ANNOTATSIYA Terminlar har doim ham o‘z qatlamga mansub bo‘lavermaydi. Biror soha qaysidir yurtda rivojlansa, shu sohaga oid terminlar dunyo bo‘ylab kengaya boradi. Buni biror sport yoki harbiy soha misolida ham ko‘rishimiz mumkin. Boshqa tildan kirib kelayotgan termin shundayligicha qabul qilinadi. Tarjima qilinmaydi. Shunday ekan, o‘z qatlamga mansub terminlar katta guruhni tashkil etmaydi. Dostonda qo‘llangan o‘z qatlam terminlari ham bundan mustasno emas. Alisher Navoiyning “Saddi Iskandariy” dostonida arab va fors-tojik tiliga mansub terminlar katta o‘rin egallaydi. Arab tili o‘sha davrda dunyoning eng mashhur, rivojlangan tillaridan biri edi. Bu davrda arab ilm-fani barq urib gullagan, juda ko‘p madrasalar tashkil qilingan va unda dunyoning turli burchaklaridan kelgan talabalar ta’lim olishar edi. Arab tilida ko‘plab kitoblar, darsliklar yozilgan, tadqiqotlar olib borilgan. Buning natijasida ko‘plab terminlar arab tilidan olingan va boshqa tillarga o‘zlashgan. Kalit so‘zlar: o‘zlashgan qatlam, qaranful, obnus, sandal, misvok, ummat, me’roj, buroq, muhri nubuvvat, muboh.
| Mualliflar | A., Mavlonov |
|---|---|
| Jurnal | Тил, таълим ва таржима |
| Nashriyot | Самарқанд ДУ |
| ISSN | 2181-0796 |
| Nashr sanasi | 2025-06-13 |
| Jild | 5 |
| Son | 6 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-26 |
| APA | A., Mavlonov (2025). ALISHER NAVOIYNING “SADDI ISKANDARIY” DOSTONIDA ARAB TILIDAN O’ZLASHGAN TERMINLAR. Тил, таълим ва таржима, 5(6). https://tadqiqot.uz/index.php/language/article/view/11537 |
|---|---|
| GOST (OAK) | A., Mavlonov ALISHER NAVOIYNING “SADDI ISKANDARIY” DOSTONIDA ARAB TILIDAN O’ZLASHGAN TERMINLAR // Тил, таълим ва таржима. – 2025. – T. 5, № 6. |
| MLA | A., Mavlonov. “ALISHER NAVOIYNING “SADDI ISKANDARIY” DOSTONIDA ARAB TILIDAN O’ZLASHGAN TERMINLAR.” Тил, таълим ва таржима, 5(6), 2025. https://tadqiqot.uz/index.php/language/article/view/11537 |
| Chicago | A., Mavlonov. “ALISHER NAVOIYNING “SADDI ISKANDARIY” DOSTONIDA ARAB TILIDAN O’ZLASHGAN TERMINLAR.” Тил, таълим ва таржима, 5(6) (2025). https://tadqiqot.uz/index.php/language/article/view/11537 |
| Harvard | A., Mavlonov (2025) ‘ALISHER NAVOIYNING “SADDI ISKANDARIY” DOSTONIDA ARAB TILIDAN O’ZLASHGAN TERMINLAR’, Тил, таълим ва таржима, 5(6). https://tadqiqot.uz/index.php/language/article/view/11537 |
| BibTeX | @article{amavlonov2025,
title = {ALISHER NAVOIYNING “SADDI ISKANDARIY” DOSTONIDA ARAB TILIDAN O’ZLASHGAN TERMINLAR},
author = {A., Mavlonov},
journal = {Тил, таълим ва таржима},
year = {2025},
volume = {5},
number = {6},
url = {https://tadqiqot.uz/index.php/language/article/view/11537}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Keyingi paytlarda yurtimizda qiyosiy adabiyotshunoslik, chog‘ishtirma tilshunoslik va tarjimashunoslik masalalari bilan qiziqish jiddiy tus olmoqda. Shu nuqtayi nazardan chet mamlakatlarda ilgari chop etilgan asarlarni…
ABSTRACT The article examines language and speech system, which are considered problematic and controversial issues in linguistics of the twentieth century: some considerations about paradigmatics, syntagmatics and…
ANNOTATSIYA Ushbu maqolada ta’lim jarayonida ishtirok etuvchi shaxs nomlari – o‘qituvchi, muallim, ustoz, mentor, metodist kabi atamalarning lingvistik, tarixiy va ijtimoiy-madaniy xususiyatlari tahlil qilinadi. Shaxs…
ANNOTATSIYA Ushbu maqolamizda buyuk tilshunos olim Alisher Navoiyning nutq madaniyatiga oid yaratgan asarlarida qo‘llangan terminlarning mazmuniy tahliliga e’tibor qaratganmiz. Alisher Navoiyning o‘zi ham davrining…
ANNOTASIYA Maqolada o‘zbek tili ta’limiy korpusi uchun grammatik o‘quv lug‘atlari yaratish va ulardan foydalanish, shuningdek, o‘zbek yangicha yondashuv hisoblangan so‘z turkumlari tasnifiga asoslangan ham imlo, ham…
ANNOTATSIYA Mazkur maqolada murakkab sintaktik qurilmalar tushunchasi, ularning derivatsiyasi va semantik tahlili tilshunoslikning nazariy hamda amaliy yondashuvlari asosida tadqiq qilingan. Tadqiqot natijasida…
ANNOTATSIYA Bugungi kunda sintaksis tilshunoslikning eng taraqqiy etgan, ma’lum darajada kengroq o‘rganilgan sohasi hisoblanadi. Til uch xil vazifani bajarishi, ya’ni aloqani ta’minlashi, tinglovchi yoki o‘quvchiga…
ANNOTATSIYA Shevaga oid so‘zlar (dialektizm, jargon, argo, professional so‘zlar va boshqalar) badiiy matn talqinida muhim o‘rin tutadi. Shevaga oid so‘zlar badiiy asarga hayotiylik, jozibadorlik va chuqur ma’nolar…
ANNOTATSIYA Mamlakatimizda so‘nggi yillarda ko‘plab sohalarda o‘zgarishlar bo‘layotganligi bilan bir qatorda, tilshunoslikda ham yangicha yo‘nalishlarga jiddiy to‘xtalib, ularning fanga kirib kelishi va amalda…
ANNOTATSIYA Maqolada tasdiq va inkor ifodalashning zamonaviy noverbal shakllari o‘rganildi. Kundalik hayotimizda tasdiq ma’nosini ifodalash uchun butun dunyo ijtimoiy tarmoqlarida keng qo‘llaniladigan noverbal…
Тил, таълим ва таржима — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…