O‘rta Osiyo to‘g‘onli ko‘llarining geografik tarqalishi va ularning xavflilik darajasini baholash masalalari

Pirnazarov, Ravshan, Axmadjonova, Shohsanam

FarDU ilmiy xabarlari · 2024-yil

Annotatsiya

Tog‘li o‘lkalarda to‘g‘onini buzib o‘tish xavfi mavjud bo‘lgan to‘g‘onli ko‘llar ko‘p uchraydi. Ularning kelib chiqishi ko‘p hollarda tabiiy geografik jarayonlar natijasida daryo vodiylarining turli hajmdagi surilma, ko‘chki, ko‘chki-qulama jinslari bilan to‘silib, tabiiy to‘g‘onlarni hosil bo‘lishi bilan bog‘liq. Bunday to‘g‘onlar paydo bo‘lish sharoitiga ko‘ra qulama-tektonik, muzlik, morena, ko‘chki-qulash hamda qor ko‘chki ko‘llarining kelib chiqishiga sabab bo‘ladi.

To‘g‘onli ko‘llarda katta miqdorda suv to‘planib, ular juda xavfli tabiiy ofatlarni, masalan, halokatli sel toshqinlarini keltirib chiqaruvchi asosiy manbalardan biri hisoblanadi. Shu maqsadda, bugungi kunda to‘g‘onli ko‘llar alohida tadqiqot obyekti sifatida, maxsus ilmiy yondashuv asosida tadqiqotlar o‘tkazishni talab etadi va shu tufayli mutaxassislar e’tiborini o‘ziga tortadi. Bu esa, pirovard natijada, to‘g‘onli ko‘llar xavfini kamaytirish, turli sabablar ta’sirida to‘g‘onining buzilishi oqibatida kelib chiqishi mumkin bo‘lgan sel toshqinlarining oldini olish yoki, hech bo‘lmaganda, ularning zararini kamaytirishga yo‘naltirilgan chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqishda muhim ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi.

Mazkur maqolada O‘rta Osiyoda joylashgan to‘g‘onli ko‘llarning daryo havzalari bo‘yicha geografik tarqalishi, ularda ro‘y berishi mumkin bo‘lgan toshqin xavfini baholash uslublari hamda ko‘llarning xavflilik toifasini o‘zgarish xususiyatiga ko‘ra guruhlashtirish masalalari yoritib berilgan.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarPirnazarov, Ravshan, Axmadjonova, Shohsanam
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2024-06-25
Jild30
Son3
Betlar165-165
TilO‘zbek
Indeksga qo‘shilgan2026-09-06

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

tog‘ ko‘llari, to‘g‘onli ko‘llar, qulama ko‘llar, qulama-tektonik ko‘llar, muzlik ko‘llari, glyatsiogen ko‘llar, morena-muzlik ko‘llari, to‘g‘onini buzib o‘tish xavfi bo‘lgan ko‘llar, sel toshqinlari, ko‘llarning xavflilik darajasi, ko‘llarning to‘g‘onini buzib o‘tish mezonlari, ko‘llarning xavflilik toifalari., mountain lakes, dam lakes, failure lakes, failure-tectonic lakes, glacial lakes, glaciogenic lakes, moraine-glacial lakes, lakes, breakthrough-hazardous lakes, floods, degree of danger of lakes, criteria for dam failure, categories of danger of lakes.

Iqtibos keltirish

APAPirnazarov, Ravshan, & Axmadjonova, Shohsanam (2024). O‘RTA OSIYO TO‘G‘ONLI KO‘LLARINING GEOGRAFIK TARQALISHI VA ULARNING XAVFLILIK DARAJASINI BAHOLASH MASALALARI. FarDU ilmiy xabarlari, 30(3), 165-165. https://journal.fdu.uz/main/article/3103
GOST (OAK)Pirnazarov, Ravshan, Axmadjonova, Shohsanam O‘RTA OSIYO TO‘G‘ONLI KO‘LLARINING GEOGRAFIK TARQALISHI VA ULARNING XAVFLILIK DARAJASINI BAHOLASH MASALALARI // FarDU ilmiy xabarlari. – 2024. – T. 30, № 3. – B. 165-165.
MLAPirnazarov, Ravshan, and Axmadjonova, Shohsanam. “O‘RTA OSIYO TO‘G‘ONLI KO‘LLARINING GEOGRAFIK TARQALISHI VA ULARNING XAVFLILIK DARAJASINI BAHOLASH MASALALARI.” FarDU ilmiy xabarlari, 30(3), 165-165, 2024. https://journal.fdu.uz/main/article/3103
ChicagoPirnazarov, Ravshan, and Axmadjonova, Shohsanam. “O‘RTA OSIYO TO‘G‘ONLI KO‘LLARINING GEOGRAFIK TARQALISHI VA ULARNING XAVFLILIK DARAJASINI BAHOLASH MASALALARI.” FarDU ilmiy xabarlari, 30(3), 165-165 (2024). https://journal.fdu.uz/main/article/3103
HarvardPirnazarov, Ravshan, and Axmadjonova, Shohsanam (2024) ‘O‘RTA OSIYO TO‘G‘ONLI KO‘LLARINING GEOGRAFIK TARQALISHI VA ULARNING XAVFLILIK DARAJASINI BAHOLASH MASALALARI’, FarDU ilmiy xabarlari, 30(3), 165-165. https://journal.fdu.uz/main/article/3103
BibTeX
@article{pirnazarovravshan2024,
  title = {O‘RTA OSIYO TO‘G‘ONLI KO‘LLARINING GEOGRAFIK TARQALISHI VA ULARNING XAVFLILIK DARAJASINI BAHOLASH MASALALARI},
  author = {Pirnazarov, Ravshan and Axmadjonova, Shohsanam},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2024},
  volume = {30},
  number = {3},
  pages = {165-165},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/3103}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2024-yil arxivi

Pirnazarov, Ravshan — boshqa maqolalari