Mazkur maqolada ekologik omillarni kompleks hisobga olgan holda hududlarni barqaror rivojlantirishning zamonaviyfazoviy-axborot modellarini takomillashtirishning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Tadqiqot Qoraqalpog‘iston Respublikasiva Orolbo‘yi hududlari misolida olib borilib, mintaqada yuz berayotgan ekologik transformatsiyalar, xususan, Orol dengizi qisqarishinatijasida vujudga kelgan ekologik vaziyatning murakkablashuvi, yer va suv resurslari holatida salbiy o‘zgarishlarning kuzatilishi,cho‘llanish jarayonlarining kuchayishi hamda iqlim o‘zgarishlarining hududiy rivojlanishga ta’siri chuqur tahlil qilingan. Tadqiqotningdolzarbligi hududiy boshqaruv tizimlarida ekologik xavflarni oldindan baholash, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish vabarqaror rivojlanishni ta’minlash uchun ilg‘or raqamli texnologiyalar asosida qaror qabul qilish mexanizmlarini takomillashtirishzarurati bilan belgilanadi.Maqolada barqaror rivojlanish, geoinformatsion modellashtirish, ekologik monitoring va raqamli transformatsiya yo‘nalishlaridagimahalliy hamda xorijiy ilmiy tadqiqotlar tahliliga tayangan holda geografik axborot tizimlari (GIS), Yerni masofadan zondlash(Remote Sensing), Ashyolar interneti (IoT), sun’iy intellekt (AI), katta ma’lumotlar (Big Data) texnologiyalari hamda qaror qabulqilishni qo‘llab-quvvatlovchi intellektual tizimlarni o‘zaro integratsiyalashga asoslangan ko‘p qatlamli fazoviy-axborot modeli ishlabchiqilgan. Taklif etilgan model ekologik, ijtimoiy va iqtisodiy ko‘rsatkichlarni yagona axborot makonida birlashtirish orqali hududiyrivojlanish jarayonlarini kompleks baholash va prognozlash imkoniyatini yaratadi.Tadqiqot metodologiyasi ma’lumotlarni yig‘ish va raqamlashtirish, geofazoviy ma’lumotlarni integratsiyalash, ekologik indikatorlarnitahlil qilish, mashinaviy o‘qitish algoritmlari asosida prognozlash hamda natijalarni vizualizatsiya qilish bosqichlarini qamraboladi. Shuningdek, ekologik jarayonlarning dinamikasini modellashtirish orqali suv resurslari taqsimoti, yer degradatsiyasi, o‘simlikqoplami o‘zgarishi va ekologik xavf zonalarini aniqlash imkoniyatlari ko‘rsatib berilgan.Tadqiqot natijalari integratsiyalashgan fazoviy-axborot yondashuvi ekologik monitoring tizimlarining aniqligi va tezkorligini oshirish,tabiiy va antropogen xavflarni prognozlash, hududlarning ekologik barqarorligini baholash hamda boshqaruv organlari tomonidanasoslangan strategik qarorlar qabul qilish samaradorligini sezilarli darajada yaxshilashini ko‘rsatdi. Taklif etilgan model Orolbo‘yihududlarida ekologik muammolarni kamaytirish, tabiiy resurslardan samarali foydalanish va hududlarning uzoq muddatli barqarorrivojlanishini ta’minlashga xizmat qiluvchi ilmiy-amaliy vosita sifatida tavsiya etiladi.
| Mualliflar | Reymova , Gulmira |
|---|---|
| Jurnal | Муҳандислик ва Иқтисодиёт |
| Nashr sanasi | 2026-06-01 |
| Jild | 4 |
| Son | 6 |
| Til | O‘zbek |
barqaror rivojlanish, fazoviy-axborot modeli, geografik axborot tizimi (GIS), Orolbo‘yi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, ekologik monitoring, masofadan zondlash, sun’iy intellekt, IoT, geoma’lumotlar, ekologik xavflar, hududiy boshqaruv
Ushbu maqolada o‘zbek va ingliz tillari sintaktik tizimining asosini tashkil etuvchi subyekt va predikat munosabatlariqiyosiy-tipologik jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot davomida ikki xil oilaga mansub (agglutinativ va…
This article examines the current state and development trends of women’s entrepreneurship in the Republic ofUzbekistan. Particular attention is given to statistical data on vocational and entrepreneurship training…
Maqolada klasterlarning mamlakat iqtisodiyotida tutgan o‘rni va ularning mohiyati yoritilgan. O‘zbekistonsharoitida paxtachilik klasterlarini tashkil etish, ularning rivojlanish istiqbollari o‘rganilgan hamda ushbu…
Ushbu maqolada O‘zbekiston soliq tizimining samaradorligini oshirishda yosh mutaxassislarning qanday rolo‘ynashi tahlil qilinadi. Muallif soliq organlariga yosh kadrlarni jalb qilish, ularning kasbiy tayyorgarligi va…
Ilmiy maqolada qurilish korxonalarida innovatsion-investitsion faollikni oshirish asosida boshqaruvni takomillashtirishningahamiyati yoritilgan. Unda innovatsion yangiliklarni joriy etish, innovatsion rivojlanishning…
В статье проведен анализ современных процессов цифровой трансформации банковского сектораРеспублики Узбекистан в контексте глобального развития цифровой экономики. Исследованы основныенаправления внедрения инновационных…
Mazkur maqolada qo‘shilgan qiymat solig‘ini (QQS) hisoblash va undirish amaliyotining nazariy asoslarihamda zamonaviy rivojlanish tendensiyalari kompleks ravishda tadqiq etilgan. Tadqiqotda QQSning davlat…
Zamonaviy iqtisodiyotda sug‘urta iqtisodiy barqarorlik va xavfsizlikni, tadbirkorlikni rivojlantirishni, ko‘plabtabiiy, texnogen risklardan samarali himoyani ta’minlashi, davlatning ijtimoiy siyosatini amalga…
Mazkur maqolada O‘zbekiston sanoatini diversifikatsiyalashning nazariy asoslari, hozirgi holati va ustuvoryo‘nalishlari tizimli tahlil etilgan. Tadqiqotda sanoat ishlab chiqarishining tarmoq tarkibi, eksportning…
Maqolada qurilish sohasida kichik va yirik biznes subyektlari integratsiyasi samaradorligini baholashningekonometrik jihatlari tadqiq etilgan. Soha korxonalari vakillari o‘rtasida o‘tkazilgan sotsiologik so‘rovnoma…