<p><em>Tabiiy landshaftlarning geoekologik-xo‘jalik holatning hududiy jihatlarini tahlil qilish asosida, Farg‘ona viloyati qishloq joylar hududining geoekologik-xo‘jalik holatiga tashxis qo‘yish, baholash va takomillashtirish yo‘nalishlari bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot jarayonida tizimli tahlil va sintez, geografik taqqoslash, tarixiy<strong>-</strong>geografik, iqtisodiy-statistik, matematik, kartografik, tasniflash va rayonlashtirish, reytingli baholash va boshqa tadqiqot usullari qo‘llanildi. Farg‘ona viloyati qishloq joylar misolida geoekologik–xo‘jalik holatni tadqiq etishning ilmiy-uslubiy asoslari ishlab chiqildi. Oxirgi 100 yillikda geoekologik-xo‘jalik holatni makon va zamonda o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillar o‘rganildi, mavjud geoekologik-xo‘jalik holatni baholash asosida uni takomillashtirishning qishloq aholisi etnoekologik madaniyatini tiklash, qishloq hududlarida ekologik-xo‘jalik muvozanatni saqlash, agrodemografik bosimni kamaytirish, xo‘jalikni an’anaviy va innovatsion tarmoqlarini rivojlantirish kabi yo‘nalishlari belgilab berildi. Mazkur tadqiqot ishida qishloq joylarning geoekologik-xo‘jalik holati Farg‘ona viloyati misolida tadqiq etildi hamda uni takomillashtirish bo‘yicha quyidagi xulosalar va ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi. Respublikamizda qishloq joylarni geografik tadqiq etishning nazariy asoslari yangi yo‘nalish bilan boyitildi. Hozirgacha qishloq joylarni geografik o‘rganishda asosiy e’tibor xo‘jalik va aholini geografik tadqiq etishga qaratilgan, ya’ni, “qishloqning xo‘jaligi”, “qishloqning aholisi” kabi mavzular chuqur o‘rganildi. Geografik tadqiqotlar uchun ahamiyatli bo‘lgan “qishloqning joyi, hududi, ekologiyasi” tadqiqotchilar nazaridan biroz chetda qolgan. Shuning uchun mazkur tadqiqotda qishloqning “joylari”ga, “hududi”ga, undan xo‘jalikda foydalanishning geoekologik jihatlariga e’tibor qaratiladi. Geografiyaning boshqa tadqiqot ob’yektlarida kuzatilgani kabi qishloq joylarni o‘rganishda ham ekologik-geografik yo‘nalishdagi izlanishlarning ahamiyati ortib bormoqda. Mazkur yo‘nalishda qishloq joylarni geografik tadqiq etishda xo‘jalik va aholining tabiatga ko‘rsatadigan ta’sir ko‘lami, miqdori, davomiyligi va hududiy jihatlariga ahamiyat berildi, tadqiq etildi. Qishloq joylar hududining tashqi antropogen ta’sirlarga chidamlilik darajasi va mavjud holatni baholash asosida geoekologik-xo‘jalik holatni takomillashtirishning an’anaviy va zamonaviy usullari ishlab chiqildi. O‘ziga xos etnoekologik madaniyat, tabiiy-agrar imkoniyat, demografik vaziyat va iqtisodiy salohiyatga ega bo‘lgan Farg‘ona viloyati misolida qishloq joylardan foydalanishni takomillashtirish bo‘yicha landshaftli rejalashtirish dasturi ishlab chiqildi va buning uchun qishloq joylar hududining mavjud geoekologik-xo‘jalik holatini shakllanishiga bilvosita ta’sir etuvchi omillar aniqlandi va o‘rganildi.</em></p>
| Mualliflar | Moʻminov, Doniyor, Abdinazarova, Xidoyat |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2024-06-25 |
| Jild | 30 |
| Son | 1 |
| Betlar | 144-147 |
| Til | O‘zbek |
qishloq joylar, qishloq joylarning geoekologik-xo‘jalik holati, qishloq joylarning geoekologik-xo‘jalik jihatdan zo‘riqish darajasi, etnoekologik madaniyat, landshaft tabiiy tarkibining o‘zgarishi, agrodemografik bosim, hududning geoekologik-xo‘jalik muvozanati, an’anaviy va inovatsion xo‘jalik tarmoqlari., rural areas, the geoecologic-economic condition of the country, degree of geoecologic intensity of rural areas, ethnoecologic culture, change in natural landscape composition, agrodemographic pressure, geoecologic-economic balance of the region, traditional and innovative branches of the rural economy.
Maqolada Amerika Qo‘shma Shtatlarida avtomobil sanoatining tashkil topishining qisqacha tarixi, avtomobil ishlab chiqarishda ba`zi yillardagi o‘zgarishlari, hududiy tuzilishining rivojlanishiga ta'sir qiluvchi…
Ushbu maqolada turizm, turizm infratuzilmalari, zamonaviy turizm sohasi, qo‘shimcha investitsiya, turizm salohiyatini jadal rivojlantirish, turistik oqim, xalqaro aeroportlar, O‘zbekistonda turizmni rivojlantirish…
Mazkur maqolada qadimda geografik sharoiti qulay bo‘lgan va aholisi bu imkoniyatdan oqilona foydalangan hududlarda yuzaga kelgan aholi maskanlari uzoq vaqt saqlanib qolganligi va rivojlanganligi ko‘rib chiqiladi…
Ushbu tadqiqot ishida Kattaqo‘rg‘on tumanining orografik va geologik tuzilishini tahlil qilish uning maqsadi qilib belgilandi. Mazkur ilmiy ishni bajarish davomida adabiyotlar va fond materiallari bilan ishlash…
Maqolada havo harorati tendensiyalari va yog‘ingarchilik ma’lumotlari global isish va iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq holda o‘rganish natijalari keltirilgan. 1991-2020 yillar uchun to‘rtta meteostansiyadagi havo harorat…
Aholi sonining tez sur’atlarda o‘sib borishi mehnat resurslaridan samarali foydalanish, aholi bandligini oshirish hamda aholi turmush tarzini yuksaltirib borish kabi muammolarni yanada murakkablashuviga olib keladi…
Bugungi kunda Oʻzbekiston Respublikasi hukumati tomonidan METHlarni kengaytirish, moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, ilmiy salohiyatni rivojlantirish borasida faol ishlar amalga oshirilmoqda. Oʻzbekiston…
Mazkur maqolada Farg‘ona vodiysining turistik-rekreatsion imkoniyatlari va ularning geografik xususiyatlari, turistik-rekreatsion salohiyatining hududiy jihatlari o‘rganilgan va tegishli xulosalar olingan. Bundan…
Mazkur maqolada mamlakatlar oʻrtasidagi oʻziga xos chegaralanish hosilasi boʻlgan anklav hududlarni geografik jihatdan tadqiq etishning nazariy-metodologik asoslari keltirilgan. Bunda anklav hududlar geografik…
Ushbu maqolada iste‘mol geografiyasining paydo bo‘lishi, rivojlanishi hamda iste’mol savatchasi tushunchalari tahlil qilingan va tegishli xulosalar olingan. Shuningdek, iste‘mol geografiyasi fanining vazifalari…