“Qutadg‘u bilig” istioralarining poetik o‘ziga xosliklari xususida chuqur mulohaza

Ibragimov, Jasurbek

FarDU ilmiy xabarlari · 2025-yil

Annotatsiya

Ushbu ilmiy maqola ilk turkiy yozma adabiyot na’munasi hisoblangan “Qutadg‘u bilig” asarining “badiiy san’atlar gultoji” hisoblanadigan istioraning ifodalanishi va ular mutarjimlar tomonidan qanday amalga oshirilganligini baholash yuzasidan amalga oshirilgan. Asosiy maqsad tarjimonlar Volter Mey hamda Robert Denkof tomonidan amalga oshirilgan inglizcha tarjimalar orqali Yusuf Xos Hojibning o‘ziga xos poetik mahoratini qanday baholanganligi aniqlash. Ushbu maqsadga erishish uchun “Qutadg‘u bilig” asliyatida aniqlangan metaforalar avvalo o‘zbekcha tadbildagi ifodasi bilan o‘zaro qiyosan tahlilga tortildi va inglizcha tarjimalar bilan ham o‘rganib chiqildi. Avvalo, tarjimashunoslik sharqda yartilgan manbaning boshqa g‘arb tiliga qilingan o‘girmasi bilan solishtirish o‘zining murakkablik doirasidan o‘zining bor bo‘y bastini doimo ko‘rsata olgan. Qolaversa, bu murakkablik metaforaning tarjimadagi ifodasi yuzasidan ketganda esa tadqiqot ishining dolzarbligi hamda zaruratini yanada ochiq namoyon qiladi. Ana shunday murakkabliklarni tarjimonlar tomonidan hal qilingan yoki yo‘qligini aniqlash maqolada belgilab olingan dolzarb masalalardan biri. Tadqiqot natijasida tarjimonlar metafora ifodasida so‘zma-so‘z tarjima, ma’no oddiy ifoda qilish va bazi o‘rinlarda metafora turshurib qoldirganligi ayon bo‘ldi. Ayniqsa, bu holat V.Meyning she’riy tarjimasida ko‘p kuzatiladi. O‘zbekcha she’riy usuldagi tabdil va R.Denkofning ingliz tilidagi nasriy tarjimalarda esa, metafora ifodasi muvaffaqiyatli amalga oshirilganigi aniqlandi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarIbragimov, Jasurbek
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2025-04-25
Jild31
Son2
Betlar111-111
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-09-06

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

istiora, tashbeh, realiya, badiiy san’at, poetika, tarjima, asliyat., metaphor, comparison, lacuna, art, poetics, translation, original work.

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAIbragimov, Jasurbek (2025). “QUTADG‘U BILIG” ISTIORALARINING POETIK O‘ZIGA XOSLIKLARI XUSUSIDA CHUQUR MULOHAZA. FarDU ilmiy xabarlari, 31(2), 111-111. https://journal.fdu.uz/main/article/1570
GOST (OAK)Ibragimov, Jasurbek “QUTADG‘U BILIG” ISTIORALARINING POETIK O‘ZIGA XOSLIKLARI XUSUSIDA CHUQUR MULOHAZA // FarDU ilmiy xabarlari. – 2025. – T. 31, № 2. – B. 111-111.
MLAIbragimov, Jasurbek. ““QUTADG‘U BILIG” ISTIORALARINING POETIK O‘ZIGA XOSLIKLARI XUSUSIDA CHUQUR MULOHAZA.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(2), 111-111, 2025. https://journal.fdu.uz/main/article/1570
ChicagoIbragimov, Jasurbek. ““QUTADG‘U BILIG” ISTIORALARINING POETIK O‘ZIGA XOSLIKLARI XUSUSIDA CHUQUR MULOHAZA.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(2), 111-111 (2025). https://journal.fdu.uz/main/article/1570
HarvardIbragimov, Jasurbek (2025) ‘“QUTADG‘U BILIG” ISTIORALARINING POETIK O‘ZIGA XOSLIKLARI XUSUSIDA CHUQUR MULOHAZA’, FarDU ilmiy xabarlari, 31(2), 111-111. https://journal.fdu.uz/main/article/1570
BibTeX
@article{ibragimovjasurbek2025,
  title = {“QUTADG‘U BILIG” ISTIORALARINING POETIK O‘ZIGA XOSLIKLARI XUSUSIDA CHUQUR MULOHAZA},
  author = {Ibragimov, Jasurbek},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2025},
  volume = {31},
  number = {2},
  pages = {111-111},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/1570}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

Ibragimov, Jasurbek — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari