Ushbu maqolada an’anaviy sug‘urta va islomiy sug‘urta (takaful) tizimlari nazariy-qiyosiy nuqtai nazardantahlil qilinadi hamda O‘zbekistonda takaful tizimini joriy etish imkoniyatlari o‘rganiladi. Tadqiqotning asosiy g‘oyasi shundaniboratki, har ikkala tizim ham xavflarni boshqarish (risk management) funksiyasini bajaradi, biroq xavfni o‘tkazish(risk transfer) va xavfni bo‘lishish (risk sharing) tamoyillari, shuningdek, shartnoma tuzilmasi nuqtai nazaridan bir-biridansezilarli darajada farq qiladi. An’anaviy sug‘urtada xavf sug‘urta kompaniyasiga muayyan mukofot evaziga o‘tkaziladi,takaful tizimida esa ishtirokchilar o‘zaro yordam (ta’awun) tamoyili asosida umumiy jamg‘armaga badal (tabarru) kiritib,xavflarni birgalikda bo‘lishadilar. Maqolada riba, g‘arar va maysir kabi shar’iy taqiqlar, mudoraba va vakola operatsionmodellari hamda surplus (ortiqcha mablag‘)ni taqsimlash mexanizmi tahlil qilinadi. Shuningdek, jahon takaful bozori 2024-yilda turli baholashlarga ko‘ra 33–52 milliard AQSh dollari hajmiga yetgani, yiliga o‘rtacha 11–15 foiz sur’atlarda o‘sayotganiva uning qariyb 85 foizi Fors ko‘rfazi mamlakatlari hissasiga to‘g‘ri kelishi, shuningdek, O‘zbekistonda 2026-yil iyunoyida “Islomiy bank faoliyati to‘g‘risida”gi Qonunning kuchga kirishi bilan bog‘liq amaliy imkoniyatlar muhokama qilinadi.Tadqiqot natijalari takaful tizimining O‘zbekistonda sug‘urta qamrovini (insurance penetration) kengaytirish va moliyaviyinklyuzivlikni mustahkamlash bo‘yicha muhim salohiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi
| Mualliflar | Abdullayev , Azamat |
|---|---|
| Jurnal | Муҳандислик ва Иқтисодиёт |
| Nashr sanasi | 2026-06-01 |
| Jild | 4 |
| Son | 6 |
| Til | O‘zbek |
islomiy sug‘urta (Islamic insurance), takaful, o‘zaro yordam (ta’awun), tabarru (xayriya badali), mudoraba, vakola, surplus taqsimoti, g‘arar (noaniqlik), retakaful, moliyaviy inklyuzivlik, sug‘urta qamrovi.
Mazkur maqolada venchur moliyalashtirish jarayonida yuzaga keladigan asosiy risklar, ularni boshqarishmexanizmlari va ushbu mexanizmlarning iqtisodiy samaradorligi tahlil qilinadi. Venchur kapital bozori yuqori…
Artificial intelligence, and in particular generative AI systems such as ChatGPT, Gemini, and Claude, hasmoved from the periphery to the mainstream of higher education in less than four years. By 2025, multiple…
O‘zbekiston real sektorida iqtisodiy subyektlarning institutsional tarkibi hamda davlat, xususiy sektor vaxorijiy investorlar o‘rtasidagi nisbatlarning iqtisodiy rivojlanish jarayonlariga ta’siri tahlil qilingan. Real…
Mazkur maqolada Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (IFRS)ga o‘tish jarayonida ishlab chiqarish xarajatlarihisobini tashkil etish va takomillashtirish bilan bog‘liq dolzarb muammolar tadqiq etilgan. Tadqiqotda…
Raqamli iqtisodiyot va sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi sharoitida ijtimoiyiqtisodiyadolatni ta’minlashning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Raqamli transformatsiyaning mehnatbozori…
Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida milliy to‘lov tizimi samaradorligini oshirish va uni takomillashtirishyo‘llari ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Tadqiqot jarayonida milliy to‘lov tizimida real vaqt…
В статье исследованы современные тенденции развития электронной коммерции в РеспубликеУзбекистан. Проведён анализ деятельности маркетплейсов, онлайн-ритейла и сервисов финансовой рассрочки(BNPL). Выявлены основные…
Развитие и усиление роли малого бизнеса, а также успешный запуск и реализация стартаповтребуют комплексной оценки финансового состояния субъектов малого предпринимательства и перспективих финансовой окупаемости…
В статье исследуется низкоуглеродная энергетика как одно из ключевых направлений экологическоймодернизации экономики Республики Узбекистан. Основное внимание уделено анализу динамики производстваэлектроэнергии, роста…
Generativ sun’iy intellekt (GenAI) va mashinali o‘qitishga asoslangan algoritmik narx belgilash (AP — AlgorithmicPricing) mexanizmlarining raqobat iqtisodiyotida yuzaga keltirayotgan monopollashuv va baholar bo‘yicha…