O‘zbek va turk ti̇llari̇dagi̇ foneti̇ka hamda grafi̇ka masalalari̇ qi̇yosi̇

Manzura, Abdurashetovna Abjalova

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Ma’lumki, tilning eng asosiy komponenti tovushlar va bu tovushlarga mos keladigan harflardir. Tovushlarni talaffuz qilamiz va eshitamiz, harflarni esa ko‘ramiz, o‘qiymiz va yozamiz. Tovushlar akustik birlik hisoblanib, tilshunoslikning fonetika bo‘limida o‘rganiladi, harflar esa tovushlarning yozuvdagi grafik belgisi hisoblanib, tilshunoslikning grafika bo‘limida o‘rganiladi. Harflar tovushlarni ifodalash uchun xizmat qiladi. Tovush og‘zaki nutqda talaffuz qilinadigan, o‘pkadan chiqayotgan havoning halqum orqali og‘iz bo‘shlig‘idagi a’zolar: til, tish, lab va burun bo‘shlig‘iga tegib, turli-tuman tovushlarni hosil qiladi – artikulyatsiyasi natijasida yuzaga keladi. Tovushlar paydo bo‘lish usuli va qayerda paydo bo‘lishiga qarab tasniflanadi. Dunyoda mavjud deyarli barcha tillarda tovushlar ikki yirik guruhga ajratiladi: 1) unli tovushlar; 2) undosh tovushlar. Xususan, turk va o‘zbek tillarida ham shunday tasnif mavjud bo‘lib, ayrim o‘ziga xos jihatlari bilan tovush va harflar tizimi farqlanadi. Mazkur maqolada har ikki tildagi o‘xshash va farqli jihatlar farqlandi. Raqamli texnologiyalar rivojlangan ayni paytda va NLP yo‘nalishlaridan morfologik tahlil, mashina tarjimasi, matnlarni ovozlashtirish, nutqni tanish jarayonlarini takomillashtirish hamda avtomatik talaffuzdagi xatoliklarni bartaraf etish uchun ham ikki tilning fonetik va grafik xususiyatlari ushbu maqolada tadqiq etildi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarManzura, Abdurashetovna Abjalova
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-07-14
Jild8
Son05
Betlar1029-1038
TilO‘zbek
DOI10.70728/b.series.fil.v08.i05.148
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i05.148 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

oʻzbek tili, turk tili, tovush, harf, fonetika, grafika, unli, undosh, tovushlar tizimi, harflar tizimi, bo‘g‘in, NLP.

Iqtibos keltirish

APAManzura, Abdurashetovna Abjalova (2026). O‘ZBEK VA TURK TİLLARİDAGİ FONETİKA HAMDA GRAFİKA MASALALARİ QİYOSİ. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(05), 1029-1038. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.148
GOST (OAK)Manzura, Abdurashetovna Abjalova O‘ZBEK VA TURK TİLLARİDAGİ FONETİKA HAMDA GRAFİKA MASALALARİ QİYOSİ // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 05. – B. 1029-1038. – DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i05.148.
MLAManzura, Abdurashetovna Abjalova. “O‘ZBEK VA TURK TİLLARİDAGİ FONETİKA HAMDA GRAFİKA MASALALARİ QİYOSİ.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(05), 1029-1038, 2026. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.148
ChicagoManzura, Abdurashetovna Abjalova. “O‘ZBEK VA TURK TİLLARİDAGİ FONETİKA HAMDA GRAFİKA MASALALARİ QİYOSİ.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(05), 1029-1038 (2026). https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.148
HarvardManzura, Abdurashetovna Abjalova (2026) ‘O‘ZBEK VA TURK TİLLARİDAGİ FONETİKA HAMDA GRAFİKA MASALALARİ QİYOSİ’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(05), 1029-1038. https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.148
BibTeX
@article{manzuraabdurashetovnaabjalova2026,
  title = {O‘ZBEK VA TURK TİLLARİDAGİ FONETİKA HAMDA GRAFİKA MASALALARİ QİYOSİ},
  author = {Manzura, Abdurashetovna Abjalova},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {05},
  pages = {1029-1038},
  doi = {10.70728/b.series.fil.v08.i05.148},
  url = {https://doi.org/10.70728/b.series.fil.v08.i05.148}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Manzura, Abdurashetovna Abjalova — boshqa maqolalari