Ushbu tadqiqotning maqsadi G‘aznaviylar sulolasi davrida (X–XI asrlar) maxfiy xizmat va razvedka tizimining tuzilishi, funksiyalari hamda amaliy faoliyatini Tarixi Bayhaqiy asari asosida o‘rganishdir. Tadqiqotda tarixiy-manziliy tahlil va manbashunoslik usullari qo‘llanilgan. Asosiy manba sifatida Abu’l-Fazl Bayhaqiyning “Tarixi Bayhaqiy” asari, Muhammad Nazim va boshqa ilmiy tadqiqotlar jalb etilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, G‘aznaviylar davrida maxfiy xizmat yagona idora emas, balki Devoni Barid, Devoni Shug‘li Eshraf, mushriflar tarmog‘i va maxfiy xabarchilar orqali amalga oshirilgan murakkab tizim bo‘lgan. Bu tizim saroy ichki nazorati, harbiy qo‘mondonlar faoliyatini kuzatish va viloyatlar hamda chegaralardagi siyosiy vaziyatni monitoring qilishning uch asosiy yo‘nalishini qamrab olgan. Axborotni shifrlash, ikki bosqichli yetkazish va yashirin kuzatuv mexanizmlari orqali markaziy hokimiyat hududiy boshqaruv va ichki barqarorlikni ta’minlagan. Xulosa qilib aytganda, G‘aznaviylar maxfiy xizmat tizimi nafaqat jazolash vositasi, balki davlat boshqaruvining strategik tahlil, siyosiy qarorlar qabul qilish va ichki inqirozlarni oldini olishda muhim mexanizmi sifatida shakllangan. Ushbu tizim o‘rta asrlar Turon siyosiy tuzilmalarida razvedka va maxfiy nazoratning nisbatan mukammal namunasi hisoblanadi.
| Mualliflar | Abdualimova, Durdona |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2026-07-03 |
| Jild | 7 |
| Son | 3 |
| Betlar | 118-125 |
| Til | O‘zbek |
G‘aznaviylar sulolasi, maxfiy xizmat tizimi, razvedka, Devoni Barid, mushriflar, Tarixi Bayhaqi, ichki nazorat., Ghaznavid dynasty, secret service, intelligence system, Dīvān-i Barīd, espionage, Bayhaqi, internal surveillance, medieval intelligence.
Мазкур мақолада Қорақалпоғистон ҳудудида жойлашган тарихий-археологик ва маданий туристик манзиллар, уларнинг вужудга келиши, тарихий аҳамияти ҳамда бугунги кунда туризмни ривожлантиришдаги ўрни ёритиб берилган…
Mazkur maqolada raqamli ta’lim sharoitida gender yondashuv asosida talaba yoshlarda soft skills — moslashuvchan ko‘nikmalarni rivojlantirish strategiyalari tahlil qilinadi. Raqamli texnologiyalar ta’lim jarayonining…
Ushbu maqolada Farg‘ona viloyatida kichik biznes subyektlari tomonidan investitsiyalarni jalb qilishning amaldagi holati, viloyat ushbu sohada amalga oshirilayotga islohotlarning nufuzli xalqaro tashkilotlar tomonidan…
Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillarida muloqot jarayonida modallikning yosh omili bilan bog‘liq ifodalanish xususiyatlari qiyosiy-pragmatik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda bolalar, o‘smirlar va yoshlar…
Ilk bor Zn(OAc)2/TBABr/NaOH/TGF katalitik sistemasida asosida kalsiy karbid yordamida piridinkarbaldegidning ayrim R-almashgan hosillalarini alkinillanish reaksiyasi o’rganildi. Tadqiqot davomida aldegidlar…
Ushbu maqolada o'zbek va ingliz tillarida professional muloqotda modallik kategoriyasining namoyon bo'lishining lingvokulturologik tahlili keltirilgan. Modal vositalar (modal fe'llar, modal so'zlar, modal-predikatif…
Ushbu maqolada Insonning shaxs bo‘lib shakllanishida jamiyat ijtimoiy muhit muhim o‘rin tutishi, inson faqat tabiat mavjudotigina emas, balki ayni paytda u ijtimoiy muhit mavjudoti bo‘lib, uning mehnat faoliyati esa…
Annotatsiya. Maqolada Farg‘ona vodiysining hududiy jihatdan tabiiy-geografik, landshaft-ekologik va geodemografik rayonlashtirilishiga oid tadqiqotlar tahlil qilingan hamda mintaqada “Markaziy Farg‘ona” atamasini…
Mazkur maqolada ingliz, o‘zbek va rus tillarida sifatlarning birikuvchanligi hamda ularning qo‘llanishida etnomadaniy stereotiplarning aks etishi masalasi tadqiq etiladi. Tadqiqotning maqsadi — sifat va ot…
Zamonaviy falsafaning psixologik jihatlari inson faoliyatining ko‘plab sohalarida namoyon bo‘ladi. Psixologiya, gnoseologiya, etika, estetika hamda inson falsafasi zamonaviy falsafa taraqqiyotining o‘ziga xos asosiy…