Ushbu ilmiy ishda davlat aktivlarini sotishdan tushgan daromadlarni mahalliy budjetlar o‘rtasida paritetasosida taqsimlashning nazariy va amaliy jihatlari o‘rganiladi. Tadqiqot fiskal federalizm, budjetika va desentralizatsiyanazariyalariga tayanib, resurslarni hududlar bo‘yicha adolatli taqsimlashning iqtisodiy zaruratini asoslaydi. Xorijiymamlakatlar — AQSh, Germaniya, Polsha va Qozog‘iston — amaliyoti tahlili shuni ko‘rsatadiki, aholi soni, iqtisodiy faollikva hududiy ehtiyojlarga asoslangan formula orqali taqsimlash moliyaviy tengsizlikni kamaytiradi, mahalliy hokimiyatlarningmustaqilligini mustahkamlaydi hamda hududiy rivojlanishni jadallashtiradi.O‘zbekiston misolida 2024-yil davlat aktivlarini sotishdan olingan 2,3 trln so‘m daromadning hududlar bo‘yicha taqsimotiqo‘llab, per capita ko‘rsatkichlar va Gini koeffitsiyenti (0,42) yordamida mavjud nomutanosibliklar aniqlangan. Tumanva shaharlar aholining 65 foizini tashkil qilgan holda atigi 35 foiz daromad olishi fiskal tengsizlikning yuqori darajasiniko‘rsatadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, paritet asosidagi taqsimlash modeli mahalliy budjetlar barqarorligini ta’minlash,hududiy investitsiyalarni faollashtirish va infratuzilma loyihalarini tezlashtirishda muhim omil hisoblanadi.Shu bilan birga, ushbu modelning O‘zbekistonda qo‘llanishi hududlar o‘rtasidagi iqtisodiy tafovutlarni kamaytirish, mahalliyhokimiyatlarning moliyaviy mustaqilligini oshirish va davlat xususiylashtirish siyosatining samaradorligini kuchaytirishgaxizmat qilishi ilmiy asoslab beriladi.
| Mualliflar | Imanova, Umida |
|---|---|
| Jurnal | Муҳандислик ва Иқтисодиёт |
| Nashr sanasi | 2026-01-01 |
| Jild | 4 |
| Son | 1 |
| Til | O‘zbek |
davlat aktivlari, xususiylashtirish, fiskal federalizm, budjet tizimi, mahalliy budjetlar, desentralizatsiya, paritet asosida taqsimlash, fiskal tengsizlik, per capita daromad, Gini koeffitsiyenti, hududiy rivojlanish, iqtisodiy faollik, infratuzilma moliyalashtirish, hududlararo tafovutlar, O‘zbekiston iqtisodiy islohotlari, budjet daromadlari, moliyaviy barqarorlik, taqsimot formulasi, xalqaro tajriba, mahalliy moliyaviy mustaqillik.
Mazkur maqolada raqamli platformalar evolyutsiyasi va ularning moliyaviy texnologiyalar (FinTech) inklyuzivliginioshirishdagi o‘rni tizimli tadqiq etiladi. Tadqiqotda moliya tizimining raqamli transformatsiyasi…
Mazkur maqolada davlat xaridlari tizimini barqaror rivojlanish va yashil iqtisodiyotga o‘tishning muhimmoliyaviy-institutsional instrumenti sifatida tahlil qilish maqsad qilingan. Tadqiqotda OECD mamlakatlarida yashil…
Mazkur maqolada ko‘pchitilgan vermikulit asosidagi issiqlik izolyatsion-konstruksion bloklar uchun sementmatritsasining mustahkamligini mikrokremnezem, kul-uchirma va MasterGlenium turkumidagi polikarboksilatli…
Poverty reduction is one of the key socio-economic tasks of modern development, directly related to the dynamicsof population income and the quality of economic growth. In the context of economic transformation and…
Maqolada kichik biznes sohasida innovatsion texnologiyalar transferini ta’minlovchi omillar va uni rivojlantirishistiqbollari tadqiq etilgan. Korxonalarning innovatsion faolligi, texnologiyalar transferi yo‘lidagi…
Maqolada O‘zbekiston suv ta’minoti tizimida “yashil” moliyalashtirishni kengaytirish jarayonlari, xususan,“O‘zsuvta’minot” AJ korxonalariga xalqaro moliya institutlari ishtirokida jalb etilayotgan xususiy…
This article analyzes the issues of improving pricing policy mechanisms in state-owned enterprises using theexample of the electric power sector. The study highlights the challenges associated with the global growth of…
Mazkur maqolada Navoiy viloyati Xatirchi tumanining tabiiy, tarixiy-madaniy, ziyorat, qishloq va ekologikturizm resurslaridan ichki hamda xalqaro turizmni rivojlantirishda foydalanish imkoniyatlari tahlil qilingan…
Zamonaviy sanoat avtomatikasi va robototexnika tizimlarida servo motorlarni yuqori aniqlik va tezkorlikbilan boshqarish muhim masalalardan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada INOVANCE MS1H1-75B30CB servo motorimisolida…
Mazkur maqolada chakana savdo korxonalarida elektron tijorat texnologiyalarini joriy etishning iqtisodiysamaradorligini oshirish usullari tadqiq qilindi. Tadqiqot davomida raqamli savdo platformalari, mijozlar bilan…