Ko‘chmas mulkning bugungi kunda aniqlanadigan qiymati davlat ehtiyojlari uchun olib qo‘yish(ekspropriatsiya)dan tortib soliqqa tortish, hududiy zonalashtirish, sug‘urtalash, qiymatga asoslangan savdo hamdashahar transformatsiyasigacha bo‘lgan keng ko‘lamli sohalarda qo‘llanilmoqda. Foydalanish doirasi shu qadar kengbo‘lgan ko‘chmas mulkni baholash masalasi mamlakatimizda ham, dunyoning ko‘plab davlatlarida ham muhim iqtisodiyahamiyat kasb etadi.Biroq, zamonaviy talablarning o‘zgaruvchanligi sharoitida tezkor yechimlarni taklif etuvchi an’anaviy yakka tartibdagibaholash usullari — daromad, taqqoslash va xarajat yondashuvlari — ayrim hollarda yetarli darajada samarali bo‘lmayqolmoqda. Shu sababli, keng qamrovli va tizimli yechimlarni taqdim etuvchi ko‘chmas mulkni ommaviy baholashkonsepsiyasi dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.Ommaviy baholash tizimlari yordamida yuzlab ko‘chmas mulk obyektlarining qiymatini bir vaqtning o‘zida aniqlash vaularni adolatli soliqqa tortish imkoniyati yaratiladi. Shuningdek, ushbu tizimlar asosida shakllantirilgan ko‘chmas mulkqiymat xaritalari urbanizatsiya siyosati nuqtai nazaridan muhim funksional ma’lumotlarni taqdim etadi.Mazkur tadqiqotda 34 ta mezon asosida ommaviy baholash tizimiga chiziqsiz regressiya yondashuvi asosida Kobb–Duglas gibrid modeli qo‘llanildi. Shu bilan birga, ayni ma’lumotlar to‘plami asosida chiziqli regressiya modeli ham ishlabchiqilib, ularning samaradorlik ko‘rsatkichlari o‘zaro taqqoslandi. Natijalarga ko‘ra, chiziqli regressiya modeli taxminan82 foiz aniqlikka erishgan bo‘lsa, Kobb–Duglas gibrid modeli 85 foiz aniqlikni namoyon etdi. Model natijalari va bozorqiymatlarini solishtirish uchun MAE, MAPE va RMSE ko‘rsatkichlari hisoblab chiqildi. Shuningdek, ushbu modellaryordamida uzoq muddatli istiqbolda ko‘chmas mulk qiymatini tezkor va iqtisodiy jihatdan samarali aniqlash imkoniyatimavjudligi asoslandi.
| Mualliflar | Xushvaqtov , Jasur |
|---|---|
| Jurnal | Муҳандислик ва Иқтисодиёт |
| Nashr sanasi | 2026-03-01 |
| Jild | 4 |
| Son | 3 |
| Til | O‘zbek |
ko‘chmas mulk, ommaviy baholash, chiziqli regressiya, Kobb–Duglas gibrid modeli, MAE, MAPE, RMSE
В статье рассмотрено понятие санитарно-защитной зоны (СЗЗ) как ключевого элемента системыэкологической безопасности при реализации крупномасштабных энергетических проектов. На основе анализапроекта Шерабадской солнечной…
Mazkur maqolada mehmonxona xo‘jaligida innovatsion texnologiyalarni joriy etishning strategik ahamiyatihamda ularning korxona raqobatbardoshligiga ta’siri tahlil etilgan. Zamonaviy turizm bozorida xizmat ko‘rsatish…
Mazkur ilmiy maqolada sanoat, elektron va boshqa xavfli chiqindilarning atrof-muhit hamda insonsalomatligiga ta’siri xalqaro va mahalliy ilmiy tadqiqotlar asosida kompleks baholangan. Tadqiqot doirasida…
This study analyzes the impact of digital technologies on the socio-economic development of the Republic ofUzbekistan in 2021–2026. The objective is to assess the effectiveness of state digital transformation policy and…
В статье рассматриваются интеллектуальные транспортные системы, основанные на автомобильныхad-hoc сетях (VANET). Проанализированы особенности обмена сообщениями безопасности между транспортнымисредствами, а также…
В статье представлен сравнительный анализ эффективности традиционных и современных методовполива в хлопководческом секторе Бухарской области. Основное внимание уделено переходу от поверхностногозатопления к системам…
In the modern era of digitalization, commercial banks face both challenges and opportunities in managingtheir financial resources efficiently. Strengthening the financial resource base is crucial for ensuring the…
Ushbu maqolada barqaror sanoatni rivojlantirishda ekologik, ijtimoiy va boshqaruv (ESG) tamoyillariniintegratsiyalash jarayonining nazariy asoslari hamda amaliy jihatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda globallashuv…
Ushbu maqolada shahar infratuzilmasida imkoniyati cheklangan shaxslar uchun to‘siqsiz muhitni tashkiletishning xalqaro yondashuvlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi – rivojlangan mamlakatlar tajribasi…
Mazkur ilmiy maqolada O‘zbekistonda yashil iqtisodiyotni rivojlantirishda qayta tiklanuvchi energiyaresurslaridan foydalanishning nazariy, amaliy va ekonometrik jihatlari keng qamrovda tahlil qilinadi. Hozirgi…