Mazkur maqolada zamonaviy tilshunoslikdagi eng muhim nazariy kategoriyalardan biri hisoblangan “konsept” tushunchasining shakllanish tarixi, ilmiy-nazariy asoslari hamda lingvokulturologik talqinlari har tomonlama tahlil qilinadi. Tadqiqot kognitiv tilshunoslik paradigmasi doirasida konseptning inson tafakkuri, til tizimi va milliy madaniyat o‘rtasidagi uzviy bog‘liqligini ochib berishga qaratilgan. Ishda G. Lakoff, M. Johnson, S. Askoldov, D. Lixachev, Yu. Stepanov, Z. Popova, I. Sternin, A. Wierzbicka, N. Arutyunova, V. Maslova kabi olimlarning konseptologiya sohasidagi ilmiy qarashlari umumlashtiriladi hamda zamonaviy lingvokulturologik yondashuvlar tahlil etiladi. Konseptning nominativ, semantik, emotsional va aksiologik qatlamlardan iborat murakkab tuzilishga egaligi asoslanadi. Maqolada konseptning semantik maydon nazariyasi bilan aloqasi, shuningdek, antropotsentrik paradigma doirasidagi tadqiqotlardagi o‘rni yoritiladi. O‘zbek tilidagi “do‘stlik”, “mehmondo‘stlik” va “o‘lim” kabi konseptlar misolida ularning milliy mentalitetni, ijtimoiy qadriyatlar tizimini va madaniy stereotiplarni aks ettiruvchi lingvistik hamda nolingvistik birliklar majmui sifatidagi xususiyatlari ko‘rsatib beriladi. Leksikografik, etnolingvistik, kontekstual, assotsiativ va qiyosiy metodlar asosida olib borilgan talqinlar konseptologik tahlilning metodologik samaradorligini tasdiqlaydi. Xulosa sifatida, konsept zamonaviy tilshunoslikda til, tafakkur va madaniyat birligini mujassamlashtiruvchi markaziy ilmiy kategoriya bo‘lib, milliy dunyoqarashni anglash, madaniyatlararo kommunikatsiyani rivojlantirish hamda tarjimashunoslik va til o‘qitish metodikasini takomillashtirishda muhim nazariy asos bo‘lib xizmat qilishi yoritib beriladi.
| Mualliflar | Zarina Shodimuradovna, Mamatova |
|---|---|
| Jurnal | Science time |
| Nashr sanasi | 2026-01-15 |
| Jild | 4 |
| Son | 1 |
| Betlar | 98-102 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.66345/stj.v4i1.4765 |
DOI: 10.66345/stj.v4i1.4765 · Maqolaning asl sahifasi
konsept, kognitiv tilshunoslik, lingvokulturologiya, milliy mentalitet, semantik maydon, konseptual metafora, antropotsentrik paradigma, madaniy kod, madaniyatlararo muloqot, o‘zbek tilshunosligi.
Mazkur maqolada o‘zbek tili axborot texnologiyalari terminologiyasida sinonimiya hodisasi lingvistik, terminologik va normativ yondashuvlar asosida keng qamrovda tahlil qilinadi. Tadqiqotda sinonim terminlarning…
Mazkur maqola Azim Suyunning she’riyatida takrorning lingvo-poetik jihatlarini, shuningdek, turli xil takroriy modellarning ma’no yaratilishi, affektiv urg‘u va estetik yaxlitlikni ta’minlash orqali poetik bayonot hosil…
Ushbu maqolada Amerika va Britaniya ingliz tillari o‘rtasidagi farqlar, xususan, har bir variantga xos bo‘lgan leksik xususiyatlar tadqiq etiladi. Muallif Amerika ingliz tilining shakllanish manbalarini tahlil qiladi…
Kishilik jamiyatida qushlar qadim-qadimdan insonlarning tarixi, madaniyati hamda turmush tarzida o‘ziga xos ahamiyat kasb etgan. Turkiy xalqlarda ba’zi qushlar totem darajasiga ham ko‘tarilgan. Yoqut, oltoy, turkman…
Maqolada so‘z o‘zlashuvi butun kompleks jarayon sifatida tahlil qilingan. O‘zlashma so‘zlar bir qolip sifatida namoyon bo‘lib leksikologiya bo‘limining tadqiqot obyekti bo‘lsa ham, shu qolipni ma’noviy hamda mazmuniy…
Maqolada avtobiografik asarlarning badiiy talqini tahlil qilinadi, bolalik tajribalari, bosh qahramonlarning rivojlanib borishi Maksim Gorkiy, Chingiz Aytmatov asarlari orqali yoritib beriladi. Shuningdek, ishda…
Mazkur maqolada ingliz tilidagi psixolingvistika sohasiga oid atamalar uchun o‘zbek tilida ekvivalentlar yaratish usullari tahlil qilingan. Psixolingvistika – til va psixika o‘zaro aloqasini o‘rganuvchi soha –…
Mazkur maqolada sotsiolingvistika fanida muhim o‘rin tutuvchi murojaat shakllarining diskursiv xususiyatlari tahlil qilinadi. Murojaat birliklarining mavhum va konkret turlari, ularning nutqdagi funksional vazifalari…
This article explores productive and interactive forms of enhancing speaking skills within the framework of Bloom’s Taxonomy. Emphasizing higher-order cognitive processes, the study investigates how learners can develop…
Ushbu ilmiy maqolada hozirgi o‘zbek adabiy tilining yozuv tizimi va uning tarixiy taraqqiyot bosqichlari kompleks va tizimli tarzda tahlil qilinadi. O‘zbek yozuvi taraqqiyotining qadimgi davrlardan to hozirgi lotin…