Mazkur maqolada ingliz tilidagi psixolingvistika sohasiga oid atamalar uchun o‘zbek tilida ekvivalentlar yaratish usullari tahlil qilingan. Psixolingvistika – til va psixika o‘zaro aloqasini o‘rganuvchi soha – O‘zbekistonda endi shakllanib kelayotgan bo‘lib, ko‘plab ilmiy tushunchalarni ifodalash uchun mos o‘zbekcha terminlar zarur. Adabiyotlar tahlili asosida termin yaratishning bir necha usullari, semantik (mavjud so‘zga yangi ma’no berish), morfologik (yangi termin yasash uchun affiks qo‘shish), sintaktik (so‘z birikmasi shaklida termin yaratish) hamda xorijiy atamalarni o‘zlashtirish, aniqlangan. Maqolada ushbu usullar psixolingvistik terminlar misolida ko‘rib chiqilib, har birining afzallik va kamchiliklari muhokama qilinadi. Tahlil qismida bilingvizm va ikki tillilik, ichki nutq kabi istilohlar misolida turli usullarning qo‘llanilishi ko‘rsatilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, xalqaro atamalarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘zlashtirish oson yo‘l bo‘lsa-da, murakkab tushunchalarni o‘zbek tilining ichki imkoniyatlari bilan ifodalash ilmiy matnlarni keng ommaga tushunarliroq qiladi. Xulosa o‘rnida, inglizcha psixolingvistik terminlarni tarjima qilish va yaratishda izchil yondashuv lozimligi, zarur hollarda bir necha usulni uyg‘un qo‘llash orqali eng maqbul ekvivalentlar tanlash zarurligi ta’kidlangan.
| Mualliflar | Tolibjon Ravshanbek o‘g‘li, Ochildiyev, Zayniddin Radjabovich, Narmuratov |
|---|---|
| Jurnal | Science time |
| Nashriyot | Ажиниёз номидаги Нукус давлат педагогика институти |
| ISSN | 2992-8850 |
| Nashr sanasi | 2026-01-15 |
| Jild | 4 |
| Son | 1 |
| Betlar | 124-132 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| DOI | 10.66345/stj.v4i1.4769 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
DOI: 10.66345/stj.v4i1.4769 · Maqolaning asl sahifasi
psixolingvistika; terminologiya; ekvivalent tarjima; o‘zlashtirma atama; semantik neologizm; morfologik usul; sintaktik birikma
| APA | Tolibjon Ravshanbek o‘g‘li, Ochildiyev, & Zayniddin Radjabovich, Narmuratov (2026). INGLIZCHA PSIXOLINGVISTIK TERMINLAR UCHUN O‘ZBEK TILIDA EKVIVALENT YARATISH USULLARI. Science time, 4(1), 124-132. https://doi.org/10.66345/stj.v4i1.4769 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Tolibjon Ravshanbek o‘g‘li, Ochildiyev, Zayniddin Radjabovich, Narmuratov INGLIZCHA PSIXOLINGVISTIK TERMINLAR UCHUN O‘ZBEK TILIDA EKVIVALENT YARATISH USULLARI // Science time. – 2026. – T. 4, № 1. – B. 124-132. – DOI: 10.66345/stj.v4i1.4769. |
| MLA | Tolibjon Ravshanbek o‘g‘li, Ochildiyev, and Zayniddin Radjabovich, Narmuratov. “INGLIZCHA PSIXOLINGVISTIK TERMINLAR UCHUN O‘ZBEK TILIDA EKVIVALENT YARATISH USULLARI.” Science time, 4(1), 124-132, 2026. https://doi.org/10.66345/stj.v4i1.4769 |
| Chicago | Tolibjon Ravshanbek o‘g‘li, Ochildiyev, and Zayniddin Radjabovich, Narmuratov. “INGLIZCHA PSIXOLINGVISTIK TERMINLAR UCHUN O‘ZBEK TILIDA EKVIVALENT YARATISH USULLARI.” Science time, 4(1), 124-132 (2026). https://doi.org/10.66345/stj.v4i1.4769 |
