LUG‘AT ZAMON VA DAVR ELCHISI (O‘zbek tili lug‘atlari evolyutsiyasi haqida)

Egamberdiyev, Jasurbek

FarDU ilmiy xabarlari · 2024-yil

Annotatsiya

Maqolada o‘zbek lug‘atshunosligining rivojlanish davrlari, lug‘atlarning qay tarzda takomillashib borish jarayoni tahlil qilingan. Mahmud Qoshg’ariyning “Devonu lug‘otit turk” asaridan tortib hozirgi “O‘zbek tilining izohli lug’ati”gacha bo‘lgan lug’atchilikka oid asarlar to‘g’risida fikr va mulohazalar keltirilgan. Davrning lug’atshunoslikka ta’siri alohida ta’kidlangan. O‘zbek leksikografiyasining tarixiy rivoji, lug‘atlar evolyusiyasi haqida o‘zbek tilshunosligida bir qator ilmiy ishlar qilinganligini e’tirof etgan holda va ushbu masala alohida, maxsus izlanishlar obyekti bo‘lishligini hisobga olgan holda, mazkur maqolada faqat so‘nggi yillarda chop etilgan lug‘atlarning zamon va davr bilan bog‘liq tomonlariga e’tibor qaratib, xulosalar berilgan. Birinchidan, dastlabki barcha lug‘atlar ikki tilli bo‘lib (ba’zilari ko‘p tilli), xorijiy tillardagi so‘zlarni, maqol va matallarni, iboralarni turkiy (o‘zbek) tiliga tarjima qilish maqsadida tuzilgan. Ikkinchidan, ular katta emas, olingan so‘zlar ko‘lami ommabop-kundalik so‘zlardan tashkil topgan. Uchinchidan, davr taqozosi tufayli ko‘p lug‘atlar qo‘lyozma shaklda bo‘lib, ularning adadi ham ko‘p bo‘lmagan. To‘rtinchidan, so‘nggi XX-XXI asrlarga qadar o‘zbek tilining bir tilli izohli lug‘atiga tartib berilmagan. O‘zbek tilining dastlabki izohli lug‘ati XX asrning ikkinchi yarmida yaratilgan. Barcha mulohazaga tortilgan lug‘atlarni o‘z davrining yorqin “oynasi” sifatida e’tirof etish mumkin.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarEgamberdiyev, Jasurbek
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2024-06-04
Jild30
Son2
Betlar100-100
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-09-06

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

so‘z, so‘zlik, til, izoh, davr, zamon, qo‘lyozma, adad, termin, atama, bir tilli, ikki tilli, kodifikatsiya, ibora, leksema., word, vocabulary, language, explanation, period, time, manuscript, number, term, monolingual, bilingual, codification, phrase, lexeme.

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAEgamberdiyev, Jasurbek (2024). LUG‘AT ZAMON VA DAVR ELCHISI (O‘zbek tili lug‘atlari evolyutsiyasi haqida). FarDU ilmiy xabarlari, 30(2), 100-100. https://journal.fdu.uz/main/article/3278
GOST (OAK)Egamberdiyev, Jasurbek LUG‘AT ZAMON VA DAVR ELCHISI (O‘zbek tili lug‘atlari evolyutsiyasi haqida) // FarDU ilmiy xabarlari. – 2024. – T. 30, № 2. – B. 100-100.
MLAEgamberdiyev, Jasurbek. “LUG‘AT ZAMON VA DAVR ELCHISI (O‘zbek tili lug‘atlari evolyutsiyasi haqida).” FarDU ilmiy xabarlari, 30(2), 100-100, 2024. https://journal.fdu.uz/main/article/3278
ChicagoEgamberdiyev, Jasurbek. “LUG‘AT ZAMON VA DAVR ELCHISI (O‘zbek tili lug‘atlari evolyutsiyasi haqida).” FarDU ilmiy xabarlari, 30(2), 100-100 (2024). https://journal.fdu.uz/main/article/3278
HarvardEgamberdiyev, Jasurbek (2024) ‘LUG‘AT ZAMON VA DAVR ELCHISI (O‘zbek tili lug‘atlari evolyutsiyasi haqida)’, FarDU ilmiy xabarlari, 30(2), 100-100. https://journal.fdu.uz/main/article/3278
BibTeX
@article{egamberdiyevjasurbek2024,
  title = {LUG‘AT ZAMON VA DAVR ELCHISI (O‘zbek tili lug‘atlari evolyutsiyasi haqida)},
  author = {Egamberdiyev, Jasurbek},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2024},
  volume = {30},
  number = {2},
  pages = {100-100},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/3278}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2024-yil arxivi

Egamberdiyev, Jasurbek — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari