Ma’lumki, tilning eng asosiy komponenti tovushlar va bu tovushlarga mos keladigan harflardir. Tovushlarni talaffuz qilamiz va eshitamiz, harflarni esa ko‘ramiz, o‘qiymiz va yozamiz. Tovushlar akustik birlik hisoblanib, tilshunoslikning fonetika bo‘limida o‘rganiladi, harflar esa tovushlarning yozuvdagi grafik belgisi hisoblanib, tilshunoslikning grafika bo‘limida o‘rganiladi. Harflar tovushlarni ifodalash uchun xizmat qiladi. Tovush og‘zaki nutqda talaffuz qilinadigan, o‘pkadan chiqayotgan havoning halqum orqali og‘iz bo‘shlig‘idagi a’zolar: til, tish, lab va burun bo‘shlig‘iga tegib, turli-tuman tovushlarni hosil qiladi – artikulyatsiyasi natijasida yuzaga keladi. Tovushlar paydo bo‘lish usuli va qayerda paydo bo‘lishiga qarab tasniflanadi. Dunyoda mavjud deyarli barcha tillarda tovushlar ikki yirik guruhga ajratiladi: 1) unli tovushlar; 2) undosh tovushlar. Xususan, turk va o‘zbek tillarida ham shunday tasnif mavjud bo‘lib, ayrim o‘ziga xos jihatlari bilan tovush va harflar tizimi farqlanadi. Mazkur maqolada har ikki tildagi o‘xshash va farqli jihatlar farqlandi. Raqamli texnologiyalar rivojlangan ayni paytda va NLP yo‘nalishlaridan morfologik tahlil, mashina tarjimasi, matnlarni ovozlashtirish, nutqni tanish jarayonlarini takomillashtirish hamda avtomatik talaffuzdagi xatoliklarni bartaraf etish uchun ham ikki tilning fonetik va grafik xususiyatlari ushbu maqolada tadqiq etildi.
| Mualliflar | Manzura, Abdurashetovna Abjalova |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-14 |
| Jild | 8 |
| Son | 05 |
| Betlar | 1029-1038 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/b.series.fil.v08.i05.148 |
DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i05.148 · Maqolaning asl sahifasi
oʻzbek tili, turk tili, tovush, harf, fonetika, grafika, unli, undosh, tovushlar tizimi, harflar tizimi, bo‘g‘in, NLP.
Ushbu maqolada oʻzbek xalq ogʻzaki ijodida keng qoʻllaniladigan zoonim komponentli maqollarning lingvomadaniy xususiyatlari tahlil qilinadi. Xususan, ornitonimlarning ramziy ma’nolari, ularning xalq dunyoqarashi…
This article provides an in-depth cognitive, pragmatic, and discourse-based analysis of modal verbs in contemporary English. Modality is examined as a complex linguistic phenomenon reflecting speakers’ mental…
Ushbu maqolada Rasululloh (s.a.v.) nutqining o‘ziga xos lingvistik va uslubiy xususiyatlari, xususan, murakkab diniy-axloqiy tushunchalarni tinglovchiga sodda va ta’sirchan yetkazishda tasviriy-o‘xshatishlar hamda…
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida aqliy faoliyatni ifodalovchi frazeologik birliklarning semantik xususiyatlari tadqiq etiladi. Izlanish davomida frazeologik birliklarning semantik tasnifi hamda ularning…
Negation is considered one of the universal linguistic categories that exists in almost all natural languages. It functions as a semantic, grammatical, and pragmatic mechanism through which speakers deny, reject…
This study examines the phenomenon of implicit meaning transfer in artistic discourse, focusing on the linguistic, pragmatic, cognitive, and cultural mechanisms that enable authors to convey meanings beyond literal…
Ushbu maqolada Omon Matjon she’riyatida qo‘llangan allyuziv nomlarning badiiy-estetik vazifasi tahlil qilinadi. Shoir ijodida tarixiy, diniy, mifologik va adabiy obrazlar nomlari poetik matnning ma’no qatlamlarini…
Imo-ishora tilini o‘rganish jarayonida eng keng tarqalgan notoʻgʻri tushunchalardan biri — imo-ishora tillarini ogʻzaki tillarning soʻzma-soʻz, universal tarjimasi yoki shunchaki qoʻl harakatlaridagi kodi deb…
Mazkur maqolada Amir Temur hukmronligi davrida Movarounnahr, xususan Samarqandda shakllangan ilmiy-adabiy muhit, Sohibqironning adabiyot va ijod ahliga bo‘lgan munosabati hamda bu munosabatning temuriylar davri adabiy…
Mazkur tadqiqotda o‘zbek tilining funksional uslublari tizimi doirasida publitsistik uslubning lingvistik tabiati, kommunikativ vazifalari hamda jamiyat hayotidagi o‘rni tahlil qilinadi. Publitsistik uslubning…