Jigarning detoksifikatsiya funksiyasi va metabolik sindrom: patofiziologik bog‘liqliklar, oksidlovchi stress va zamonaviy terapevtik strategiyalar

Mamazulunov, Nurmuhammad Xusanboy o'g'li, Axmadjonov, Qudratillo Mashrabboy o'g'li, Jumayev, Nosirbek Abdullayevich

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur tizimli-analitik sharh jigarning detoksifikatsiya (zararsizlantirish) funksiyasi va metabolik sindrom o‘rtasidagi patofiziologik bog‘liqliklarni hamda ushbu munosabatning zamonaviy terapevtik strategiyalardagi ahamiyatini baholashga bag‘ishlangan. Tadqiqotning asosiy maqsadi jigar biotransformatsiyasining uch fazasi (I-faza — sitoxrom P450 fermentlari, II-faza — konjugatsiya reaksiyalari, III-faza — transport tizimlari) hamda Nrf2–Keap1–ARE antioksidant signal yo‘lining metabolik sindrom sharoitida o‘zgarishini, insulin rezistentligi va oksidlovchi stress bilan o‘zaro ta’sirini tizimli tahlil qilishdan iborat bo‘ldi. Sharh PRISMA tavsiyalariga muvofiq Scopus, Web of Science, PubMed/MEDLINE va ScienceDirect ma’lumotlar bazalarida chop etilgan yuqori sifatli klinik va eksperimental tadqiqotlar asosida amalga oshirildi. Tahlil natijalari metabolik sindrom va uning gepatik ko‘rinishi — metabolik disfunksiya bilan bog‘liq steatoz jigar kasalligi (MASLD) dunyo aholisining taxminan uchdan birini qamrab olishini ko‘rsatdi. Metabolik sindrom sharoitida I-faza fermenti CYP2E1 ning faollashuvi reaktiv kislorod turlari (ROS) hosil bo‘lishini kuchaytirib, glutation (GSH) zaxiralarining kamayishi va antioksidant himoyaning susayishi bilan kechishi aniqlandi. Yuzaga keluvchi surunkali oksidlovchi stress lipid peroksidatsiyasi, IRS-1 oqsilining serin fosforillanishi va NF-κB ga bog‘liq yallig‘lanish orqali insulin rezistentligini yanada kuchaytiruvchi qaytar patofiziologik halqani shakllantiradi. Hayot tarzini modifikatsiya qilish (tana vaznining 5–10 % ga kamayishi), Nrf2 faollashtiruvchi nutritsevtiklar, GLP-1 retseptor agonistlari hamda 2024-yilda MASH davolashda tasdiqlangan birinchi dori — rezmetirom integrativ terapiyaning istiqbolli yo‘nalishlari sifatida aniqlandi. Olingan natijalar jigar detoksifikatsiya funksiyasini metabolik sindromni boshqarishda muhim patofiziologik nishon sifatida e’tirof etish zarurligini ishonchli ilmiy asosda tasdiqlaydi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMamazulunov, Nurmuhammad Xusanboy o'g'li, Axmadjonov, Qudratillo Mashrabboy o'g'li, Jumayev, Nosirbek Abdullayevich
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-07-02
Jild8
Son5
Betlar751-762
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i05.096
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i05.096 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

jigar detoksifikatsiyasi, metabolik sindrom, oksidlovchi stress, sitoxrom

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APAMamazulunov, Nurmuhammad Xusanboy o'g'li, Axmadjonov, Qudratillo Mashrabboy o'g'li, & Jumayev, Nosirbek Abdullayevich (2026). JIGARNING DETOKSIFIKATSIYA FUNKSIYASI VA METABOLIK SINDROM: PATOFIZIOLOGIK BOG‘LIQLIKLAR, OKSIDLOVCHI STRESS VA ZAMONAVIY TERAPEVTIK STRATEGIYALAR. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(5), 751-762. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i05.096
GOST (OAK)Mamazulunov, Nurmuhammad Xusanboy o'g'li, Axmadjonov, Qudratillo Mashrabboy o'g'li, Jumayev, Nosirbek Abdullayevich JIGARNING DETOKSIFIKATSIYA FUNKSIYASI VA METABOLIK SINDROM: PATOFIZIOLOGIK BOG‘LIQLIKLAR, OKSIDLOVCHI STRESS VA ZAMONAVIY TERAPEVTIK STRATEGIYALAR // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 5. – B. 751-762. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i05.096.
MLAMamazulunov, Nurmuhammad Xusanboy o'g'li, Axmadjonov, Qudratillo Mashrabboy o'g'li, and Jumayev, Nosirbek Abdullayevich. “JIGARNING DETOKSIFIKATSIYA FUNKSIYASI VA METABOLIK SINDROM: PATOFIZIOLOGIK BOG‘LIQLIKLAR, OKSIDLOVCHI STRESS VA ZAMONAVIY TERAPEVTIK STRATEGIYALAR.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(5), 751-762, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i05.096
ChicagoMamazulunov, Nurmuhammad Xusanboy o'g'li, Axmadjonov, Qudratillo Mashrabboy o'g'li, and Jumayev, Nosirbek Abdullayevich. “JIGARNING DETOKSIFIKATSIYA FUNKSIYASI VA METABOLIK SINDROM: PATOFIZIOLOGIK BOG‘LIQLIKLAR, OKSIDLOVCHI STRESS VA ZAMONAVIY TERAPEVTIK STRATEGIYALAR.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(5), 751-762 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i05.096
HarvardMamazulunov, Nurmuhammad Xusanboy o'g'li, Axmadjonov, Qudratillo Mashrabboy o'g'li, and Jumayev, Nosirbek Abdullayevich (2026) ‘JIGARNING DETOKSIFIKATSIYA FUNKSIYASI VA METABOLIK SINDROM: PATOFIZIOLOGIK BOG‘LIQLIKLAR, OKSIDLOVCHI STRESS VA ZAMONAVIY TERAPEVTIK STRATEGIYALAR’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(5), 751-762. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i05.096
BibTeX
@article{mamazulunovnurmuhammadxusanboyogli2026,
  title = {JIGARNING DETOKSIFIKATSIYA FUNKSIYASI VA METABOLIK SINDROM: PATOFIZIOLOGIK BOG‘LIQLIKLAR, OKSIDLOVCHI STRESS VA ZAMONAVIY TERAPEVTIK STRATEGIYALAR},
  author = {Mamazulunov, Nurmuhammad Xusanboy o'g'li and Axmadjonov, Qudratillo Mashrabboy o'g'li and Jumayev, Nosirbek Abdullayevich},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {5},
  pages = {751-762},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i05.096},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i05.096}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Mamazulunov, Nurmuhammad Xusanboy o'g'li — boshqa maqolalari

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari