Ushbu maqolada ochiq o‘zanlarda suv sarfini o‘lchashga mo‘ljallangan “SmartChannel” qurilmasining laboratoriya sharoitida metrologik ko‘rsatkichlarini baholash va kalibrlashmetodikasi yoritilgan. Tadqiqot obyekti sifatida balandligi va eni 80×80 sm bo‘lgan qurilma namunasitanlandi. Tajribalar Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumanidagi “SmartSolutionsSystem”MCHJning“Gidravlika va gidrometriya” laboratoriyasida olib borildi. Qurilma tezlik–maydon usuli asosidaishlaydi, ya’ni suv sarfi oqimning o‘rtacha tezligi va tirik kesim yuzasi orqali aniqlanadi. Oqim tezligi8 qatorga joylashtirilgan jami 32 ta ultratovushli datchik yordamida qatlamlar bo‘yicha qayd etiladiva umumiy o‘rtacha tezlik hisoblanadi. Tadqiqot davomida qurilmaning maksimal suv o‘tkazishqobiliyati, elektromagnit etalon suv sarfini o‘lchash vositasi va hajmiy usul bilan solishtirishdagixatoliklari aniqlandi. Dastlabki sinovlarda maksimal suv sarfi 799,23 l/s bo‘lib, xatoliklar 5,98%dan14,30 % gacha yetdi. Bu holat yuqori sarf rejimlarida qurilmaning boshlang‘ich hisoblashalgoritmini takomillashtirish zarurligini ko‘rsatdi. Shu sababli etalon va hajmiy usul natijalari asosidakalibrlash koeffitsienti ishlab chiqilib, qurilma dasturiga kiritildi. Kalibrlashdan so‘ng maksimal suvsarfi 890,57 l/s gacha oshdi, xatoliklar esa 2,47 % dan +2,37 % gacha kamaydi. Natijalar qurilmaniqiyoslash va kalibrlash uning aniqligini sezilarli yaxshilashini, ochiq o‘zanlarda suv sarfini raqamliusulda ishonchli o‘lchash uchun ilmiy-amaliy asos yaratishini ko‘rsatdi, shuningdek qurilmani kengamaliyotga samarali joriy etish imkoniyatlarini ilmiy asoslashga xizmat qiladi.
| Mualliflar | M Otaxonov, I Zokirov, A Azizov, X Azizov, A Arifjanov |
|---|---|
| Jurnal | Irrigatsiya va melioratsiya jurnali |
| Nashr sanasi | 2026-07-07 |
| Jild | 12 |
| Son | 2 |
| Betlar | 59-71 |
| DOI | 10.35938/im-2026-12-00006 |
DOI: 10.35938/im-2026-12-00006 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
This study examines the improvement of organizational and economic mechanisms forenhancing energy efficiency in greenhouse farming in Uzbekistan. In recent years, rapid technologicaldevelopment, climate change, and the…
Ushbu maqolada markazdan qochma nasoslar va gidroelektrostansiyalarning oqimsohasi hamda ishchi g‘ildiraklari o‘rtasidagi gidravlik mutanosiblikni ta’minlash tamoyillari tadqiqetilgan. Markazdan qochma nasos korpusining…
Целесообразность использования солнечных фотоэлектрических установок для электроснабжения системы собственных нужд гидроэлектростанций основывается на оценке экономической эффективности, показателем которой является…
Masofadan zondlash ma’lumotlari asosida o‘simlik qoplamini baholashda kengqo‘llaniladigan NDVI indeksi vaevapotranspiratsiya (ET)ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik,o‘simliklarning fiziologiyasi, xlorofill…
This study advances a rigorous theoretical framework for the sliding cutting mechanismexecuted by a blade mounted on a rotating roller, with the objective of intensifying the efficiencyof soil clod comminution in…
This article analyzes scientific research in the field of hydrology and water resources based on a bibliometric approach. The purpose of the study is to identify development trends, leading journals, highly cited…
This article analyzes scientific research in the field of hydrology and water resources based on a bibliometric approach. The purpose of the study is to identify development trends, leading journals, highly cited…
In article some results of research of influence of climate change and base of perspective tractors with adjustable clearance and variable base on their stability of movement are resulted. Possibility of translation of…
Article deals with the methods of teaching English language. Also, the author introduces the methods of learning the vocabulary without translation, with giving their definitions, analyzing the speech patterns and…