Ushbu maqolada tarjima transformatsiyasi tushunchasining ilmiy-nazariy evolyutsiyasi davriy tasnif asosida tahlil qilingan.Maqolada tarjima jarayonida yuzaga keladigan oʻzgarishlarni nomlash borasida Gʻarb va Sharq tarjimashunoslik maktablarida shakllangan ikki xil ilmiy anʼana qiyoslandi: ingliz tilshunosligi traditsiyasida "translation shift" (R. Jakobson, J.-P.Vinay va J. Darbelnet, J. Katford), sobiq sovet va MDH tarjimashunosligida esa "transformatsiya" (A.Fedorov, Ya.Retsker, L. Barxudarov, V. Komissarov, A. Shveytser) atamalari ostida oʻrganilgan gʻoyalar tahlilga tortildi.Tasviriy va tarixiy-qiyosiy tadqiqot metodlaridan foydalanilgan holda, turli davrlarda ilgari surilgan transformatsiya tizimlarining oʻzaro umumiy va farqli jihatlari, shuningdek turli til anʼanalarida birbirini takrorlovchi va takrorlanmaydigan, yangi ilmiy yondashuvlar aniqlandi.Maqolada R. Jakobsonning uch turli tarjima tasnifi (intralingual, interlingual va intersemiotik), Vinay va Darbelnetning yetti bosqichli model (borrowing, calque, literal translation, transposition, modulation, equivalence, adaptation), hamda J. Katfordning level shift va category shift tasnifi batafsil tahlil qilindi.Tadqiqot natijasida tarjima nazariyasining rivojlanish bosqichlari yanada aniqlashtirildi va amaliyotda sifatli tarjimani taʼminlashda qoʻllanilishi mumkin boʻlgan ishonchli transformatsiya turlari taqdim etildi.Shuningdek, maqolada oʻzbek tarjimashunosligida bu masalaning mustaqil tadqiqot obyekti sifatida shakllanish va rivojlanish jarayoni ham yoritib oʻtildi, bu esa milliy tarjimashunoslik maktabining xalqaro nazariy maydondagi oʻrnini koʻrsatish imkonini berdi.
| Mualliflar | Zoxid Otaboyevich Jumaniyozov, Sherzodbek Saforboyevich Sarodbekov |
|---|---|
| Jurnal | Komparativistika |
| Nashr sanasi | 2026-08-27 |
| Jild | 3 |
| Son | 12 |
| Betlar | 282-296 |
| DOI | 10.64964/comp.2026.0318 |
DOI: 10.64964/comp.2026.0318 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
Mazkur maqola qiyosiy adabiyotshunoslikning dolzarb va yetarlicha oʻrganilmagan muammolaridan biri boʻlmish Gʻarb va Sharq adabiyotidagi apokaliptik anʼananing umumbashariy mohiyatiga bagʻishlangan.Dante Aligyerining…
Ushbu maqolada eksperimental fonetikada qoʻllaniladigan zamonaviy dasturiy taʼminotlar -Praat, Speech analyzer, Matlab, WaveSurfer, ELAN va boshqa vositalarning ilmiy tadqiqotlarda tutgan oʻrni va ahamiyati tahlil…
Nushiyye" asarlarining tanqidiy matnlari, qoʻlyozmalari va ilmiy nashrlari haqida maʼlumot berilib, ularning matnshunoslikdagi ahamiyati ochib berilgan.
yetakchi ilmiy xodimi, filologiya fanlari doktori, dotsent
Ushbu maqola ingliz va oʻzbek tillaridagi zamonaviy media matnlarida obyektiv modallik toifasining lingvopragmatik xususiyatlarini qiyosiy-tahlil qilish hamda xabarni neytral shaklda uzatish mexanizmlarini aniqlash…
Ertaklar maʼlum bir xalqning lisoniy ongida muhrlangan madaniy kodlar, qadimiy anʼanalar va milliy dunyoqarashning badiiy koʻzgusi hisoblanadi.Mazkur maqolada italyan va oʻzbek xalq ertaklaridagi madaniy yuklamaga ega…
Hospitality is considered one of the most important social values in both cultures, reflecting national identity, communication styles, and moral principles.Hospitality is more than the act of receiving guests, it is a…
Ushbu maqola XX asrning ikkinchi yarmi bolalar adabiyoti maydonida oʻziga xos rivoya hodisa sifatida namoyon boʻlgan ikki turdagi sehrli unsurning mukammal qiyosiy tahliliga bagʻishlanadi.Tadqiqot predmeti sifatida…
Although the two authors belong to divergent literary traditions English critical realism and Uzbek psychological prose and cons are separated by imperial contexts, language and worldview, their short stories reveal…
Ushbu maqolada badiiy adabiyotda obraz va uning tabiati nazariy jihatdan tahlil etilgan.Obrazning individuallashtirilgan umumlashma sifatida namoyon boʻlishi, unda narsa-hodisaning umumiy jihatlari bilan birga oʻziga…