Mazkur tizimli-analitik sharh jigarning detoksifikatsiya (zararsizlantirish) funksiyasi va metabolik sindrom o‘rtasidagi patofiziologik bog‘liqliklarni hamda ushbu munosabatning zamonaviy terapevtik strategiyalardagi ahamiyatini baholashga bag‘ishlangan. Tadqiqotning asosiy maqsadi jigar biotransformatsiyasining uch fazasi (I-faza — sitoxrom P450 fermentlari, II-faza — konjugatsiya reaksiyalari, III-faza — transport tizimlari) hamda Nrf2–Keap1–ARE antioksidant signal yo‘lining metabolik sindrom sharoitida o‘zgarishini, insulin rezistentligi va oksidlovchi stress bilan o‘zaro ta’sirini tizimli tahlil qilishdan iborat bo‘ldi. Sharh PRISMA tavsiyalariga muvofiq Scopus, Web of Science, PubMed/MEDLINE va ScienceDirect ma’lumotlar bazalarida chop etilgan yuqori sifatli klinik va eksperimental tadqiqotlar asosida amalga oshirildi. Tahlil natijalari metabolik sindrom va uning gepatik ko‘rinishi — metabolik disfunksiya bilan bog‘liq steatoz jigar kasalligi (MASLD) dunyo aholisining taxminan uchdan birini qamrab olishini ko‘rsatdi. Metabolik sindrom sharoitida I-faza fermenti CYP2E1 ning faollashuvi reaktiv kislorod turlari (ROS) hosil bo‘lishini kuchaytirib, glutation (GSH) zaxiralarining kamayishi va antioksidant himoyaning susayishi bilan kechishi aniqlandi. Yuzaga keluvchi surunkali oksidlovchi stress lipid peroksidatsiyasi, IRS-1 oqsilining serin fosforillanishi va NF-κB ga bog‘liq yallig‘lanish orqali insulin rezistentligini yanada kuchaytiruvchi qaytar patofiziologik halqani shakllantiradi. Hayot tarzini modifikatsiya qilish (tana vaznining 5–10 % ga kamayishi), Nrf2 faollashtiruvchi nutritsevtiklar, GLP-1 retseptor agonistlari hamda 2024-yilda MASH davolashda tasdiqlangan birinchi dori — rezmetirom integrativ terapiyaning istiqbolli yo‘nalishlari sifatida aniqlandi. Olingan natijalar jigar detoksifikatsiya funksiyasini metabolik sindromni boshqarishda muhim patofiziologik nishon sifatida e’tirof etish zarurligini ishonchli ilmiy asosda tasdiqlaydi.
| Mualliflar | Mamazulunov, Nurmuhammad Xusanboy o'g'li, Axmadjonov, Qudratillo Mashrabboy o'g'li, Jumayev, Nosirbek Abdullayevich |
|---|---|
| Jurnal | Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-02 |
| Jild | 8 |
| Son | 5 |
| Betlar | 751-762 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.70728/a.series.tab.v08.i05.096 |
DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i05.096 · Maqolaning asl sahifasi
jigar detoksifikatsiyasi, metabolik sindrom, oksidlovchi stress, sitoxrom
Ushbu ilmiy-tadqiqot Markaziy Osiyoda mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan Helichrysum maracandicum oʻsimligi ustida olib borilgan. Maxent dasturi yordamida bioiqlimiy modellashtirish asosida (joriy va RCP 2.6, RCP 8.5…
Ushbu tadqiqot neonikotinoid guruhiga mansub pestitsid bo'lgan nitepiramni biologik va farmatsevtik matritsalarda miqdoriy aniqlash uchun yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi (YUEJX) hamda UV-spektrofotometrik…
Ushbu tadqiqotda polietilentereftalat (PET) chiqindilarini kimyoviy qayta ishlash bilan nuhum ahamiyatga ega mahsulot tereftaldiamid (TPA) sintez qilishning katalitik usuli tadqiq natijalari keltirildi. Tadqiqot…
Mazkur tadqiqotda bug‘doy (Triticum aestivum L.) navlarining asosiy sifat ko‘rsatkichlari — natura, oqsil va kleykovina miqdori qiyosiy jihatdan o‘rganildi. Tadqiqot ob’ekti sifatida O‘simliklar genetik resurslari…
Mazkur maqolada atrof-muhitni muhofaza qilish tamoyillari va mezonlari ahamiyati oʻrganilgan. Olingan natijalar hududning barqaror rivojlanishini ta'minlash, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va ekologik xavf…
Ushbu maqolada Atropa belladonna. dorivor o’simligining batanik tasnifi, dorivorlik xususiyatlari hamda urug‘larning laboratoriya sharoitida unuvchaniligi va Xorazm viloyatining tuproq-iqlim sharoitlarida turli-xil…
Ushbu maqolada Buxoro viloyatidagi chorvachilik sohasining holati, chorvachilik mahsulotlarini yetishtirish dinamikasi, tumanlar kesimida chorvachilik tarmog‘lariga e’tibor masalasi, sohadagi muammolar va ularning…
Maqolada Buxoro viloyati suv va suv oldi qushlarining tarixiy o‘rganilish jarayoni tahlil qilinadi. Tadqiqotdagi ma’lumotlar ilmiy ekspeditsiyalar va ornitologik manbalarga asoslanadi. Asosiy e’tibor “Птицы Узбекистана”…
В статье рассматривается актуальная экологическая проблема загрязнения ирригационных систем и рек Узбекистана (Сырдарья, Зарафшан, Чирчик) тяжелыми металлами (ТМ) в условиях антропогенной нагрузки. Особое внимание…
Mazkur maqolada Petunia × hybrida o‘simligida tamaki mozaikasi virusi (TMV) ning uchrashi va simptomatik belgilari o‘rganildi. Tadqiqot davomida virus bilan zararlangan o‘simliklarda barglarning mozaikasimon xlorozga…