Davlat ishtirokidagi korxonalarni optimallashtirish va sogʻlom raqobat muhitini shakllantirish: xorijiy tajribalar asosida Oʻzbekiston Respublikasi davlat sektorini institutsional isloh qilishning qiyosiy tahlili

Sharapov , Umidjon

Муҳандислик ва Иқтисодиёт · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada davlat ishtirokidagi korxonalarni (DIK) optimallashtirish, davlat sektorida sogʻlom raqobatmuhitini shakllantirish hamda takrorlanuvchi funksiyalarni tugatish orqali budjet xarajatlarini qisqartirish masalalari tizimlitahlil qilingan. Tadqiqot Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (IHTT) aʼzo mamlakatlari (Buyuk Britaniya, Fransiya,Norvegiya, Singapur, Yangi Zelandiya), Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi (Rossiya Federatsiyasi va Qozogʻiston Respublikasi)hamda Oʻzbekiston Respublikasining 2017–2026-yillardagi islohot tajribalari solishtirma yondashuv vositasida oʻrganildi.Xalqaro valyuta jamgʻarmasi, Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki, IHTT hamda Davlat aktivlarini boshqarishagentligining rasmiy hujjatlaridan foydalanildi. Natijalar shuni koʻrsatdiki, Oʻzbekistonda 2021–2024-yillarda davlat aktivlarinixususiylashtirish hajmi oʻtgan oʻn yillikka nisbatan 30 barobarga oshgan, DIK soni ikki martaga qisqargan hamda davlatningiqtisodiyotdagi ulushi 13 foizga kamaygan1. Shu bilan birga, 2026-yil 1-yanvar holatiga koʻra, 1 988 ta DIK saqlanibqolganligi, shundan 85 tasi tugatish jarayonida, 49 tasi bankrot deb e’lon qilinganligi hamda 221 tasi faoliyat ko‘rsatmayotganligianiqlandi2. Tadqiqot xulosasiga koʻra, davlat ishtirokidagi korxonalar sonini maqsadli qisqartirish, takroriy vazifalarnibartaraf etish va davlat muassasalarini belgilangan tartibda tugatish – fiskal samaradorlikni oshirish, iqtisodiyotdaraqobatni rivojlantirish hamda xususiy sektorni jadallashtirishning asosiy sharti hisoblanadi

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSharapov , Umidjon
JurnalМуҳандислик ва Иқтисодиёт
NashriyotПлеханов номидаги Россия иқтисодиёти университетининг Тошкент шаҳридаги филиали
ISSN3060-463X, 3060-463X
Nashr sanasi2026-05-01
Jild4
Son5
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIqtisodiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

davlat ishtirokidagi korxonalar, xususiylashtirish, raqobat muhiti, fiskal konsolidatsiya, korporativ boshqaruv, IHTT tamoyillari, Oʻzbekiston – 2030 strategiyasi, Samruk-Qazina modeli, davlat aktivlari, davlat sektorini isloh qilish

Ilmiy soha

Iqtisodiyot

Iqtibos keltirish

APASharapov , Umidjon (2026). DAVLAT ISHTIROKIDAGI KORXONALARNI OPTIMALLASHTIRISH VA SOGʻLOM RAQOBAT MUHITINI SHAKLLANTIRISH: XORIJIY TAJRIBALAR ASOSIDA OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT SEKTORINI INSTITUTSIONAL ISLOH QILISHNING QIYOSIY TAHLILI. Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(5). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2848
GOST (OAK)Sharapov , Umidjon DAVLAT ISHTIROKIDAGI KORXONALARNI OPTIMALLASHTIRISH VA SOGʻLOM RAQOBAT MUHITINI SHAKLLANTIRISH: XORIJIY TAJRIBALAR ASOSIDA OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT SEKTORINI INSTITUTSIONAL ISLOH QILISHNING QIYOSIY TAHLILI // Муҳандислик ва Иқтисодиёт. – 2026. – T. 4, № 5.
MLASharapov , Umidjon. “DAVLAT ISHTIROKIDAGI KORXONALARNI OPTIMALLASHTIRISH VA SOGʻLOM RAQOBAT MUHITINI SHAKLLANTIRISH: XORIJIY TAJRIBALAR ASOSIDA OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT SEKTORINI INSTITUTSIONAL ISLOH QILISHNING QIYOSIY TAHLILI.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(5), 2026. https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2848
ChicagoSharapov , Umidjon. “DAVLAT ISHTIROKIDAGI KORXONALARNI OPTIMALLASHTIRISH VA SOGʻLOM RAQOBAT MUHITINI SHAKLLANTIRISH: XORIJIY TAJRIBALAR ASOSIDA OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT SEKTORINI INSTITUTSIONAL ISLOH QILISHNING QIYOSIY TAHLILI.” Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(5) (2026). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2848
HarvardSharapov , Umidjon (2026) ‘DAVLAT ISHTIROKIDAGI KORXONALARNI OPTIMALLASHTIRISH VA SOGʻLOM RAQOBAT MUHITINI SHAKLLANTIRISH: XORIJIY TAJRIBALAR ASOSIDA OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT SEKTORINI INSTITUTSIONAL ISLOH QILISHNING QIYOSIY TAHLILI’, Муҳандислик ва Иқтисодиёт, 4(5). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2848
BibTeX
@article{sharapovumidjon2026,
  title = {DAVLAT ISHTIROKIDAGI KORXONALARNI OPTIMALLASHTIRISH VA SOGʻLOM RAQOBAT MUHITINI SHAKLLANTIRISH: XORIJIY TAJRIBALAR ASOSIDA OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT SEKTORINI INSTITUTSIONAL ISLOH QILISHNING QIYOSIY TAHLILI},
  author = {Sharapov , Umidjon},
  journal = {Муҳандислик ва Иқтисодиёт},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {5},
  url = {https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/2848}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Муҳандислик ва Иқтисодиёт jurnalidan boshqa maqolalar

Муҳандислик ва Иқтисодиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Iqtisodiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Iqtisodiyot sohasidagi OAK jurnallari