Qalqonsimon bez gоrmonlarining metabolizmida deyodinaza fermentlarining ahamiyati

Gafurova D.S., Inoyatova F.X., Ismailova N.U.

Гуманитар ва табиий фанлар журнали · 2026-yil

Annotatsiya

Qalqonsimon bez gormonlari barcha hujayra va to‘qimalarning normal rivojlanishi, o‘sishi hamda metabolizmi uchun zarur bo‘lgan asosiy endokrin regulyatorlardir. Qalqonsimon bezning asosiy gormonlari — triyodtironin (T3) va tiroksin (T4) — organizmdagi deyarli barcha hujayralar energetik va plastik almashinuvini boshqaradi. T3 biologik jihatdan eng faol shakl hisoblanadi, T4 esa asosan “pro-gormon” sifatida periferik to‘qimalarda deyodinaza fermentlari ta’sirida T3 ga aylantiriladi.Qalqonsimon bez gormonlari turli yo‘llar orqali metabolizmga uchraydi: glyukuronlanish, sulfatlanish va deyodlanish, shulardan eng muhim yo‘l deyodlanish hisoblanadi. Yodtironinlarning deyodlanishini katalizlovchi uchta asosiy ferment — 1-tur (D1), 2-tur (D2) va 3-tur (D3) deyodinazalar mavjud. D1 va D2 tashqi halqaning deyodlanishini ta’minlab, T4 progormonini uning biofaol T3 shakliga aylantiradi hamda revers T3 (rT3) ni 3,3′-T2 gacha parchalaydi. D3 esa ichki halqaning deyodlanishiga ixtisoslashgan bo‘lib, T4 ni rT3 ga, T3 ni esa 3,3′-T2 gacha inaktivlashtiradi. Shu tariqa D3 to‘qimalarda qalqonsimon bez gormonlari ta’sirini cheklovchi asosiy “inaktivlovchi yo‘l” sifatida muhim fiziologik ahamiyat kasb etadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarGafurova D.S., Inoyatova F.X., Ismailova N.U.
JurnalГуманитар ва табиий фанлар журнали
NashriyotEMU University
ISSN2026-2027, 2181-4007
Nashr sanasi2026-01-05
Son29
Betlar92-102
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

qalqonsimon bez, qalqonsimon bez gormonlari, qalqonsimon bez gormonlari metabolizmi, deyodinaza 1-, 2- va 3-tur, tetrayodtironin (T4), triyodtironin (T3), revers triyodtironin (rT3).

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APAGafurova D.S., Inoyatova F.X., Ismailova N.U. (2026). QALQONSIMON BEZ GОRMONLARINING METABOLIZMIDA DEYODINAZA FERMENTLARINING AHAMIYATI. Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (29), 92-102. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/3351
GOST (OAK)Gafurova D.S., Inoyatova F.X., Ismailova N.U. QALQONSIMON BEZ GОRMONLARINING METABOLIZMIDA DEYODINAZA FERMENTLARINING AHAMIYATI // Гуманитар ва табиий фанлар журнали. – 2026. – № 29. – B. 92-102.
MLAGafurova D.S., Inoyatova F.X., Ismailova N.U. “QALQONSIMON BEZ GОRMONLARINING METABOLIZMIDA DEYODINAZA FERMENTLARINING AHAMIYATI.” Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (29), 92-102, 2026. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/3351
ChicagoGafurova D.S., Inoyatova F.X., Ismailova N.U. “QALQONSIMON BEZ GОRMONLARINING METABOLIZMIDA DEYODINAZA FERMENTLARINING AHAMIYATI.” Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (29), 92-102 (2026). https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/3351
HarvardGafurova D.S., Inoyatova F.X., Ismailova N.U (2026) ‘QALQONSIMON BEZ GОRMONLARINING METABOLIZMIDA DEYODINAZA FERMENTLARINING AHAMIYATI’, Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (29), 92-102. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/3351
BibTeX
@article{gafurovadsinoyatovafxismailovanu2026,
  title = {QALQONSIMON BEZ GОRMONLARINING METABOLIZMIDA DEYODINAZA FERMENTLARINING AHAMIYATI},
  author = {Gafurova D.S., Inoyatova F.X., Ismailova N.U.},
  journal = {Гуманитар ва табиий фанлар журнали},
  year = {2026},
  number = {29},
  pages = {92-102},
  url = {https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/3351}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Гуманитар ва табиий фанлар журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Гуманитар ва табиий фанлар журнали — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari