Virusli orxit: parotit infeksiyasidan keyingi moyak yallig‘lanishining klinik ahamiyati

Aminqulov, Shaxrijahon

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали · 2026-yil

Annotatsiya

Virusli orxit — moyak to‘qimasining virusli infeksiya natijasida yallig‘lanishi bo‘lib, klinik amaliyotda uning eng muhim sabablaridan biri epidemik parotit infeksiyasi hisoblanadi. Parotit virusi asosan quloq oldi so‘lak bezlarini zararlashi bilan tanilgan bo‘lsa-da, pubertat va postpubertat yoshdagi erkaklarda moyak to‘qimasini ham shikastlab, og‘riqli shish, isitma, skrotal og‘riq, moyak sezuvchanligi va reproduktiv salomatlikka salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Parotit orxiti odatda parotit belgilari boshlanganidan keyin bir necha kun ichida rivojlanadi, biroq ayrim holatlarda parotit bezlarining aniq shishi bo‘lmasa ham kuzatilishi mumkin. StatPearls ma’lumotlariga ko‘ra, orxit parotit bilan kasallangan postpubertat bemorlarning taxminan 14–35% ida rivojlanadi va belgilar ko‘pincha parotitdan keyin 4–8 kun oralig‘ida paydo bo‘ladi.Maqolada parotit infeksiyasidan keyingi virusli orxitning etiopatogenezi, klinik kechishi, tashxis qo‘yish mezonlari, differensial diagnostikasi, davolash tamoyillari va profilaktik ahamiyati tahlil qilindi. CDC ma’lumotlariga ko‘ra, orxit postpubertat erkaklarda parotitning eng keng tarqalgan asorati bo‘lib, u emlanmaganlarda taxminan 30%, emlanganlarda esa 6% atrofida uchraydi; parotit orxitida zararlangan moyakda atrofiya bemorlarning qariyb yarmida rivojlanishi mumkin. Parotit orxiti odatda hayot uchun xavfli bo‘lmasa-da, uning klinik ahamiyati og‘riq sindromi, moyak atrofiyasi, spermatogenez buzilishi, subfertillik yoki kam hollarda infertillik xavfi bilan belgilanadi. PubMed Central’da chop etilgan sharhlarda parotit orxitining erkak fertil salomatligiga uzoq muddatli ta’siri, xususan germinal epiteliy atrofiyasi, spermatogenezning buzilishi va ayrim bemorlarda subfertillik xavfi bilan bog‘liqligi ko‘rsatilgan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAminqulov, Shaxrijahon
JurnalЖанубий оролбўйи тиббиёт журнали
NashriyotТТА Урганч филиали
ISSN3093-8740, 2012-2021
Nashr sanasi2026-06-03
Jild2
Son2
Betlar201-208
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

virusli orxit, parotit, epidemik parotit, moyak yallig‘lanishi, postpubertat erkaklar

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APAAminqulov, Shaxrijahon (2026). VIRUSLI ORXIT: PAROTIT INFEKSIYASIDAN KEYINGI MOYAK YALLIG‘LANISHINING KLINIK AHAMIYATI. Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(2), 201-208. http://journal.urdti.uz/index/article/view/615
GOST (OAK)Aminqulov, Shaxrijahon VIRUSLI ORXIT: PAROTIT INFEKSIYASIDAN KEYINGI MOYAK YALLIG‘LANISHINING KLINIK AHAMIYATI // Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали. – 2026. – T. 2, № 2. – B. 201-208.
MLAAminqulov, Shaxrijahon. “VIRUSLI ORXIT: PAROTIT INFEKSIYASIDAN KEYINGI MOYAK YALLIG‘LANISHINING KLINIK AHAMIYATI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(2), 201-208, 2026. http://journal.urdti.uz/index/article/view/615
ChicagoAminqulov, Shaxrijahon. “VIRUSLI ORXIT: PAROTIT INFEKSIYASIDAN KEYINGI MOYAK YALLIG‘LANISHINING KLINIK AHAMIYATI.” Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(2), 201-208 (2026). http://journal.urdti.uz/index/article/view/615
HarvardAminqulov, Shaxrijahon (2026) ‘VIRUSLI ORXIT: PAROTIT INFEKSIYASIDAN KEYINGI MOYAK YALLIG‘LANISHINING KLINIK AHAMIYATI’, Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали, 2(2), 201-208. http://journal.urdti.uz/index/article/view/615
BibTeX
@article{aminqulovshaxrijahon2026,
  title = {VIRUSLI ORXIT: PAROTIT INFEKSIYASIDAN KEYINGI MOYAK YALLIG‘LANISHINING KLINIK AHAMIYATI},
  author = {Aminqulov, Shaxrijahon},
  journal = {Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали},
  year = {2026},
  volume = {2},
  number = {2},
  pages = {201-208},
  url = {http://journal.urdti.uz/index/article/view/615}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Жанубий оролбўйи тиббиёт журнали — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Aminqulov, Shaxrijahon — boshqa maqolalari

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari