Annotatsiya Sheva hamda dialektlar adabiy tilni boyituvchi manbadir. Sheva hududiy chegaralangan so‘zlardir. Lahja esa bir-biriga yaqin bo‘lgan shevalar yig‘indisidir. Dialekt termini esa sheva hamda lahjaga nisbatan qo‘llanadi. Ularni o‘rganuvchi tilshunoslikning bo‘limi dialektologiyadir. O‘zbek tili qarluq, qipchoq va o‘g‘iz dialektlaridan tashkil topgan. Ushbu maqolamizda qipchoqlar, qipchoq dialektining ichki guruhlarga bo‘linishi, har bir guruhning tarkibidagi shevalar, shevalarga xos so‘zlar, professor Xudoyberdi Doniyorov, prof. V.V.Reshetov, S.Ibrohimov, F.Abdullayev, T.Turg‘unov, A.Aliyev hamda Sh.Nosirov va boshqa olimlarning qipchoq shevasi tadqiqiga qo‘shgan hissalari sanab o‘tilgan. Olimlar tomonidan qipchoq lahjasi sharqiy qipchoq dialekti, g‘arbiy qipchoq dialekti, Farg‘ona vodiysi qipchoq dialekti, janubiy qipchoq dialekti, Shimoliy Xorazm qipchoq dialekti kabu besh guruhga bo‘lingan bo‘linib, ularning har biri alohida tahil qilingan. Qipchoq dialektiga rus, arab va fors tilidan o‘zlashgan so‘zlar, buning tarixiy sabablari haqida fikr va mulohazalar keltirilgan. Tilshunoslikning tabu va evfemizm kabi hodisalari, ularning qipchoq lahjasida qo‘llanishi tadqiq qilingan. Kalit so‘zlar: sheva, lahja, dialekt, qarluq, qipchoq, o‘g‘iz, tabu, evfemizm.
| Mualliflar | MAVLONOV Axmadjon |
|---|---|
| Jurnal | Туркологик тадқиқотлар |
| Nashr sanasi | 2026-03-27 |
| Til | uz |
| DOI | 10.5281/zenodo.19708924 |
DOI: 10.5281/zenodo.19708924 · Maqolaning asl sahifasi
Özet Bu çalışma, Türk dilleri ailesinin en köklü kollarından biri olan ve Oğuz grubunun kadim temsilciliğini üstlenen Türkmen yazı dilinin tarihsel evrimini, 1926 Bakü Türkoloji Kurultayı’nın sunduğu stratejik…
Abstract Language is not only a system of grammar and vocabulary but also a social phenomenon that reflects human identity and social relationships. This article explores the interaction between language and society…
Özet Bu çalışma, Türk dilleri ailesinin en köklü kollarından biri olan ve Oğuz grubunun kadim temsilciliğini üstlenen Türkmen yazı dilinin tarihsel evrimini, 1926 Bakü Türkoloji Kurultayı’nın sunduğu stratejik…
Annotatsiya Maqolada turkiy tillardagi lug‘aviy birliklarning milliy tafakkurni aks ettirish hamda axborot uzatishdagi funksional-semantik xususiyatlari tahlil qilingan. Leksema semantikasi doirasida semema va semalar…
Аннотация Макалада кыргыз тил илиминде буга чейин профессорлор А.Жапаров, А.Иманов жана ф.и.д. Б.Тойчубекова тарабынан жүргүзүлгөн бир тутумдуу жөнөкөй сүйлөмдөрдүн классификациясы боюнча айрым так эмес, талаш туудурган…
Annotasiýa Türkmen dil biliminiň iň möhüm ugurlarynyň biri bolan Türkmen frazeografiýasynyň nazary esaslary we frazeologiki sözlükleri düzmek däbi häzirki döwürde hem doly we hemmetaraplaýyn öwrenilmän gelýän…
Аннотация Макалада кыргыз тил илиминде буга чейин профессорлор А.Жапаров, А.Иманов жана ф.и.д. Б.Тойчубекова тарабынан жүргүзүлгөн бир тутумдуу жөнөкөй сүйлөмдөрдүн классификациясы боюнча айрым так эмес, талаш туудурган…
Annotatsiya Ushbu maqolada turk xalqlari maqollarida uchraydigan zoonimlarning lingvokulturologik, kognitiv va aksiologik xususiyatlari o‘rganiladi. Tadqiqotda hayvon nomlari oddiy metafora emas, balki turk etnosining…
Annotatsiya 1926-yilda Boku shahrida boʻlib oʻtgan Turkologiya qurultoyi turkiy xalqlar madaniy-ma’rifiy hayotida muhim burilish nuqtasi boʻldi. Qurultoy kun tartibidagi eng dolzarb masalalardan biri yozuv masalasi edi…
Аннотация В данной статье, посвящённой насущным проблемам переводоведения, в частности искусству перевода арабских текстов на узбекский и русский языки, глубоко и всесторонне анализируются основные подходы к переводу на…