ТУРЛИ КЛИНИК ШАКЛЛАРИДАГИ ҚИЁСИЙ ТАВСИФИ},
  author = {Гадаев А.Г., Салаева М.С., Матрзаева Ш.Г.},
  journal = {Гуманитар ва табиий фанлар журнали},
  year = {2026},
  number = {36},
  pages = {11-17},
  url = {https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/6339}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Гуманитар ва табиий фанлар журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Гуманитар ва табиий фанлар журнали — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari