Ushbu maqola ko‘k turk yozuvida bitilgan manbalardan biri sifatida turkiy xalqlar va ularning tili tarixida muhim o‘rin tutgan Kul tigin bitigtoshidagi ayrim leksemalarning o‘zbek tili shevalariga munosabatiga bag‘ishlanadi. Kul tigin bitigida ifodalangan istilohlar doirasida kechgan fonetik, leksik o‘zgarishlar o‘zbek tili shevalarida qo‘lllangan leksemalar bilan qiyosiy tahlillar yordamida yoritilgan. Shuningdek, maqolada tadqiqot obyekti qilib olingan so‘zlar To‘nyuquq, Turfon matnlari, eski turkiy til (“Qutadg‘u bilig”, “Devonu lug‘otit-turk”, “Tafsir”, “Qisasi Rabg‘uziy”), eski o‘zbek adabiy tili manbalari (Alisher Navoiy asarlari, “Shajarayi turk”)da aks etgan leksik birliklar bilan taqqoslab o‘rganilgan. Natijada o‘rtada qariyb o‘n uch asrga yaqin muddat bo‘lishiga qaramay qiyosiy tahlilga tortilgan so‘zlarning talay qismi bugun o‘zbek adabiy tilida qo‘llanishda bo‘lmasa-da, o‘g‘uz, qipchoq, qarluq shevalarimizda ishlatilib kelinayotgani ma’lum bo‘ldi.
| Mualliflar | Baxtiyor ABDUSHUKUROV |
|---|---|
| Jurnal | Туркологик тадқиқотлар |
| Nashr sanasi | 2025-03-25 |
| Jild | 1 |
| Son | 1 |
| Betlar | 59-65 |
| Til | uz |
| DOI | 10.59251/3060-5318.2025.v1.138.1.3350 |
DOI: 10.59251/3060-5318.2025.v1.138.1.3350 · Maqolaning asl sahifasi
Tilshunoslikda eskirgan leksemalar, yangi leksemalar va zamonaviy leksemalar mavjud. Jumladan, o‘zbek tili leksikasini tarixiylik nuqtayi nazardan uchta asosiy qatlamga bo‘lib o‘rganish mumkin: 1) zamonaviy leksika; 2)…
Bu çalışma, özellikle uluslararası ilişkiler ve kültürel farkındalık bağlamında 2024 yılının küresel ölçekte Özbekistan açısından pek çok yönüyle kayıt altına alınması, tahlil edilmesi gerektiği düşüncesiyle kaleme…
Rossiya imperiyasi Turkiston o‘lkasini bosib olgandan so‘ng, mustamlaka tibbiyotini joriy etishda ijtimoiy muammolar vujudga keldi. Tadqiqotda turkistonliklarning tibbiy xizmatdan foydalanishiga to‘sqinlik qilgan asosiy…
Ushbu maqolada antroponimlarning grammatik xususiyatlari atroflicha tahlil qilinadi. Har bir xalqning ismlari uning milliy madaniyati va an’analariga bog‘liq bo‘lishi bilan birga, muayyan tilning grammatik…
Ushbu maqolada o‘zbek she’riyatida ayollar ijodida iltijo konseptining aks etishi tahlil etiladi. Zulfiyaxonim Isroilova, Saida Zunnunova, Halima Xudoyberdiyeva, Zebo Mirzo va Halima Ahmedovalar ijodida iltijo…
Maqola O‘zbekistonda arxeologiya ilmining shakllanishi, bu yo‘lda faoliyat olib borgan olimlar haqidagi ma’lumotlar bilan boshlangan. O‘zbek arxeologlarining ustozi Yahyo G‘ulomov faoliyatiga e’tibor qaratilgan. Chunki…
Özet: Dil, en geniş tanımıyla, insan iletişimini mümkün kılan çok katmanlı bir göstergeler sistemidir. Bu sistem, yalnızca fonetik ve sözcük dağarcığından ibaret olmayıp; jestler, mimikler, el, kol, yüz ve beden…
Maqolada o‘zbek xalqining nonga bo‘lgan chuqur hurmati va uning madaniy-tarixiy ahamiyati yoritilgan. Non xalq og‘zaki ijodi, udum va an’analarda muqaddas timsol sifatida tasvirlangan. Turli hududlarda non turlari va…
Özet: Dil, en geniş tanımıyla, insan iletişimini mümkün kılan çok katmanlı bir göstergeler sistemidir. Bu sistem, yalnızca fonetik ve sözcük dağarcığından ibaret olmayıp; jestler, mimikler, el, kol, yüz ve beden…
Mazkur maqolada qadimgi yozma yodgorliklar lеksik qatlamida aks еtgan bir nеchta so‘zlarning hozirgi o‘zbеk adabiy tilida qo‘llanilishi, fonеtik va sеmantik jihatdan aks еtishi tahlilga tortiladi. Yodnomadagi ayrim…