<p><em>Maqolada o‘zbek </em><em>lug‘atshunosligining rivojlanish davrlari, lug‘atlarning qay tarzda takomillashib borish jarayoni tahlil qilingan. Mahmud Qoshg’ariyning “Devonu lug</em><em>‘</em><em>otit turk” asaridan tortib hozirgi “O‘zbek tilining izohli lug’ati”gacha bo‘lgan lug’atchilikka oid asarlar to‘g’risida fikr va mulohazalar keltirilgan. Davrning lug’atshunoslikka ta’siri alohida ta’kidlangan. O‘zbek leksikografiyasining tarixiy rivoji, lug‘atlar evolyusiyasi haqida o‘zbek tilshunosligida bir qator ilmiy ishlar qilinganligini e’tirof etgan holda va ushbu masala alohida, maxsus izlanishlar obyekti bo‘lishligini hisobga olgan holda, mazkur maqolada faqat so‘nggi yillarda chop etilgan lug‘atlarning zamon va davr bilan bog‘liq tomonlariga e’tibor qaratib, xulosalar berilgan. Birinchidan, dastlabki barcha lug‘atlar ikki tilli bo‘lib (ba’zilari ko‘p tilli), xorijiy tillardagi so‘zlarni, maqol va matallarni, iboralarni turkiy (o‘zbek) tiliga tarjima qilish maqsadida tuzilgan. Ikkinchidan, ular katta emas, olingan so‘zlar ko‘lami ommabop-kundalik so‘zlardan tashkil topgan. Uchinchidan, davr taqozosi tufayli ko‘p lug‘atlar qo‘lyozma shaklda bo‘lib, ularning adadi ham ko‘p bo‘lmagan. To‘rtinchidan, so‘nggi XX-XXI asrlarga qadar o‘zbek tilining bir tilli izohli lug‘atiga tartib berilmagan. O‘zbek tilining dastlabki izohli lug‘ati XX asrning ikkinchi yarmida yaratilgan. Barcha mulohazaga tortilgan lug‘atlarni o‘z davrining yorqin “oynasi” sifatida e’tirof etish mumkin.</em></p>
| Mualliflar | Egamberdiyev, Jasurbek |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2024-06-04 |
| Jild | 30 |
| Son | 2 |
| Betlar | 511-514 |
| Til | O‘zbek |
so‘z, so‘zlik, til, izoh, davr, zamon, qo‘lyozma, adad, termin, atama, bir tilli, ikki tilli, kodifikatsiya, ibora, leksema., word, vocabulary, language, explanation, period, time, manuscript, number, term, monolingual, bilingual, codification, phrase, lexeme.
Ushbu maqolada ot so‘z turkumi ma’no guruhlarini matematik parametrlar asosida baholangan. Dastlab, o ‘zbek tili materiallari bo‘yicha kompyuter lingvistikasiga oid lingvostatistik tadqiqotlar olib borgan olimlar sanab…
Qanotli iboralar alohida til birligi sifatida о ‘z mavqeyiga, о ‘rniga ega b о ‘lib, ular turg‘unlik, ma’nodorlik, alohida shakllanganlik, faol q о ‘llanuvchanlik, biror voqea yoki hodisa bilan assotsiatsiyalanish…
Mazkur maqolada tijoriy yozishmalarda kommunikativ-pragmatik intensiyalarning o‘xshash va farqli jihatlari yoritiladi. Muallifning ta’kidlashicha, intensional belgilar matn hosil qiluvchi omil hisoblanadi. Maqolada…
Ushbu maqolada til universaliyasiga xos bo‘lgan sinonimlar kognitiv paradigmada ta h lilga tortilgan. Tilshunoslikning bir parchasi h isoblangan kognitiv tilshunoslik konseptlarning voqealanishida h odisalarga bir butun…
Историческое и культурное наследие колониальной экспансии, культурного обмена и глобализации закладывает основу для понимания глобальной известности конкретных иностранных языков, а также их местного принятия в…
Ushbu maqolada nofilologik yo‘nalishda tahsil oluvchi talabalarda aqliy hujum va yalpi aqliy hujum metodlarining ahamiyati, zamonaviy ta’lim metodlari hamda darslar o‘rganuvchilarga qay darajada samarali bo‘lishi haqida…
Maqolada bog‘lovchilarning pragmalingvistik xususiyatlari yoritilgan. Bog‘lovchilarning pragmalingvistik xususiyatlari n а moyon bo‘lishida monologik nutqning o‘rni muhim omil sifatida belgilangan va monologik nutqda…
Mazkur maqolada shaxsning voqelikdagi narsa va hodisalarga, kishilarga hamda oʻz-oʻziga boʻlgan munosabatlardan kelib chiqadigan kechinmalari, his-tuygʻuning paydo boʻlishi, uning asosiy shakllari va holatlari haqida…
В этой статье приводятся доказательства, подтверждающие гипотезу о том, что цифровые средства повышают вовлеченность учащихся в учебную деятельность. Полученные результаты подчеркивают преимущества интеграции цифровых…
Maqolada milliy uyg‘onish davri Farg‘ona vodiysi she’riyati va ozarbayjon adabiyotidagi o‘zaro mazmuniy mushtarakliklar haqida gap boradi. Ozarbayjon adabiyotining yorqin vakillari: Ahmad Javod, Hasan Qorabog‘iyning…