Arpa (hordeum vulgare) o‘simligining qurg‘oqchilikka chidamliligini oshirishda ayrim biostimulyatorlarning samaradorligini baholash

To'rayev, Ozod Sunnataliyevich,, Muqaddas Bahriddin qizi, Abdushukurova, Sayyora Sobirovna, Murodova

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Arpa (Hordeum vulgare L.) qishloq xo‘jaligida muhim don ekinlaridan biri bo‘lib, turli agroiqlim sharoitlarida keng yetishtiriladi. Iqlim o‘zgarishi ta’sirida kuzatilayotgan qurg‘oqchilik stressi arpaning o‘sishi, rivojlanishi va hosildorligiga sezilarli darajada salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu bois arpaning qurg‘oqchilikka chidamliligini oshirish zamonaviy agrar fan va amaliyotda dolzarb ilmiy yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. Hozirgi kunda iqlim o'zgarishi natijasida yuzaga kelayotgan suv tanqisligi nafaqat o'simlikning fiziologik holatiga, balki tuproq-mikrob tizimidagi funksional muvozanatga ham salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, tuproq mikrobiomasi arpa hosildorligini suv tanqisligi sharoitida saqlab qolishda va o'simlikning adaptiv imkoniyatlarini modulyatsiya qilishda markaziy mexanizm bo'lib xizmat qiladi. Mazkur maqolada arpa (Hordeum vulgare L.) o‘simligining qurg‘oqchilikka chidamliligini oshirishda ayrim biostimulyatorlarning samaradorligi ilmiy adabiyotlar asosida tahlil qilindi. Tadqiqotlar doirasida biostimulyatorlarning o‘simlikning fiziologik va biokimyoviy ko‘rsatkichlariga, xususan fotosintez faolligi, suvni ushlab qolish qobiliyati, antioksidant fermentlar faolligi hamda stressga moslashuv mexanizmlariga ta’siri baholandi. Shuningdek, biostimulyatorlarning ildiz tizimi rivojlanishi, vegetativ o‘sish dinamikasi va hosil elementlarining shakllanishiga ko‘rsatadigan ijobiy ta’siri yoritildi. Tahlil natijalari qurg‘oqchilik sharoitida arpa yetishtirishda biostimulyatorlardan foydalanish o‘simlikning stressga chidamliligini oshirishga xizmat qiluvchi samarali agrotexnologik yondashuv ekanligini ko‘rsatdi. Ushbu sharh maqolasi Web of Science, Scopus va Google Scholar kabi xalqaro ilmiy bazalarda indekslangan manbalar asosida tayyorlandi. Adabiyotlar qidiruvi asosan 2020–2025-yillar oralig‘ida ingliz tilida chop etilgan ilmiy maqolalarni qamrab oldi. Qidiruv jarayonida “Hordeum vulgare L.”, “drought stress”, “biostimulant”, “PGPR”, “silicon application” hamda “metabolic profiling” kabi kalit so‘z birikmalaridan foydalanildi. Tanlab olingan 69 ta ilmiy manba arpaning qurg‘oqchilikka chidamliligini oshirishdagi ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyati mezonlari asosida saralab olindi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarTo'rayev, Ozod Sunnataliyevich,, Muqaddas Bahriddin qizi, Abdushukurova, Sayyora Sobirovna, Murodova
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-09-09
Jild8
Son8
Betlar19-34
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i08.003
Indeksga qo‘shilgan2026-09-10

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i08.003 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Arpa (Hordeum vulgare L), qurg‘oqchilik stressi, biostimulyatorlar, o‘simlik fiziologiyasi, antioksidant fermentlar, suv almashinuvi.

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APATo'rayev, Ozod Sunnataliyevich,, Muqaddas Bahriddin qizi, Abdushukurova, & Sayyora Sobirovna, Murodova (2026). ARPA (HORDEUM VULGARE) O‘SIMLIGINING QURG‘OQCHILIKKA CHIDAMLILIGINI OSHIRISHDA AYRIM BIOSTIMULYATORLARNING SAMARADORLIGINI BAHOLASH. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(8), 19-34. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i08.003
GOST (OAK)To'rayev, Ozod Sunnataliyevich,, Muqaddas Bahriddin qizi, Abdushukurova, Sayyora Sobirovna, Murodova ARPA (HORDEUM VULGARE) O‘SIMLIGINING QURG‘OQCHILIKKA CHIDAMLILIGINI OSHIRISHDA AYRIM BIOSTIMULYATORLARNING SAMARADORLIGINI BAHOLASH // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 8. – B. 19-34. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i08.003.
MLATo'rayev, Ozod Sunnataliyevich,, Muqaddas Bahriddin qizi, Abdushukurova, and Sayyora Sobirovna, Murodova. “ARPA (HORDEUM VULGARE) O‘SIMLIGINING QURG‘OQCHILIKKA CHIDAMLILIGINI OSHIRISHDA AYRIM BIOSTIMULYATORLARNING SAMARADORLIGINI BAHOLASH.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(8), 19-34, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i08.003
ChicagoTo'rayev, Ozod Sunnataliyevich,, Muqaddas Bahriddin qizi, Abdushukurova, and Sayyora Sobirovna, Murodova. “ARPA (HORDEUM VULGARE) O‘SIMLIGINING QURG‘OQCHILIKKA CHIDAMLILIGINI OSHIRISHDA AYRIM BIOSTIMULYATORLARNING SAMARADORLIGINI BAHOLASH.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(8), 19-34 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i08.003
HarvardTo'rayev, Ozod Sunnataliyevich,, Muqaddas Bahriddin qizi, Abdushukurova, and Sayyora Sobirovna, Murodova (2026) ‘ARPA (HORDEUM VULGARE) O‘SIMLIGINING QURG‘OQCHILIKKA CHIDAMLILIGINI OSHIRISHDA AYRIM BIOSTIMULYATORLARNING SAMARADORLIGINI BAHOLASH’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(8), 19-34. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i08.003
BibTeX
@article{torayevozodsunnataliyevich2026,
  title = {ARPA (HORDEUM VULGARE) O‘SIMLIGINING QURG‘OQCHILIKKA CHIDAMLILIGINI OSHIRISHDA AYRIM BIOSTIMULYATORLARNING SAMARADORLIGINI BAHOLASH},
  author = {To'rayev, Ozod Sunnataliyevich, and Muqaddas Bahriddin qizi, Abdushukurova and Sayyora Sobirovna, Murodova},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {8},
  pages = {19-34},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i08.003},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i08.003}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

To'rayev, Ozod Sunnataliyevich, — boshqa maqolalari

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari