O‘zbekistonda islomiy sug‘urta (takaful) tizimini joriy etish imkoniyatlari: nazariyqiyosiy tahlil

Abdullayev , Azamat

Муҳандислик ва Иқтисодиёт · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada an’anaviy sug‘urta va islomiy sug‘urta (takaful) tizimlari nazariy-qiyosiy nuqtai nazardantahlil qilinadi hamda O‘zbekistonda takaful tizimini joriy etish imkoniyatlari o‘rganiladi. Tadqiqotning asosiy g‘oyasi shundaniboratki, har ikkala tizim ham xavflarni boshqarish (risk management) funksiyasini bajaradi, biroq xavfni o‘tkazish(risk transfer) va xavfni bo‘lishish (risk sharing) tamoyillari, shuningdek, shartnoma tuzilmasi nuqtai nazaridan bir-biridansezilarli darajada farq qiladi. An’anaviy sug‘urtada xavf sug‘urta kompaniyasiga muayyan mukofot evaziga o‘tkaziladi,takaful tizimida esa ishtirokchilar o‘zaro yordam (ta’awun) tamoyili asosida umumiy jamg‘armaga badal (tabarru) kiritib,xavflarni birgalikda bo‘lishadilar. Maqolada riba, g‘arar va maysir kabi shar’iy taqiqlar, mudoraba va vakola operatsionmodellari hamda surplus (ortiqcha mablag‘)ni taqsimlash mexanizmi tahlil qilinadi. Shuningdek, jahon takaful bozori 2024-yilda turli baholashlarga ko‘ra 33–52 milliard AQSh dollari hajmiga yetgani, yiliga o‘rtacha 11–15 foiz sur’atlarda o‘sayotganiva uning qariyb 85 foizi Fors ko‘rfazi mamlakatlari hissasiga to‘g‘ri kelishi, shuningdek, O‘zbekistonda 2026-yil iyunoyida “Islomiy bank faoliyati to‘g‘risida”gi Qonunning kuchga kirishi bilan bog‘liq amaliy imkoniyatlar muhokama qilinadi.Tadqiqot natijalari takaful tizimining O‘zbekistonda sug‘urta qamrovini (insurance penetration) kengaytirish va moliyaviyinklyuzivlikni mustahkamlash bo‘yicha muhim salohiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAbdullayev , Azamat
JurnalМуҳандислик ва Иқтисодиёт
NashriyotПлеханов номидаги Россия иқтисодиёти университетининг Тошкент шаҳридаги филиали
ISSN3060-463X, 3060-463X
Nashr sanasi2026-06-01
Jild4
Son6
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIqtisodiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

islomiy sug‘urta (Islamic insurance), takaful, o‘zaro yordam (ta’awun), tabarru (xayriya badali), mudoraba, vakola, surplus taqsimoti, g‘arar (noaniqlik), retakaful, moliyaviy inklyuzivlik, sug‘urta qamrovi.

Ilmiy soha

Iqtisodiyot

Iqtibos keltirish

APAAbdullayev , Azamat (2026). O‘ZBEKISTONDA ISLOMIY SUG‘URTA (TAKAFUL) TIZIMINI JORIY ETISH IMKONIYATLARI: NAZARIYQIYOSIY TAHLIL. Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(6). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3409
GOST (OAK)Abdullayev , Azamat O‘ZBEKISTONDA ISLOMIY SUG‘URTA (TAKAFUL) TIZIMINI JORIY ETISH IMKONIYATLARI: NAZARIYQIYOSIY TAHLIL // Муҳандислик ва Иқтисодиёт. – 2026. – T. 4, № 6.
MLAAbdullayev , Azamat. “O‘ZBEKISTONDA ISLOMIY SUG‘URTA (TAKAFUL) TIZIMINI JORIY ETISH IMKONIYATLARI: NAZARIYQIYOSIY TAHLIL.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(6), 2026. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3409
ChicagoAbdullayev , Azamat. “O‘ZBEKISTONDA ISLOMIY SUG‘URTA (TAKAFUL) TIZIMINI JORIY ETISH IMKONIYATLARI: NAZARIYQIYOSIY TAHLIL.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(6) (2026). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3409
HarvardAbdullayev , Azamat (2026) ‘O‘ZBEKISTONDA ISLOMIY SUG‘URTA (TAKAFUL) TIZIMINI JORIY ETISH IMKONIYATLARI: NAZARIYQIYOSIY TAHLIL’, Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(6). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3409
BibTeX
@article{abdullayevazamat2026,
  title = {O‘ZBEKISTONDA ISLOMIY SUG‘URTA (TAKAFUL) TIZIMINI JORIY ETISH IMKONIYATLARI: NAZARIYQIYOSIY TAHLIL},
  author = {Abdullayev , Azamat},
  journal = {Муҳандислик ва Иқтисодиёт},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {6},
  url = {https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3409}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Муҳандислик ва Иқтисодиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Муҳандислик ва Иқтисодиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Abdullayev , Azamat — boshqa maqolalari

Iqtisodiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Iqtisodiyot sohasidagi OAK jurnallari