Ushbu maqola ingliz va o‘zbek tillarida konseptual metaforalarning leksik ifodalanishini qiyosiy tahlil qilishga bag‘ishlangan. Konseptual metafora nazariyasi asosida, metaforalar nafaqat tilning stilistik vositasi, balki inson tafakkurini shakllantiruvchi kognitiv tuzilma sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi umumiy va madaniy xos konseptual metaforalar, masalan, “VAQT – PUL” (TIME IS MONEY) va uning ekvivalenti o‘zbek tilida “VAQT – OLTIN” (TIME IS GOLD) kabi misollar orqali tahlil qilinadi. Tadqiqot metodologiyasi korpus lingvistikasiga asoslangan bo‘lib, ingliz tilida Corpus of Contemporary American English (COCA) va o‘zbek tilida milliy korpuslardan olingan 500 dan ortiq leksik ifodalar tahlil qilingan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ikkala tilda ham metaforalar universal kognitiv modellarga asoslangan, ammo madaniy farqlar (masalan, o‘zbek folkloridagi tabiatga oid metaforalar va ingliz tilidagi iqtisodiy metaforalar) ularning ifodalanishida aks etadi. Muhokamada metaforalarning tilshunoslik va madaniyatshunoslikdagi ahamiyati, shuningdek, tarjimada yuzaga keladigan muammolar muhokama qilinadi. Tadqiqot xulosasi sifatida, konseptual metaforalar til va madaniyat o‘rtasidagi bog‘lanishni yorituvchi vosita ekanligi ta’kidlanadi. Ushbu ish tilshunoslar va tarjimachilar uchun amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, ikki til o‘rtasidagi metaforalarni o‘rganishda yangi yondashuvlarni taklif etadi.
| Mualliflar | Parmonov, Alisher |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон университети хабарномаси |
| Nashr sanasi | 2026-01-15 |
| Jild | 17 |
| Betlar | 23-26 |
| Til | Ingliz |
konseptual metafora, leksik ifodalanish, ingliz tili, o‘zbek tili, qiyosiy tahlil, kognitiv lingvistika, madaniy farqlar, universal metaforalar, personifikatsiya, metonimiya, globalizatsiya ta’siri, tarjima muammolari, stilistik vositalar, korpus lingvistikasi.
Mazkur maqolada Qo‘qon adabiy muhiti rahbari shoh va shoir Sayyid Muhammad Umarxon Amiriy hayoti va ijodining Turkiya Respublikasi olimlari tomonidan o‘rganilishi, chop ettirilgan maqolalari, ilmiy izlanishlari tadqiq…
Ushbu maqola ingliz va o‘zbek tillaridagi gender terminlarining lingvomadaniy xususiyatlarini chuqur qiyosiy tahlil qiladi. Tadqiqot gender tushunchasini lingvistik madaniyatning ajralmas qismi sifatida ko‘rib chiqadi…
Mazkur maqolada bo‘lajak tarjimonlarni tayyorlash jarayonida lingvomadaniy va kommunikativ kompetentlikni shakllantirish hamda rivojlantirish masalalari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil etiladi. Tadqiqotning…
Ushbu maqolada autizm spektridagi bolalarda ijtimoiy ko‘nikmalarni rivojlantirishda sun’iy intellekt texnologiyalarining samaradorligi va qo‘llanilishi tahlil qilindi. Tadqiqot doirasida ijtimoiy robotlar va virtual…
Настоящее исследование ориентировано на комплексный анализ методологических затруднений, связанных с оценкой конкурентоспособности сервисных предложений гостиничных предприятий. В рамках работы качество услуг…
Maqolada muammoli ta’lim zamonaviy pedagogik texnologiyalar orasida o‘quvchilarning bilish faolligi va mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga eng samarali yondashuvlardan biri ekanligi ko‘rsatilgan. Ushbu…
Mаqоlаdа rаqаmli texnоlоgiyаlаrni bоshlаng‘ich tа’limdаgi mаtemаtikа fаnigа integrаtsiyа qilishning nаzаriy, metоdik vа аmаliy аsоslаri yоritilgаn. Tаdqiqоtdа interаktiv dаsturlаr, оnlаyn plаtfоrmаlаr vа о‘yinli…
Ushbu maqolada sanoat korxonalarining raqamli ta’minot zanjirida yuzaga keladigan uzilishlar riski (Supply-Chain Disruption) va ularni kamaytirishda IoT texnologiyalarining monitoring imkoniyatlari ilmiy-amaliy jihatdan…
Ushbu maqolada bo‘lajak informatika o‘qituvchilarining dasturlashga oid kasbiy kompetentligini rivojlantirishning metodik asoslari va amaliy mexanizmlari yoritilgan. Maqolada algoritmik tillar va dasturlash fanlarini…
Ushbu maqolada Abdulla Qodiriyning “Mehrobdan chayon” romanida uchraydigan mansab va unvon nomlari asosiy tadqiqot obyekti sifatida tanlangan. Asarda tasvirlangan XIX asr Qo‘qon xonligi boshqaruv tizimi doirasida mazkur…