Ushbu maqola tilshunoslikda neytrallashuv (moʻtadillashuv) hodisasining nazariy asoslarini, uning fonologiyada paydo boʻlishi va keyinchalik grammatika hamda leksika sathlarida oʻrganilishini yoritadi. Tilshunoslikdagi turli maktab va yoʻnalishlarda neytrallashuvning talqini turlicha ekanligi, xususan, N.S.Trubetskoyning fonologik nazariyasi asosida rivojlangan boʻlsa-da, hali ham bu hodisaning til yoki nutqqa oidligi, oppozitsiya yoki uning aʼzolarining neytrallashuvi kabi masalalarda qarama-qarshiliklar saqlanib qolayotgani tahlil qilinadi. Oʻzbek tilshunosligida neytrallashuv turli sathlarda tadqiq qilingan boʻlsa-da, mumtoz badiiy asarlar tilida, xususan, Muqimiy sheʼriyatida aruz vazni va qofiya talabi bilan bogʻliq morfologik neytrallashuv masalalari yetarlicha oʻrganilmagan. Maqolada Muqimiy asarlari misolida kelishik shakllari (qaratqich, tushum, joʻnalish, oʻrin-payt, chiqish va bosh kelishik) hamda egalik qoʻshimchalarining neytrallashuvi tahlil etilib, bu jarayon vaznni shakllantirish, nutqiy tejamkorlik, xalq tiliga yaqinlashtirish va okkazional yasalmalar hosil qilish maqsadida qoʻllanganligi asoslanadi.
| Mualliflar | Iskandarova Sharifa Madaliyevna, Jo‘rayeva Ramziya Abduraximovna |
|---|---|
| Jurnal | World of Philology |
| Nashriyot | Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институтининг Фарғона минтақавий филиали |
| Nashr sanasi | 2026-09-11 |
| Jild | 5 |
| Son | 4 |
| Betlar | 345-352 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| DOI | 10.70728/phil.v05.i04.059 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-13 |
DOI: 10.70728/phil.v05.i04.059 · Maqolaning asl sahifasi
neytrallashuv, fonologik oppozitsiya, morfologik neytrallashuv
| APA | Iskandarova Sharifa Madaliyevna, & Jo‘rayeva Ramziya Abduraximovna (2026). MUQIMIY SHE’RIYATIDA QO‘LLANGAN GRAMMATIK SHAKLLARNING MOʻTADILLASHUVI HAMDA VARIANTLASHUVI. World of Philology, 5(4), 345-352. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i04.059 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Iskandarova Sharifa Madaliyevna, Jo‘rayeva Ramziya Abduraximovna MUQIMIY SHE’RIYATIDA QO‘LLANGAN GRAMMATIK SHAKLLARNING MOʻTADILLASHUVI HAMDA VARIANTLASHUVI // World of Philology. – 2026. – T. 5, № 4. – B. 345-352. – DOI: 10.70728/phil.v05.i04.059. |
| MLA | Iskandarova Sharifa Madaliyevna, and Jo‘rayeva Ramziya Abduraximovna. “MUQIMIY SHE’RIYATIDA QO‘LLANGAN GRAMMATIK SHAKLLARNING MOʻTADILLASHUVI HAMDA VARIANTLASHUVI.” World of Philology, 5(4), 345-352, 2026. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i04.059 |
| Chicago | Iskandarova Sharifa Madaliyevna, and Jo‘rayeva Ramziya Abduraximovna. “MUQIMIY SHE’RIYATIDA QO‘LLANGAN GRAMMATIK SHAKLLARNING MOʻTADILLASHUVI HAMDA VARIANTLASHUVI.” World of Philology, 5(4), 345-352 (2026). https://doi.org/10.70728/phil.v05.i04.059 |
| Harvard | Iskandarova Sharifa Madaliyevna, and Jo‘rayeva Ramziya Abduraximovna (2026) ‘MUQIMIY SHE’RIYATIDA QO‘LLANGAN GRAMMATIK SHAKLLARNING MOʻTADILLASHUVI HAMDA VARIANTLASHUVI’, World of Philology, 5(4), 345-352. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i04.059 |
| BibTeX | @article{iskandarovasharifamadaliyevna2026,
title = {MUQIMIY SHE’RIYATIDA QO‘LLANGAN GRAMMATIK SHAKLLARNING MOʻTADILLASHUVI HAMDA VARIANTLASHUVI},
author = {Iskandarova Sharifa Madaliyevna and Jo‘rayeva Ramziya Abduraximovna},
journal = {World of Philology},
year = {2026},
volume = {5},
number = {4},
pages = {345-352},
doi = {10.70728/phil.v05.i04.059},
url = {https://doi.org/10.70728/phil.v05.i04.059}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Mazkur maqolada zamonaviy o‘zbek adabiyotining yorqin namoyandalaridan biri Javlon Jovliyevning “Qo‘rqma” romanida vatanparvarlik g‘oyasining badiiy talqini tahlil qilinadi. Asarda vatanparvarlik tushunchasining…
Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi lug‘atlarda kinoya ifodalovchi lingvistik birliklarning berilishi, tavsifi va leksikografik muammolari tahlil qilinadi. Maqola o‘zbek leksikografiyasida kinoya ifodalovchi frazeologik…
Ushbu maqolada rang bildiruvchi birliklarning lingvokulturologik xususiyatlari “Ravshan” dostoni asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda ranglarning semantik tuzilishi, ramziy va konnotativ ma’nolari hamda ularning…
Ushbu tezis rasmiy-idoraviy uslub hamda hujjatchilik tili birliklarining funksional-lingvistik xususiyatlarini tahlil qiladi. Tadqiqotning maqsadi hujjat matnlarida normativlik, standartlashuv va pragmatik…
Mazkur maqolada antroponimlashgan birliklarning stilistik xususiyatlari lingvistik va lingvokulturologik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda antroponimlashuv jarayoni, uning semantik va stilistik mexanizmlari…
Ushbu maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 6-sinf adabiyot darslarida Alisher Navoiy ruboiylarini o‘qitish orqali o‘quvchilarning tarixiy- madaniy tafakkurini shakllantirish masalalari tadqiq etiladi.Maqolada…
This article examines translation methods and strategies applied in rendering Uzbek literary texts into English, using Isajon Sulton’s novel Boqiy darbadar and its English translation Eternal Wanderer by Ch. Ford as a…
This article explores the intricate relationship between gradation and intensification, two pervasive linguistic phenomena that contribute significantly to the expressive potential of human language. Gradation, the…
Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillarida matematik terminlarning antropotsentrik xususiyatlari lingvistik qiyoslash asosida o‘rganiladi. Tadqiqotda matematik terminlarning etimologik kelib chiqishi, ularning inson…
Mazkur maqolada metaforaning lingvistik va kognitiv mohiyati, uning inson tafakkuri hamda nutq faoliyatidagi o‘rni ilmiy asosda tahlil qilinadi. Ingliz va o‘zbek tillarida metaforaning qo‘llanilish xususiyatlari, asosiy…
World of Philology — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Mazkur maqola tilshunoslikdagi pretsedent nomlar tahliliga qaratilgan bo‘lib, unda jahon va o‘zbek tilshunosligida pretsedent nomlar yuzasidan olib borilgan tadqiqotlar, “Tarixi Farg‘ona” asaridagi pretsedent nomlar…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…