Ushbu ilmiy maqolada rivojlangan mamlakatlar bank amaliyotida kredit portfelini monitoring qilishning optimal mexanizmlariatroflicha tahlil qilingan. Tadqiqotda kredit riskining bir necha turlari — individual (avtonom) risk, portfel riski, konsentratsiyariski, mamlakat va suveren riski, kontragent kredit riski, model riski, likvidlikni transformatsiyalash riski hamda reputatsion risk— tasniflangan va ularning monitoring uslublari ko‘rib chiqilgan. Maqolada zamonaviy monitoring tizimining uch qatlamli raqamliarxitekturasi — ma’lumotlar yig‘ish, signallarni shakllantirish va prioritetlash, boshqaruv va harakat — atroflicha o‘rganilgan. Bundantashqari, sun’iy intellektga asoslangan kuzatuv (AI-assisted surveillance), Watchlist boshqaruvi, kovenant buzilishi ish jarayonlari,garov mulkini geofazoviy tahlil qilish (geospatial analytics), kunlik tezkor xabar berish (intraday alerting), Open Banking API integratsiyasiva ESG omillarini hisobga olish kabi yangi vositalar atroflicha tahlil qilingan. AQSH va Yevropa Ittifoqi tajribasining qiyosiytahlili shuni ko‘rsatadiki, AQSH modeli tez eskalatsiya va rezident-inspektor amaliyotiga, YeI modeli esa BCBS 239, IFRS 9, DORAva AI Act talablariga muvofiq institutsional ma’lumotlar intizomiga asoslanadi. Tadqiqotda “yong‘in sotuvlari” (fire sales) sharoitidagarov qiymati boshlang‘ich baholashga nisbatan 30–50% gacha pasayishi mumkinligi aniqlangan
| Mualliflar | Ismatov , Nodirjon |
|---|---|
| Jurnal | Муҳандислик ва Иқтисодиёт |
| Nashriyot | Плеханов номидаги Россия иқтисодиёти университетининг Тошкент шаҳридаги филиали |
| ISSN | 3060-463X, 3060-463X |
| Nashr sanasi | 2025-12-01 |
| Jild | 3 |
| Son | 12 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Iqtisodiyot |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-26 |
kredit portfeli monitoringi, BCBS 239, IFRS 9, kutilayotgan kredit zarari (ECL), PD, LGD, EAD, sun’iy intellekt (AI), Watchlist, kovenant nazorati, geospatial analytics, ESG, DORA, AI Act, eskalatsiya, fire sales, model riski
| APA | Ismatov , Nodirjon (2025). RIVOJLANGAN MAMLAKATLARDA KREDIT PORTFELI MONITORINGINING OPTIMAL MEXANIZMLARI. Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 3(12). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3386 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Ismatov , Nodirjon RIVOJLANGAN MAMLAKATLARDA KREDIT PORTFELI MONITORINGINING OPTIMAL MEXANIZMLARI // Муҳандислик ва Иқтисодиёт. – 2025. – T. 3, № 12. |
| MLA | Ismatov , Nodirjon. “RIVOJLANGAN MAMLAKATLARDA KREDIT PORTFELI MONITORINGINING OPTIMAL MEXANIZMLARI.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 3(12), 2025. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3386 |
| Chicago | Ismatov , Nodirjon. “RIVOJLANGAN MAMLAKATLARDA KREDIT PORTFELI MONITORINGINING OPTIMAL MEXANIZMLARI.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 3(12) (2025). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3386 |
| Harvard | Ismatov , Nodirjon (2025) ‘RIVOJLANGAN MAMLAKATLARDA KREDIT PORTFELI MONITORINGINING OPTIMAL MEXANIZMLARI’, Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 3(12). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3386 |
| BibTeX | @article{ismatovnodirjon2025,
title = {RIVOJLANGAN MAMLAKATLARDA KREDIT PORTFELI MONITORINGINING OPTIMAL MEXANIZMLARI},
author = {Ismatov , Nodirjon},
journal = {Муҳандислик ва Иқтисодиёт},
year = {2025},
volume = {3},
number = {12},
url = {https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/3386}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
В статье исследованы основные факторы, сдерживающие развитие банковского обслуживаниявнешнеэкономической деятельности в Республике Узбекистан. Рассмотрены финансовые, технологические,институциональные и организационные…
Ushbu maqolada O‘zbekiston sharoitida paxta yetishtirishni mexanizatsiyalash va hosilni mashina terimigatayyorlash bo‘yicha asosiy agrotexnik tadbirlar yoritilgan. Paxta ekishning turli texnologik usullari — qator…
