Akademik erkinlikning konstitutsiyaviy-huquqiy va institutsional kafolatlari

Sobirov , Umid, Sobirov , Umid, Собиров , Умид

Юриспруденция · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada akademik erkinlikning konstitutsiyaviy-huquqiy kafolatlari va uning samarali amalga oshirilishi uchun zarur bo‘lgan institutsional shart-sharoitlar o‘rtasidagi munosabat qiyosiy-huquqiy tahlil asosida tadqiq etilgan. Tadqiqot institutsional model ustuvor bo‘lgan (AQSH, Germaniya kabi) yurisdiksiyalar tajribasiga asoslangan. Zamonaviy oliy ta’lim tizimining fundamental tamoyillaridan biri bo‘lgan akademik erkinlik O‘zbekiston qonunchiligi uchun nisbatan yangi bo‘lsa-da, ko‘plab xorijiy davlatlarda uzoq yillardan beri konstitutsiyaviy yoki qonun darajasida kafolatlanib kelmoqda. Ayrim mamlakatlarda akademik erkinlik konstitutsiyada to‘g‘ridan to‘g‘ri mustahkamlanmagan bo‘lishiga qaramay, uni ta’minlovchi institutsional mexanizmlar rivojlangani tufayli professor-o‘qituvchilar va ilmiy hamjamiyat a’zolari amaliyotda yuqori darajadagi akademik mustaqillikka ega bo‘ladilar. Bu holat akademik erkinlikni ta’minlashda faqat konstitutsiyaviy normalar bilan cheklanish yetarli emasligini ko‘rsatadi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, konstitutsiyaviy kafolatlar universitet avtonomiyasi, akademik o‘zini o‘zi boshqaruv organlari va professor-o‘qituvchilarning kasbiy mustaqilligini himoya qiluvchi mehnat huquqi institutlari bilan to‘ldirilmasa, deklarativ xarakter kasb etadi. Akademik erkinlik faqat oliy ta’lim muassasalariga berilgan subyektiv huquq sifatida emas, balki ularning boshqaruv tuzilmasini shakllantiruvchi institutsional tamoyil sifatida tushunilishi lozim. Tadqiqotda O‘zbekiston sharoitida akademik erkinlikni real ta’minlash uchun normativ islohotlar bilan bir qatorda oliy ta’lim muassasalarini boshqarish modelini qayta ko‘rib chiqish zaruriyati asoslangan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSobirov , Umid, Sobirov , Umid, Собиров , Умид
JurnalЮриспруденция
NashriyotТошкент давлат юридик университети
ISSN2181-1938
Nashr sanasi2026-07-16
Jild6
Son3
Betlar43-52
TilO‘zbek
Ilmiy sohaYuridik
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

academic freedom, university autonomy, constitutional guarantees, higher education law, comparative law, institutional principles, академическая свобода, университетская автономия, конституционные гарантии, право высшего образования, сравнительное правоведение, институциональные принципы, akademik erkinlik, universitet avtonomiyasi, konstitutsiyaviy kafolatlar, oliy ta’lim huquqi, qiyosiy huquqshunoslik, institutsional tamoyillar

Ilmiy soha

Yuridik

Iqtibos keltirish

APASobirov , Umid, Sobirov , Umid, & Собиров , Умид (2026). AKADEMIK ERKINLIKNING KONSTITUTSIYAVIY-HUQUQIY VA INSTITUTSIONAL KAFOLATLARI. Юриспруденция, 6(3), 43-52. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/752
GOST (OAK)Sobirov , Umid, Sobirov , Umid, Собиров , Умид AKADEMIK ERKINLIKNING KONSTITUTSIYAVIY-HUQUQIY VA INSTITUTSIONAL KAFOLATLARI // Юриспруденция. – 2026. – T. 6, № 3. – B. 43-52.
MLASobirov , Umid, Sobirov , Umid, and Собиров , Умид. “AKADEMIK ERKINLIKNING KONSTITUTSIYAVIY-HUQUQIY VA INSTITUTSIONAL KAFOLATLARI.” Юриспруденция, 6(3), 43-52, 2026. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/752
ChicagoSobirov , Umid, Sobirov , Umid, and Собиров , Умид. “AKADEMIK ERKINLIKNING KONSTITUTSIYAVIY-HUQUQIY VA INSTITUTSIONAL KAFOLATLARI.” Юриспруденция, 6(3), 43-52 (2026). https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/752
HarvardSobirov , Umid, Sobirov , Umid, and Собиров , Умид (2026) ‘AKADEMIK ERKINLIKNING KONSTITUTSIYAVIY-HUQUQIY VA INSTITUTSIONAL KAFOLATLARI’, Юриспруденция, 6(3), 43-52. https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/752
BibTeX
@article{sobirovumid2026,
  title = {AKADEMIK ERKINLIKNING KONSTITUTSIYAVIY-HUQUQIY VA INSTITUTSIONAL KAFOLATLARI},
  author = {Sobirov , Umid and Sobirov , Umid and Собиров , Умид},
  journal = {Юриспруденция},
  year = {2026},
  volume = {6},
  number = {3},
  pages = {43-52},
  url = {https://yurisprudensiya.tsul.uz/index.php/yurisprudensiya/article/view/752}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Юриспруденция jurnalidan boshqa maqolalar

Юриспруденция — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Sobirov , Umid — boshqa maqolalari

Yuridik sohasidagi boshqa maqolalar

Yuridik sohasidagi OAK jurnallari