Tarjima transformatsiyasi haqidagi ilmiy-nazariy qarashlar

Zoxid Otaboyevich Jumaniyozov, Sherzodbek Saforboyevich Sarodbekov

Komparativistika · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada tarjima transformatsiyasi tushunchasining ilmiy-nazariy evolyutsiyasi davriy tasnif asosida tahlil qilingan.Maqolada tarjima jarayonida yuzaga keladigan oʻzgarishlarni nomlash borasida Gʻarb va Sharq tarjimashunoslik maktablarida shakllangan ikki xil ilmiy anʼana qiyoslandi: ingliz tilshunosligi traditsiyasida "translation shift" (R. Jakobson, J.-P.Vinay va J. Darbelnet, J. Katford), sobiq sovet va MDH tarjimashunosligida esa "transformatsiya" (A.Fedorov, Ya.Retsker, L. Barxudarov, V. Komissarov, A. Shveytser) atamalari ostida oʻrganilgan gʻoyalar tahlilga tortildi.Tasviriy va tarixiy-qiyosiy tadqiqot metodlaridan foydalanilgan holda, turli davrlarda ilgari surilgan transformatsiya tizimlarining oʻzaro umumiy va farqli jihatlari, shuningdek turli til anʼanalarida birbirini takrorlovchi va takrorlanmaydigan, yangi ilmiy yondashuvlar aniqlandi.Maqolada R. Jakobsonning uch turli tarjima tasnifi (intralingual, interlingual va intersemiotik), Vinay va Darbelnetning yetti bosqichli model (borrowing, calque, literal translation, transposition, modulation, equivalence, adaptation), hamda J. Katfordning level shift va category shift tasnifi batafsil tahlil qilindi.Tadqiqot natijasida tarjima nazariyasining rivojlanish bosqichlari yanada aniqlashtirildi va amaliyotda sifatli tarjimani taʼminlashda qoʻllanilishi mumkin boʻlgan ishonchli transformatsiya turlari taqdim etildi.Shuningdek, maqolada oʻzbek tarjimashunosligida bu masalaning mustaqil tadqiqot obyekti sifatida shakllanish va rivojlanish jarayoni ham yoritib oʻtildi, bu esa milliy tarjimashunoslik maktabining xalqaro nazariy maydondagi oʻrnini koʻrsatish imkonini berdi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarZoxid Otaboyevich Jumaniyozov, Sherzodbek Saforboyevich Sarodbekov
JurnalKomparativistika
NashriyotЎзбекистон давлат жаҳон тиллари университети
ISSN3060-4559
Nashr sanasi2026-08-27
Jild3
Son12
Betlar282-296
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
DOI10.64964/comp.2026.0318
Indeksga qo‘shilgan2026-09-02

DOI: 10.64964/comp.2026.0318 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAZoxid Otaboyevich Jumaniyozov, & Sherzodbek Saforboyevich Sarodbekov (2026). TARJIMA TRANSFORMATSIYASI HAQIDAGI ILMIY-NAZARIY QARASHLAR. Komparativistika, 3(12), 282-296. https://doi.org/10.64964/comp.2026.0318
GOST (OAK)Zoxid Otaboyevich Jumaniyozov, Sherzodbek Saforboyevich Sarodbekov TARJIMA TRANSFORMATSIYASI HAQIDAGI ILMIY-NAZARIY QARASHLAR // Komparativistika. – 2026. – T. 3, № 12. – B. 282-296. – DOI: 10.64964/comp.2026.0318.
MLAZoxid Otaboyevich Jumaniyozov, and Sherzodbek Saforboyevich Sarodbekov. “TARJIMA TRANSFORMATSIYASI HAQIDAGI ILMIY-NAZARIY QARASHLAR.” Komparativistika, 3(12), 282-296, 2026. https://doi.org/10.64964/comp.2026.0318
ChicagoZoxid Otaboyevich Jumaniyozov, and Sherzodbek Saforboyevich Sarodbekov. “TARJIMA TRANSFORMATSIYASI HAQIDAGI ILMIY-NAZARIY QARASHLAR.” Komparativistika, 3(12), 282-296 (2026). https://doi.org/10.64964/comp.2026.0318
HarvardZoxid Otaboyevich Jumaniyozov, and Sherzodbek Saforboyevich Sarodbekov (2026) ‘TARJIMA TRANSFORMATSIYASI HAQIDAGI ILMIY-NAZARIY QARASHLAR’, Komparativistika, 3(12), 282-296. https://doi.org/10.64964/comp.2026.0318
BibTeX
@article{zoxidotaboyevichjumaniyozov2026,
  title = {TARJIMA TRANSFORMATSIYASI HAQIDAGI ILMIY-NAZARIY QARASHLAR},
  author = {Zoxid Otaboyevich Jumaniyozov and Sherzodbek Saforboyevich Sarodbekov},
  journal = {Komparativistika},
  year = {2026},
  volume = {3},
  number = {12},
  pages = {282-296},
  doi = {10.64964/comp.2026.0318},
  url = {https://doi.org/10.64964/comp.2026.0318}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Komparativistika jurnalidan boshqa maqolalar

Komparativistika — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari