Fe–ni modifikatsiyalangan y-tip fau seolit katalizatori ishtirokida biomassadan aktiv uglerod olishning kimyoviy asoslari va katalitik mexanizmlari

Raxmarkariyeva, Firuza Gayratovna, Odina Zokirjonovna, Davlatova

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada qishloq xo‘jaligi chiqindilari, xususan paxta somoni, o‘simlik poyalari va boshqa lignosellyulozali biomassalardan Fe–Ni modifikatsiyalangan Y-tip FAU seolit katalizatori ishtirokida aktiv uglerod olishning kimyoviy asoslari yoritiladi. Asosiy e’tibor biomassa pirolizi, tar birikmalarining katalitik parchalanishi, deoksigenatsiya, aromatiklashuv, karbon skeletining shakllanishi va keyingi kimyoviy faollashtirish bosqichlariga qaratildi. Y-tip FAU seolitning uch o‘lchamli g‘ovak arxitekturasi, Brønsted va Lewis kislotali markazlari hamda Fe–Ni komponentlarining redoks xossalari aktiv uglerodning g‘ovak tuzilmasi va sirt kimyosini boshqaruvchi muhim omillar sifatida tahlil qilindi. Maqolada aktiv uglerod hosil bo‘lishi oddiy karbonizatsiya mahsuli sifatida emas, balki Fe–Ni/Y-tip seolit ishtirokida boshqariladigan katalitik-kimyoviy jarayon sifatida talqin qilindi. Fe(NO₃)₃ va Ni(NO₃)₂ tuzlaridan kelib chiqadigan Fe–Ni oksid markazlari biomassa parchalanishidan hosil bo‘ladigan kislorodli organik fragmentlarning deoksigenatsiyasi, tar molekulalarining parchalanishi, aromatik kondensatsiya va karbon skeletining barqarorlashuviga xizmat qiladi. FAU seolit esa adsorbsiya, diffuziya va kislota-katalitik cracking jarayonlarini boshqaradi. Natijada yuqori sirt maydoni, rivojlangan mikro- va mezog‘ovak tuzilma hamda adsorbsion faollikka ega aktiv uglerod olish uchun ilmiy asos shakllanadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarRaxmarkariyeva, Firuza Gayratovna, Odina Zokirjonovna, Davlatova
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-06-01
Jild8
Son4
Betlar89-95
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i04.016
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i04.016 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Y-tip seolit, FAU, Fe–Ni katalizator, biomassa, paxta somoni, piroliz, aktiv uglerod, tar parchalanishi, deoksigenatsiya, karbonizatsiya, g‘ovak tuzilma.

Iqtibos keltirish

APARaxmarkariyeva, Firuza Gayratovna, & Odina Zokirjonovna, Davlatova (2026). FE–NI MODIFIKATSIYALANGAN Y-TIP FAU SEOLIT KATALIZATORI ISHTIROKIDA BIOMASSADAN AKTIV UGLEROD OLISHNING KIMYOVIY ASOSLARI VA KATALITIK MEXANIZMLARI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 89-95. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.016
GOST (OAK)Raxmarkariyeva, Firuza Gayratovna, Odina Zokirjonovna, Davlatova FE–NI MODIFIKATSIYALANGAN Y-TIP FAU SEOLIT KATALIZATORI ISHTIROKIDA BIOMASSADAN AKTIV UGLEROD OLISHNING KIMYOVIY ASOSLARI VA KATALITIK MEXANIZMLARI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 4. – B. 89-95. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i04.016.
MLARaxmarkariyeva, Firuza Gayratovna, and Odina Zokirjonovna, Davlatova. “FE–NI MODIFIKATSIYALANGAN Y-TIP FAU SEOLIT KATALIZATORI ISHTIROKIDA BIOMASSADAN AKTIV UGLEROD OLISHNING KIMYOVIY ASOSLARI VA KATALITIK MEXANIZMLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 89-95, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.016
ChicagoRaxmarkariyeva, Firuza Gayratovna, and Odina Zokirjonovna, Davlatova. “FE–NI MODIFIKATSIYALANGAN Y-TIP FAU SEOLIT KATALIZATORI ISHTIROKIDA BIOMASSADAN AKTIV UGLEROD OLISHNING KIMYOVIY ASOSLARI VA KATALITIK MEXANIZMLARI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 89-95 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.016
HarvardRaxmarkariyeva, Firuza Gayratovna, and Odina Zokirjonovna, Davlatova (2026) ‘FE–NI MODIFIKATSIYALANGAN Y-TIP FAU SEOLIT KATALIZATORI ISHTIROKIDA BIOMASSADAN AKTIV UGLEROD OLISHNING KIMYOVIY ASOSLARI VA KATALITIK MEXANIZMLARI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(4), 89-95. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.016
BibTeX
@article{raxmarkariyevafiruzagayratovna2026,
  title = {FE–NI MODIFIKATSIYALANGAN Y-TIP FAU SEOLIT KATALIZATORI ISHTIROKIDA BIOMASSADAN AKTIV UGLEROD OLISHNING KIMYOVIY ASOSLARI VA KATALITIK MEXANIZMLARI},
  author = {Raxmarkariyeva, Firuza Gayratovna and Odina Zokirjonovna, Davlatova},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {4},
  pages = {89-95},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i04.016},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i04.016}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi