XX ASR BOSHLARIDA OʻZBEK VA TURK SHEʼRIYATIDA MAʼRIFATPARVARLIK RUHIDAGI SHEʼRLARNING USLUBIY KOʻRINISHLARI

Roʻzaxon Noʻmonjon qizi Noʻmonova

Komparativistika · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada XX asrga qadar boʻlgan davrda turkiy adabiyotdagi oʻnlab janrlarda, xususan sheʼr, doston, balladalarda erk va maʼrifat gʻoyalarining qanday ifoda etilgani misollar vositasida dalillanadi.XX asr boshlariga kelib esa oʻzbek va turk adabiy aloqalarining oʻziga xosliklari, Tanzimot davri sheʼriyati va jadidlar adabiyotidagi uslubiy oʻzgarishlar, adabiy jarayonlar holati, ularning mushtarak jihatlari, vaznlar va sheʼriy shakllarning yangilanishi haqida bir qator fikrlar yuritilgan.Maqolada, shuningdek, jadid adabiyoti va Tanzimot adabiyoti vakillari ijodidagi farqlar yaqqol misollar vositasida qiyosiy jihatdan tadqiq etilgan.Erk, maʼrifat mavzularining bosh planga chiqqanligi T.Fikret, N.Kamol, Choʻlpon, Fitrat, Hamza, Avloniy va boshqa ushbu davr shoirlari ijodidan keltirilgan parchalarning tahlili bilan isbotlangan.Mazkur davr ijodkorlari tomonidan faqat turk va oʻzbek adabiyotiga emas, balki dunyo adabiyotiga olib kirilgan yangi sheʼriy shakllar, sheʼriy vaznlar va obrazlar tizimidagi oʻzgarishlar haqida fikr yuritilgan.Ushbu yangiliklar adabiyot qiyofasini butunlay oʻzgarishiga, sheʼriyatni keyingi bosqichga oʻtishiga sababchi boʻldi va tabiiyki, kelgusi avlod shoirlari uchun mazkur izlanishlar tajriba maktabi vazifasini oʻtaydi.Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, zoonimik tasvirlar badiiy matnda biologik voqelik bilan ramziy maʼno oʻrtasida oʻziga xos semantik koʻprik vazifasini bajaradi hamda mualliflarning estetik qarashlari va madaniy tafakkurini yoritishda muhim poetik vosita boʻlib xizmat qiladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarRoʻzaxon Noʻmonjon qizi Noʻmonova
JurnalKomparativistika
Nashr sanasi2026-04-30
Jild3
Son10
DOI10.64964/comp.2026.0222

Komparativistika jurnalidan boshqa maqolalar

Komparativistika — barcha maqolalar