<p><em>Tog‘li o‘lkalarda to‘g‘onini buzib o‘tish xavfi mavjud bo‘lgan to‘g‘onli ko‘llar ko‘p uchraydi. Ularning kelib chiqishi ko‘p hollarda tabiiy geografik jarayonlar natijasida daryo vodiylarining turli hajmdagi surilma, ko‘chki, ko‘chki-qulama jinslari bilan to‘silib, tabiiy to‘g‘onlarni hosil bo‘lishi bilan bog‘liq. Bunday to‘g‘onlar paydo bo‘lish sharoitiga ko‘ra qulama-tektonik, muzlik, morena, ko‘chki-qulash hamda qor ko‘chki ko‘llarining kelib chiqishiga sabab bo‘ladi. </em></p> <p><em>To‘g‘onli ko‘llarda katta miqdorda suv to‘planib, ular juda xavfli tabiiy ofatlarni, masalan, halokatli sel toshqinlarini keltirib chiqaruvchi asosiy manbalardan biri hisoblanadi. Shu maqsadda, bugungi kunda to‘g‘onli ko‘llar alohida tadqiqot obyekti sifatida, maxsus ilmiy yondashuv asosida tadqiqotlar o‘tkazishni talab etadi va shu tufayli mutaxassislar e’tiborini o‘ziga tortadi. Bu esa, pirovard natijada, to‘g‘onli ko‘llar xavfini kamaytirish, turli sabablar ta’sirida to‘g‘onining buzilishi oqibatida kelib chiqishi mumkin bo‘lgan sel toshqinlarining oldini olish yoki, hech bo‘lmaganda, ularning zararini kamaytirishga yo‘naltirilgan chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqishda muhim ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi. </em></p> <p><em>Mazkur maqolada O‘rta Osiyoda joylashgan to‘g‘onli ko‘llarning daryo havzalari bo‘yicha geografik tarqalishi, ularda ro‘y berishi mumkin bo‘lgan toshqin xavfini baholash uslublari hamda ko‘llarning xavflilik toifasini o‘zgarish xususiyatiga ko‘ra guruhlashtirish masalalari yoritib berilgan.</em></p>
| Mualliflar | Pirnazarov, Ravshan, Axmadjonova, Shohsanam |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2024-06-25 |
| Jild | 30 |
| Son | 3 |
| Betlar | 246-253 |
| Til | O‘zbek |
tog‘ ko‘llari, to‘g‘onli ko‘llar, qulama ko‘llar, qulama-tektonik ko‘llar, muzlik ko‘llari, glyatsiogen ko‘llar, morena-muzlik ko‘llari, to‘g‘onini buzib o‘tish xavfi bo‘lgan ko‘llar, sel toshqinlari, ko‘llarning xavflilik darajasi, ko‘llarning to‘g‘onini buzib o‘tish mezonlari, ko‘llarning xavflilik toifalari., mountain lakes, dam lakes, failure lakes, failure-tectonic lakes, glacial lakes, glaciogenic lakes, moraine-glacial lakes, lakes, breakthrough-hazardous lakes, floods, degree of danger of lakes, criteria for dam failure, categories of danger of lakes.
Maqolada Arnasoy tumanida qishloq xo‘jaligini rivojlantirish strategiyasi, ayniqsa, suv yetishmasligi va yerning degradatsiyasi bilan bog‘liq muammolar kontekstida muhokama qilinadi. Mualliflar qishloq xo‘jaligining…
Ushbu maqolada butun dunyoning katta shaharlarida yuzaga kelayotgani kabi O‘zbekistonning ayrim shaharlaridagi yuzaga kelayotgan ekologik muammolarning sabablari ochiqlangan. Mazkur jarayonlar mamlakatimizda shakllanib…
Ushbu maqola Surxondaryo viloyati o‘simlik qoplamining balandlik mintaqalanishi qonuniyatlari asosida tarqalishi masalalariga bag‘ishlangan bo‘lib, unda o‘simliklarni har bir mintaqaning relyefi, iqlimi, tuproq qoplami…
Ushbu maqolada yer resurslaridan foydalanish samaradorligini majmuali baxolash usullari haqida fikr yuritiladi. Shuningdek, o‘zoq yillar davomida qishloq xo‘jaligida rivojlanishga bir tomonlama (texnik- iqtisodiy)…
Ushbu maqolada Avstraliya materigidagi daryolar va ushbu daryolarning geografik joylashuvi, daryolarning o‘lchamlari hamda ularning oqim hajmiga geografik jihatdan to‘xtalib o‘tilgan. Maqolani tayyorlashda bir qancha…
Ushbu maqolada bo‘lajak geografiya fani o‘qituvchilarini o‘quvchilarda geologik bilimlarni rivojlantirishning psixologik-pedagogik jihatlari tahlil qilingan. Bunda asosan geologik ma'lumotlarni o‘z ichiga olgan tabiiy…
Mazkur maqolada oliy texnik ta’lim muassasalari talabalarining kreativ-grafik kompetentligini rivojlantirishning nazariy jihatlari, xususan, dolzarb masalalari o‘rganilgan. Shuningdek, oliy texnik ta’lim muassasalari…
Maqolada xalqaro va mahalliy miqyosda yer resurslariga bo‘lgan talabning toboro ortib borayotganligi, aholi va xalq xo‘jaligi tarmoqlarining yer resurslariga bo‘lgan extiyojlarini ta’minlash maqsadida yangi yerlarni…
Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalari pedagog kadrlarining raqamli kompetensiyasini oshirishga qaratilgan qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarining tahlili keltirilgan. 2021-2023-yillarda “Ta’lim jarayoniga…
O‘zbekistonning janubiy-sharqida “O‘zbekiston Shvetsariyasi” ni vujudga keltirgan Shohimardonsoy daryo havzasi landshaftlarini o‘rganish hozirgi kunning dolzarb muammolaridan biri hisoblanadi. Tadqiqotimizning asosiy…