This article examines the theoretical and practical aspects of improving the methodology formanaging small industrial zones. The role of small industrial zones in developing the regional economy,attracting investment…
This article examines the theoretical and practical aspects of improving investment climatemanagement. The role of the investment climate in promoting economic growth, strengthening investmentactivity, and increasing…
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklarining 2020–2024-yillar va 2025-yil prognozidavridagi moliyaviy samaradorligining amaldagi holati kompleks ravishda tahlil qilingan. Tadqiqotda bank tizimining…
Ushbu maqolada paxtani pnevmotransport tizimlari orqali tashish jarayonida paxta tolalari va quvur devoriorasida yuzaga keluvchi real kontakt yuzasining shakllanishi hamda tolalarning mexanik jarohatlanishi masalalari…
Mazkur maqolada moliyaviy rejalashtirish sohasida olib borilgan ilmiy tadqiqotlar tahlil qilindihamda ularning nazariy va amaliy jihatlari yoritildi. Moliyaviy rejalashtirishning iqtisodiy jarayonlardagi o‘rni,uning…
Digital transformation has become a fundamental driver of organizational innovation, economic growth, andtechnological advancement in the twenty-first century. The rapid development of emerging information technologies…
The findings indicate that universities with higher levels of artificial intelligence and Big Dataintegration demonstrate stronger management performance, faster decision-making processes, improvedresource utilization…
The rapid expansion of digital technologies has transformed the operational and strategiclandscape of higher education institutions worldwide. Universities are increasingly adopting digital platforms,cloud-based…
Муҳандислик ва Иқтисодиёт — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi
Ushbu maqolada AQSH va Yevropa Ittifoqida (YeI) kredit riskini boshqarish hamda bank nazorati amaliyotining qiyosiy tahlili keltirilgan. Tadqiqotda AQSH Federal Zaxira Tizimi (Fed), Valyuta Nazoratchisi Boshqarmasi…
Ushbu ilmiy maqolada O‘zbekiston tijorat banklarining xorijiy valyutadagi kreditlari foiz stavkalariga ta’sir etuvchi omillar empirik jihatdan o‘rganilgan. Tadqiqotda 2017–2024 yillar davrida tijorat banklarining rasmiy…
Ushbu ilmiy maqolada Osiyo mamlakatlarida kredit portfeli riskini boshqarish amaliyoti atroflicha qiyosiytahlil qilingan. Tadqiqotda Osiyo mintaqasining iqtisodiy xilma-xilligini hisobga olgan holda, ikkita yetuk…
This study examines the association between Internet use and self-rated health and investigates the role of online health information behaviors in this relationship. Using data from the 2021 Chinese General Social…
На материалах, опубликованных по август 2024 года, исследуется достаточность бюджетного покрытия обязательств государственно-частного партнёрства. Предложена совместная проверка объёма, сроков и допустимых источников…
Maqolada O‘zbekiston sport tashkilotlarida sun’iy intellekt (SI) va ma’lumotlarga asoslangan boshqaruvning iqtisodiy samaradorlik bilan bog‘liqligini o‘rganish uchun rasmiy statistik ma’lumotlar tahlil qilinadi…
The article analyzes the institutional formation and everyday educational practice of girls’ education in Turkestan in the late nineteenth and early twentieth centuries. It examines traditional schools led by otinoyi…
This study presents a comprehensive analysis of the geostrategic role of Khwarezm in the transregional trade system of Eurasia during the 9th–12th centuries, based on written sources, historiography, and archaeological…
В статье исследуется, почему налоговые и тарифные льготы могут не приводить к привлечению инвестиций в дата-центры для искусственного интеллекта (ИИ). На основе теории комплементарности М. Кремера построена…