Mazkur maqolada tarixiy manbalar va fragmentar qoldiqlar asosida arxeologik obyektlarni qayta tiklash uchun gibrid geometrik modellar ishlab chiqish yondashuvi taklif etilgan. Tadqiqot obyekti sifatida Farg‘ona viloyati Quva shahridagi Shahriston tepaligi majmuasi tanlanib, turar joy izlari, ibodatxona va qabriston elementlari, saqlash o‘ralari hamda sopol buyumlar singari turli tipdagi shakllar rekonstruksiyasi ko‘rib chiqilgan. Yondashuv uch bosqichga tayangan: birinchi bosqichda fotogrammetriya va TLSdan olingan nuqtalar to‘plami tozalanadi, registratsiya qilinadi hamda semantik segmentatsiya qilinadi; ikkinchi bosqichda obyekt karkasi bazaviy geometrik shakllar (tekislik, silindr, konus, sfera yoki paraboloid segmenti, aylanish sirtlari) bilan parametrik moslashtiriladi; uchinchi bosqichda lokal bo‘shliqlar spline asosida silliqlanadi va tarixiy nisbat, modul hamda simmetriya qoidalari regulyarizatsiya hamda penalizatsiya hadlari ko‘rinishida optimallashtirish funksiyasiga kiritiladi. Manbalar ishonchliligi vaznlar orqali boshqarilib, natija geometriyaga moslik, tarixiy moslik va dalil qoplash ko‘rsatkichlari bilan baholanadi. Rekonstruksiya izchil ikki bosqichli jarayon sifatida (vizual gipotezadan amaliy rekonstruksiyaga) tashkil etilib, variantlarni erta bosqichda kamaytirish orqali vaqt va mablag‘ tejash imkonini ko‘rsatadi. Natijalar Shahriston tepaligi bo‘yicha tadqiqotchilar uchun tekshiruvchan vizual materiallar, elementlararo semantik bog‘lanishlar va noaniqlik xaritalarini tayyorlashga xizmat qiladi. Taklif etilgan gibrid model yondashuvi fragmentlar yetishmaydigan holatlarda ham tarixiy manba cheklovlari bilan barqaror tiklashni ta’minlab, restavratsiya va ilmiy tahlil ishlariga metodik asos yaratadi. Hisoblash jarayoni ochiq manbali muhitda takrorlanuvchan bo‘lishi uchun moslashtirish va optimallashtirish bosqichlari R paketlari yordamida amalga oshiriladi: robust regressiya, nolinеar moslashtirish va silliqlash funksiyalari model parametrlarini stabil baholashga xizmat qiladi. Shuningdek, rekonstruksiya natijasini paradata bilan bog‘lab, qaysi element qaysi dalilga tayanganini qatlamlar ko‘rinishida saqlash tavsiya etiladi. Ushbu yondashuv amaliyotda hududiy meros obyektlari uchun standart metodika sifatida taklif qilinadi
| Mualliflar | Dildoraxon Botirjon qizi Sotvoldiyeva |
|---|---|
| Jurnal | Илм-фан ва инновацион ривожланиш |
| Nashr sanasi | 2026-02-25 |
| Betlar | 8-8 |
| DOI | 10.36522/2181-4317/2026-1/8-21 |
DOI: 10.36522/2181-4317/2026-1/8-21 · Maqolaning asl sahifasi
Tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) sohasida matnlarning semantik o‘xshashligini (Semantic Textual Similarity, STS) aniqlash axborot qidirish, savoljavob tizimlari, matnni umumlashtirish va hujjatlarni avtomatik taqqoslash…
Ushbu maqolada kuch avtotransformatorlarining texnik holatini baholash uchun transformator moyining fizik-kimyoviy xususiyatlariga asoslangan keng qamrovli simulyatsion model ishlab chiqilgan va amaliyotga tatbiq…
Maqolada tadqiqotchining raqamli ilmiy identifikatori tushunchasi, barqaror identifikatorlarning ilmiy baholash va boshqaruvdagi o‘rni, ORCIDning ilmiy jarayonlarga integratsiyasi hamda ochiq fan paradigmasi bilan…
The article deals with the main problems and difficulties faced by the authors in the preparation of scientific articles submitted to the editors of the scientific journal "Science and Innovative Development". It is…
Tadqiqot davomida murakkab kо‘p komponentli elastomer kompozit mahsulotlar ishlab chiqarishda vulkanizatsiya jarayonini boshqarishda vulkanizatsiya vaqtini aniqlashga qaratilgan matematik ifodalar asosida kompyuter…
The article proposes the models and analytical dependences for assessing the impact interactions of the surface layers of the material of the ridges of tyres with the rail parts in curved track sections and turnouts on…
Maqolada O‘zbekiston temiryo‘llarida konteyner tashuvlari sonining oshishiga ta’sir etuvchi omillarning korrelyatsion tahlili ko‘rib chiqilgan. Tahlilning ilmiy usullari, matematik statistika, iqtisodiy tahlil…
The article reviews the state-of-the-art of the Higher Educational Institutions in the Republic of Uzbekistan, drawbacks directly related and not related to the Higher Educational Institutions and ways of dealing with…
Maqolada kichik o‘lchamli aerodinamik sinov qurilmasida masshtablashtirilgan avtomobil modellarini sinovdan o‘tkazishda model massasini aniqlash masalasi ilmiy va amaliy jihatdan tadqiq etilgan. Tadqiqot Andijon davlat…
The article, based on the scientific approach, attempts to justify the interconnection and interdependence of pricing mechanisms in various financial market segments. The fact that the market relations are developed in…