Desentralizatsiyalangan ma’lumot almashish protokollari: IPFS, Filecoin va Arweave tahlili

Raimov , Ulugb֯ek

Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт · 2025-yil

Annotatsiya

Ushbu maqola Web3 ekotizimida ma’lumot almashinuvi va saqlash uchun desentralizatsiyalangan protokollar— IPFS, Filecoin va Arweave — ni tahlil qiladi. Raqamli infratuzilmada ma’lumot suvereniteti va markazlashgan bulutxizmatlarining cheklovlari ushbu texnologiyalarga ehtiyojni oshirmoqda. IPFS (InterPlanetary File System) kontentgaasoslangan peer-to-peer tarmoq bo‘lib, Merkle DAG tuzilmasi orqali global manzillashni ta’minlaydi. Filecoin esa IPFSustida ishlaydi va saqlash ta’minlovchilarini Proof-of-Replication hamda Proof-of-Spacetime mexanizmlari asosida tokenbilan rag‘batlantiradi. Arweave blockweave arxitekturasiga ega bo‘lib, bir martalik to‘lov orqali abadiy saqlashni taklifqiladi.Tadqiqot MDPI, arXiv va boshqa manbalardagi ilmiy ishlarga asoslangan solishtirma yondashuvni qo‘llaydi. IPFS millionlabkunlik so‘rovlar bilan keng tarqalgan, biroq ma’lumotlarning doimiyligi kafolatlanmagan. Filecoin iqtisodiy rag‘batga egabo‘lsa-da, murakkab infratuzilma va bozor tebranishlariga bog‘liq. Arweave tezkor ma’lumot olish va barqaror narx modelibilan ajralib turadi, ammo tarmoq barqarorligiga yuqori darajada bog‘liq

Maqola ma’lumotlari
MualliflarRaimov , Ulugb֯ek
JurnalЯшил иқтисодиёт ва тараққиёт
Nashr sanasi2025-08-01
Jild3
Son8
TilO‘zbek
DOI10.5281/zenodo.16879842

Kalit so‘zlar

Web3, desentralizatsiyalangan saqlash, Filecoin, Arweave, ma’lumot suvereniteti, blockweave arxitekturasi, InterPlanetary File System (IPFS).

Ilmiy soha

Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Яшил иқтисодиёт ва тараққиёт — barcha maqolalar