Mazkur maqola XI — XIV asrlarda Movarounnahr, Dashti Qipchoq va Misr mamlakatlarida yaratilgan yozma yodgorliklarda qo‘llanilgan zoonimlarni tadqiq etishga bag‘ishlangan. Maqolani yozish jarayonida quyidagi manbalardan foydalanilgan: Yusuf Xos Hojibning “Qutadg‘u bilig”, Ahmad Yugnakiyning “Hibat ul-haqoyiq”, Mahmud Koshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk”, “Tafsir”, “O‘g‘uznoma”, Sayfi Saroyining “Guliston bit-turkiy”, Qutbning “Xusrav va Shirin”, Mahmud bin Ali as-Sarayining “Nahj ul-farodis”, Xorazmiyning “Muhabbatnoma”, Nosiruddin Rabg‘uziyning “Qissasi Rabg‘uziy” asarlari. Ularda ishlatilgan zoonimlarga oid barcha materiallar ko‘k turk til bitiklari, XII-XIV asrlar uyg‘ur huquqiy hujjatlari va XIV asr o‘g‘uz-qipchoq yozma yodnomalari hisoblanmish Abu Xayyonning “Kitob ul-idrok li-lison ulatrok”, muallifi noma’lum “At-tuxfat uz-zakiyatu fil lug‘atit turkiya”, Jamoliddin Turkiyning “Kitob bulg‘at al-mushtoq fi lug‘atit-turk val qifchoq”, “Tarjumon turkiy va ajamiy va mo‘g‘aliy” risolalari hamda Alisher Navoiy asarlari, V. Radlov lug‘ati bilan tarixiy aspektda qiyosiy tahlil qilingan. Sinxron uslub yordamida tadqiqot obyekti qilib olingan terminlar tizimi hozirgi zamon turkiy tillari, xususan, hozirgi o‘zbek hamda turk adabiy tillari va ayrim o‘rinlarda o‘zbek tili shevalari materiallariga muqoyasa qilingan. Zoonimlarda kechgan fonetik va semantik o‘zgarishlar hamda mazkur terminlarning qo‘llanishi xususida tegishli xulosalar chiqarilgan.
| Mualliflar | Abdushukurov, Baxtiyor |
|---|---|
| Jurnal | Oltin bitiklar – Golden Scripts |
| Nashr sanasi | 2021-10-25 |
| Jild | 1 |
| Son | 1 |
| Til | Rus |
zoonim, Qutadg‘u bilig, Qissasi Rabg‘uziy, astroponim, etimologiya, turkiy, arabcha, fors-tojikcha
Uzun bir geçmişe ve büyük bir birikime sahip olan Türkler doğal olarak pek çok kültür adami, şair, yazar ve bilgin yetiştirdi. Sekizinci yüzyildan itibaren bir yazidili olarak izlediğimiz Türk dili, yüzlerce sanatçinin…
O‘zining qadim ildizlari va ulkan ilmiy salohiyatiga ega bo‘lgan mamlakatimizning davlatchilik tarixi, diplomatiyasi hamda ilm-fan, xususan, adabiyoti tarixida yozishmlalar muhim o‘rin tutadi. Mazkur yozishmalar hatto…
Ushbu maqolada Chustiyning “Hayotnoma” (1988), “Sadoqat gullari” (1992), “Ko‘ngil tilagi” (1994) devonlaridagi gʻazallar vazni oʻrganilgan, gʻazallarning janr xususiyatlari hamda mavzu koʻlami tahlil qilingan. Shoir…
Muhammad Aminxo‘ja Muqimiy asarlarining nashrlari matnini shoirning dastxat bayozlari bilan qiyoslaganda aksariyat she’riy asarlar matni asliyatga muvofiq emasligi ma’lum bo‘ldi. Chunki sho‘ro davri mafkurasi talabidan…
Abstract:This article deals with the unique manuscript of Alisher Navoiy, “Xazoyin ul-maoniy”, possibly written in 1495, six years before the death of the great poet. This manuscript is most likely the most accurate and…
O‘zbek matnshunosligi XX asrning birinchi yarmida fan sifatida jadal rivojlana boshladi. Matnshunoslik, dastlab, mumtoz adiblar, xususan, Alisher Navoiy asarlarini to‘plash, ularni tadqiq etish hamda nashrga tayyorlash…
This article deals with the poetic work and the critical literary genre created by Alisher Navai of the XX century in Herat. Navai’s creation on the literary critique genre has presented a new tendency in analyzing the…
This article presents to a comparative and typological study of about 160 manuscripts of divans by Alisher Navai, which are stored in the Main Fund of the Abu Rayhan Biruni Institute of Oriental Studies, Uzbekistan…
This article discusses diverse poetic angels of the prominent Uzbek poet of the XX century Erkin Vahidov. Erkin Vahidov was raised in a vibrant literary environment which profoundly contributed to the formation of the…
The history of the people inhabiting the ancient Uzbekistan of Central Asia has deep historical roots in developing their social, cultural, and philosophical values. The role of these ancient people played in the…