Generativ sun’iy intellekt (GenAI) va mashinali o‘qitishga asoslangan algoritmik narx belgilash (AP — AlgorithmicPricing) mexanizmlarining raqobat iqtisodiyotida yuzaga keltirayotgan monopollashuv va baholar bo‘yicha yashirinkelishuv (tacit collusion) xavflari hamda ularni antimonopol tartibga solish masalalari kompleks tahlil qilinadi. Q-learning,chuqur mustahkamlash orqali o‘qitish (Deep Reinforcement Learning — Deep RL) va katta til modellari (Large LanguageModels — LLM) asosidagi AP algoritmlarining iqtisodiy ta’siri baholanadi. Calvano et al. (2020, AER), Assad et al.(2024, JPE), Fish et al. (2024) tadqiqotlari hamda AQSh Adliya vazirligining RealPage kompaniyasiga qarshi ishi (DOJv. RealPage, 2024–2025) misolida AP tizimlarining Nash muvozanatidan yuqori bo‘lgan supraraqobatbardosh narxlarnishakllantirishi va ikki tomonlama bozorlarda tarmoq tashqi ta’sirlari orqali yashirin kelishuvlarni kuchaytirishi empirik dalillarasosida yoritiladi. Antimonopol tartibga solishning to‘rtta asosiy yondashuvi qiyosiy tahlil qilinib, O‘zbekiston raqamliiqtisodiyoti sharoitida qo‘llash mumkin bo‘lgan to‘rt bosqichli antimonopol nazorat va tatbiq etish modeli taklif qilinadi.
| Mualliflar | Kendjayeva , Dildora, Abdumannopova , Shirin |
|---|---|
| Jurnal | Муҳандислик ва Иқтисодиёт |
| Nashr sanasi | 2026-06-01 |
| Jild | 4 |
| Son | 6 |
| Til | O‘zbek |
algoritmik narx belgilash, yashirin kelishuv (tacit collusion), generativ sun’iy intellekt, antimonopol tartibga solish, Q-learning, katta til modellari, oligopoliya, Nash muvozanati, EU AI Act, RealPage, raqamli iqtisodiyot, raqobat siyosati, supraraqobatbardosh narxlar.
Развитие и усиление роли малого бизнеса, а также успешный запуск и реализация стартаповтребуют комплексной оценки финансового состояния субъектов малого предпринимательства и перспективих финансовой окупаемости…
В статье рассматриваются вопросы повышения эффективности деятельности участников финансовогорынка в условиях инновационной экономики. Особое внимание уделяется совершенствованию управлениязолотовалютными резервами и…
Raqamli iqtisodiyot va sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi sharoitida ijtimoiyiqtisodiyadolatni ta’minlashning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Raqamli transformatsiyaning mehnatbozori…
Mazkur maqolada mintaqa iqtisodiyotini rivojlantirishda firmalarning tashqi bozorlarga integratsiyalashuvjarayonlari hamda ushbu jarayonning iqtisodiy samaradorlikka ta’siri xususida so‘z yuritiladi. Shuningdek…
Mazkur maqolada Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (IFRS)ga o‘tish jarayonida ishlab chiqarish xarajatlarihisobini tashkil etish va takomillashtirish bilan bog‘liq dolzarb muammolar tadqiq etilgan. Tadqiqotda…
Ushbu maqolada avtotransport korxonalarida xizmatlar samaradorligini baholashning nazariy va amaliyjihatlari o‘rganilgan. Tadqiqot davomida transport xizmatlari samaradorligini ifodalovchi asosiy iqtisodiy, texnik va…
Artificial intelligence, and in particular generative AI systems such as ChatGPT, Gemini, and Claude, hasmoved from the periphery to the mainstream of higher education in less than four years. By 2025, multiple…
В данной статье рассматриваются этапы развития правовых основ бухгалтерскогоучета в Республике Узбекистан. Учетная политика представлена как важный механизм регулированиябухгалтерского учета хозяйствующего субъекта…
Ushbu maqolada an’anaviy sug‘urta va islomiy sug‘urta (takaful) tizimlari nazariy-qiyosiy nuqtai nazardantahlil qilinadi hamda O‘zbekistonda takaful tizimini joriy etish imkoniyatlari o‘rganiladi. Tadqiqotning asosiy…
Ushbu maqolada ekspluatatsiya sharoitida barqaror ishlash xususiyatiga ega bo‘lgan ED-20epoksid-dian smolasi va fenolformaldegid smolasining 1:1 massaviy nisbatdagi aralashmasi asosida KMN-100 markali fenalkaminli…