Davlat aktivlarini sotish daromadlarini mahalliy budjetlar o‘rtasida paritet asosida taqsimlash modeli

Imanova, Umida

Муҳандислик ва Иқтисодиёт · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu ilmiy ishda davlat aktivlarini sotishdan tushgan daromadlarni mahalliy budjetlar o‘rtasida paritetasosida taqsimlashning nazariy va amaliy jihatlari o‘rganiladi. Tadqiqot fiskal federalizm, budjetika va desentralizatsiyanazariyalariga tayanib, resurslarni hududlar bo‘yicha adolatli taqsimlashning iqtisodiy zaruratini asoslaydi. Xorijiymamlakatlar — AQSh, Germaniya, Polsha va Qozog‘iston — amaliyoti tahlili shuni ko‘rsatadiki, aholi soni, iqtisodiy faollikva hududiy ehtiyojlarga asoslangan formula orqali taqsimlash moliyaviy tengsizlikni kamaytiradi, mahalliy hokimiyatlarningmustaqilligini mustahkamlaydi hamda hududiy rivojlanishni jadallashtiradi.O‘zbekiston misolida 2024-yil davlat aktivlarini sotishdan olingan 2,3 trln so‘m daromadning hududlar bo‘yicha taqsimotiqo‘llab, per capita ko‘rsatkichlar va Gini koeffitsiyenti (0,42) yordamida mavjud nomutanosibliklar aniqlangan. Tumanva shaharlar aholining 65 foizini tashkil qilgan holda atigi 35 foiz daromad olishi fiskal tengsizlikning yuqori darajasiniko‘rsatadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, paritet asosidagi taqsimlash modeli mahalliy budjetlar barqarorligini ta’minlash,hududiy investitsiyalarni faollashtirish va infratuzilma loyihalarini tezlashtirishda muhim omil hisoblanadi.Shu bilan birga, ushbu modelning O‘zbekistonda qo‘llanishi hududlar o‘rtasidagi iqtisodiy tafovutlarni kamaytirish, mahalliyhokimiyatlarning moliyaviy mustaqilligini oshirish va davlat xususiylashtirish siyosatining samaradorligini kuchaytirishgaxizmat qilishi ilmiy asoslab beriladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarImanova, Umida
JurnalМуҳандислик ва Иқтисодиёт
NashriyotПлеханов номидаги Россия иқтисодиёти университетининг Тошкент шаҳридаги филиали
ISSN3060-463X, 3060-463X
Nashr sanasi2026-01-01
Jild4
Son1
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIqtisodiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

davlat aktivlari, xususiylashtirish, fiskal federalizm, budjet tizimi, mahalliy budjetlar, desentralizatsiya, paritet asosida taqsimlash, fiskal tengsizlik, per capita daromad, Gini koeffitsiyenti, hududiy rivojlanish, iqtisodiy faollik, infratuzilma moliyalashtirish, hududlararo tafovutlar, O‘zbekiston iqtisodiy islohotlari, budjet daromadlari, moliyaviy barqarorlik, taqsimot formulasi, xalqaro tajriba, mahalliy moliyaviy mustaqillik.

Ilmiy soha

Iqtisodiyot

Iqtibos keltirish

APAImanova, Umida (2026). DAVLAT AKTIVLARINI SOTISH DAROMADLARINI MAHALLIY BUDJETLAR O‘RTASIDA PARITET ASOSIDA TAQSIMLASH MODELI. Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(1). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2924
GOST (OAK)Imanova, Umida DAVLAT AKTIVLARINI SOTISH DAROMADLARINI MAHALLIY BUDJETLAR O‘RTASIDA PARITET ASOSIDA TAQSIMLASH MODELI // Муҳандислик ва Иқтисодиёт. – 2026. – T. 4, № 1.
MLAImanova, Umida. “DAVLAT AKTIVLARINI SOTISH DAROMADLARINI MAHALLIY BUDJETLAR O‘RTASIDA PARITET ASOSIDA TAQSIMLASH MODELI.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(1), 2026. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2924
ChicagoImanova, Umida. “DAVLAT AKTIVLARINI SOTISH DAROMADLARINI MAHALLIY BUDJETLAR O‘RTASIDA PARITET ASOSIDA TAQSIMLASH MODELI.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(1) (2026). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2924
HarvardImanova, Umida (2026) ‘DAVLAT AKTIVLARINI SOTISH DAROMADLARINI MAHALLIY BUDJETLAR O‘RTASIDA PARITET ASOSIDA TAQSIMLASH MODELI’, Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(1). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2924
BibTeX
@article{imanovaumida2026,
  title = {DAVLAT AKTIVLARINI SOTISH DAROMADLARINI MAHALLIY BUDJETLAR O‘RTASIDA PARITET ASOSIDA TAQSIMLASH MODELI},
  author = {Imanova, Umida},
  journal = {Муҳандислик ва Иқтисодиёт},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {1},
  url = {https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2924}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Муҳандислик ва Иқтисодиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Муҳандислик ва Иқтисодиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Iqtisodiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Iqtisodiyot sohasidagi OAK jurnallari