O‘zbekiston Respublikasi qizil kitobiga kiritilgan apiaceae oilasi vakillarining muhofaza holati, xavf omillari va ularni saqlashning ilmiy-amaliy asoslari

Mahmudov, Valijon

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobining 2019- yildagi nashriga kiritilgan Apiaceae Lindl. (Soyabonguldoshlar) oilasi vakillarining tarqalishi, ekologik xususiyatlari, muhofaza holati va populyatsiyalarining qisqarishiga olib kelayotgan asosiy xavf omillari kompleks tahlil qilindi. Tadqiqot obyekti sifatida oilaning 18 turkumiga mansub 28 ta kamyob, endem va yo‘qolib ketish xavfi ostidagi turi o‘rganildi. Tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobi, Flora Uzbekistana, xalqaro taksonomik ma’lumotlar bazalari hamda ilmiy adabiyotlar asosida qiyosiy-tahliliy va muhofaza yondashuvlardan foydalanildi. Natijalar turlarning aksariyati tor arealli, ekologik jihatdan yuqori darajada ixtisoslashgan va antropogen bosimga sezgir ekanligini ko‘rsatdi. Asosiy xavf omillari sifatida chorva mollarining me’yoridan ortiq boqilishi, yerlarning qishloq xo‘jaligi maqsadlarida o‘zlashtirilishi, dorivor xomashyo sifatida nooqilona yig‘ib olinishi, texnogen ta’sirlar hamda iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq jarayonlar aniqlandi. Shuningdek, 10 tur (35,7 %) bo‘yicha asosiy xavf omillari yetarli darajada o‘rganilmaganligi qayd etildi. Tadqiqot natijalari Apiaceae oilasi vakillarining muhofaza ustuvorliklarini belgilash, populyatsion monitoringni takomillashtirish, in situ va ex situ muhofaza choralarini ishlab chiqish hamda O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobining navbatdagi nashrini ilmiy jihatdan takomillashtirish uchun muhim ilmiy-amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMahmudov, Valijon
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-08-10
Jild8
Son07
Betlar599-613
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i07.079
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i07.079 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Apiaceae, O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobi, kamyob turlar, endemizm, muhofaza holati, xavf omillari, biologik xilma-xillik, muhofaza.

Iqtibos keltirish

APAMahmudov, Valijon (2026). O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QIZIL KITOBIGA KIRITILGAN APIACEAE OILASI VAKILLARINING MUHOFAZA HOLATI, XAVF OMILLARI VA ULARNI SAQLASHNING ILMIY-AMALIY ASOSLARI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(07), 599-613. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i07.079
GOST (OAK)Mahmudov, Valijon O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QIZIL KITOBIGA KIRITILGAN APIACEAE OILASI VAKILLARINING MUHOFAZA HOLATI, XAVF OMILLARI VA ULARNI SAQLASHNING ILMIY-AMALIY ASOSLARI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 07. – B. 599-613. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i07.079.
MLAMahmudov, Valijon. “O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QIZIL KITOBIGA KIRITILGAN APIACEAE OILASI VAKILLARINING MUHOFAZA HOLATI, XAVF OMILLARI VA ULARNI SAQLASHNING ILMIY-AMALIY ASOSLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(07), 599-613, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i07.079
ChicagoMahmudov, Valijon. “O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QIZIL KITOBIGA KIRITILGAN APIACEAE OILASI VAKILLARINING MUHOFAZA HOLATI, XAVF OMILLARI VA ULARNI SAQLASHNING ILMIY-AMALIY ASOSLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(07), 599-613 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i07.079
HarvardMahmudov, Valijon (2026) ‘O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QIZIL KITOBIGA KIRITILGAN APIACEAE OILASI VAKILLARINING MUHOFAZA HOLATI, XAVF OMILLARI VA ULARNI SAQLASHNING ILMIY-AMALIY ASOSLARI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(07), 599-613. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i07.079
BibTeX
@article{mahmudovvalijon2026,
  title = {O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QIZIL KITOBIGA KIRITILGAN APIACEAE OILASI VAKILLARINING MUHOFAZA HOLATI, XAVF OMILLARI VA ULARNI SAQLASHNING ILMIY-AMALIY ASOSLARI},
  author = {Mahmudov, Valijon},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {07},
  pages = {599-613},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i07.079},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i07.079}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Mahmudov, Valijon — boshqa maqolalari