| Harvard | Tolibjon Ravshanbek o‘g‘li, Ochildiyev, and Zayniddin Radjabovich, Narmuratov (2026) ‘INGLIZCHA PSIXOLINGVISTIK TERMINLAR UCHUN O‘ZBEK TILIDA EKVIVALENT YARATISH USULLARI’, Science time, 4(1), 124-132. https://doi.org/10.66345/stj.v4i1.4769 |
| BibTeX | @article{tolibjonravshanbekogliochildiyev2026,
title = {INGLIZCHA PSIXOLINGVISTIK TERMINLAR UCHUN O‘ZBEK TILIDA EKVIVALENT YARATISH USULLARI},
author = {Tolibjon Ravshanbek o‘g‘li, Ochildiyev and Zayniddin Radjabovich, Narmuratov},
journal = {Science time},
year = {2026},
volume = {4},
number = {1},
pages = {124-132},
doi = {10.66345/stj.v4i1.4769},
url = {https://doi.org/10.66345/stj.v4i1.4769}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Mazkur maqola Azim Suyunning she’riyatida takrorning lingvo-poetik jihatlarini, shuningdek, turli xil takroriy modellarning ma’no yaratilishi, affektiv urg‘u va estetik yaxlitlikni ta’minlash orqali poetik bayonot hosil…
Mazkur maqolada zamonaviy tilshunoslikdagi eng muhim nazariy kategoriyalardan biri hisoblangan “konsept” tushunchasining shakllanish tarixi, ilmiy-nazariy asoslari hamda lingvokulturologik talqinlari har tomonlama…
Mazkur maqolada o‘zbek tili axborot texnologiyalari terminologiyasida sinonimiya hodisasi lingvistik, terminologik va normativ yondashuvlar asosida keng qamrovda tahlil qilinadi. Tadqiqotda sinonim terminlarning…
Ushbu maqolada Amerika va Britaniya ingliz tillari o‘rtasidagi farqlar, xususan, har bir variantga xos bo‘lgan leksik xususiyatlar tadqiq etiladi. Muallif Amerika ingliz tilining shakllanish manbalarini tahlil qiladi…
Maqolada so‘z o‘zlashuvi butun kompleks jarayon sifatida tahlil qilingan. O‘zlashma so‘zlar bir qolip sifatida namoyon bo‘lib leksikologiya bo‘limining tadqiqot obyekti bo‘lsa ham, shu qolipni ma’noviy hamda mazmuniy…
This article explores productive and interactive forms of enhancing speaking skills within the framework of Bloom’s Taxonomy. Emphasizing higher-order cognitive processes, the study investigates how learners can develop…
Mazkur maqolada Yangi O‘zbekiston sharoitida yoshlar g‘oyaviy tarbiyasining strategik ahamiyati yoritilgan. Unda oliy ta’lim muassasalarining yoshlar ma’naviy immunitetini mustahkamlash, milliy va umuminsoniy…
Mazkur maqolada Abdulla Qodiriyning “O‘tkan kunlar” romanidagi ichki sarlavhalarning lisoniy va badiiy xususiyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, ularning badiiy matn tuzilishidagi o‘rni, o‘quvchi idrokiga ta’siri hamda…
Mazkur maqolada hikmatnavislik maktabining asoschisi Ahmad Yassaviy hamda uning izdoshi Qul Ubaydiy ijodida ilm va olimlik mavzusining badiiy-falsafiy talqini tadqiq etiladi. Tadqiqot jarayonida ikki mutafakkir…
Mazkur ilmiy maqolada globallashuv jarayonlari sharoitida ingliz tili terminologiyasining shakllanishi, rivojlanish dinamikasi va zamonaviy kommunikativ makondagi funksional o‘rni kompleks tahlil qilinadi. So‘nggi…
Science time — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…