Erta yoshdagi bolalarda ichak mikrobiomasining shakllanishida ko‘krak suti bilan oziqlantirishning roli: zamonaviy ma’lumotlarning kengaytirilgan sharhi

Agzamova Sh.A., Lutfullayeva S.A.

Педиатрия · 2026-yil

Annotatsiya

Ichak mikrobiomi asosan erta yoshda shakllanadi va organizm gomeostazini saqlashda muhim rol o‘ynaydi. Ichakning dastlabki kolonizatsiyasi bolaning immun tizimi rivojlanishi, metabolik jarayonlar va neyropsixik rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatadi. Ko‘krak suti bilan oziqlantirish ichak mikrobiomasining shakllanishiga ta’sir etuvchi eng muhim omillardan biri hisoblanadi, chunki ona suti nafaqat oziq moddalarni, balki foydali mikrofloraning shakllanishiga yordam beruvchi biologik faol komponentlarni ham o‘z ichiga oladi.Maqsad: Erta yoshdagi bolalarda ichak mikrobiomasining shakllanishida ko‘krak suti bilan oziqlantirishning roliga oid zamonaviy ilmiy ma’lumotlarni tahlil qilish va umumlashtirish, shuningdek uning immun, metabolik va neyropsixik rivojlanishga ta’sirinibaholashdan iborat.Materiallar va usullar: 2020–2025 yillarda chop etilgan ilmiy adabiyotlar tahlil qilindi. Tadqiqot ishlari PubMed, Scopus va Web of Science ma’lumotlar bazalarida olib borildi. Obzorga tizimli sharhlar, kohort tadqiqotlar va randomizatsiyalangan nazoratlitadqiqotlar kiritildi. Tanlab olish quyidagi kalit so‘zlar asosida amalga oshirildi: breastfeeding, gut microbiome, infant microbiota, early life.Natijalar va muhokama: dabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatdiki, ko‘krak suti bilan oziqlantirish ichak mikrobiotasining tarkibi va funksional faolligiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Ona suti tarkibida prebiotik vazifasini bajaruvchi oligosaxaridlar mavjud bo‘lib, ular bifidobakteriyalar va boshqa kommensal mikroorganizmlar o‘sishini rag‘batlantiradi. Ko‘krak suti bilan oziqlantirilgan bolalarda foydali mikroflora ustun bo‘lgan yanada barqaror mikrobiom shakllanishi aniqlangan, bu esa yallig‘lanish jarayonlarini kamaytirish va ichakning bar’yer funksiyasini mustahkamlashga yordam beradi. Shuningdek, ichak mikrobiotasi qisqa zanjirli yog‘ kislotalarini sintez qilishda ishtirok etadi, ular immun javob va metabolik jarayonlarni tartibga soladi. Ko‘krak suti bilan oziqlantirish “ichak–miya o‘qi” shakllanishiga ham ta’sir ko‘rsatib, optimal neyro rivojlanishni ta’minlaydi va neyropsixik buzilishlar xavfini kamaytiradi.Xulosa: Ko‘krak suti bilan oziqlantirish ichak mikrobiomasining shakllanishida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, bola salomatligiga kompleks ta’sir ko‘rsatadi. U immun tizim rivojlanishiga, metabolik muvozanatni saqlashga va normal neyropsixik rivojlanishga yordam beradi. Ko‘krak suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash profilaktik tibbiyotning muhim yo‘nalishlaridan biridir. Erta yoshdagi kasalliklarning oldini olish va davolash uchun mikrobiomga yo‘naltirilgan samarali strategiyalarni ishlab chiqish maqsadida qo‘shimcha tadqiqotlar zarur.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAgzamova Sh.A., Lutfullayeva S.A.
JurnalПедиатрия
NashriyotТошкент педиатрия тиббиёт институти
Nashr sanasi2026-07-31
Son1
Betlar15-26
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-26

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

ko‘krak suti bilan oziqlantirish, ichak mikrobiomi, erta yoshdagi bolalar, mikrobiota, immunitet

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APAAgzamova Sh.A., Lutfullayeva S.A. (2026). ERTA YOSHDAGI BOLALARDA ICHAK MIKROBIOMASINING SHAKLLANISHIDA KO‘KRAK SUTI BILAN OZIQLANTIRISHNING ROLI: ZAMONAVIY MA’LUMOTLARNING KENGAYTIRILGAN SHARHI. Педиатрия, (1), 15-26. https://journals.tnmu.uz/index.php/pspj/article/view/5976
GOST (OAK)Agzamova Sh.A., Lutfullayeva S.A. ERTA YOSHDAGI BOLALARDA ICHAK MIKROBIOMASINING SHAKLLANISHIDA KO‘KRAK SUTI BILAN OZIQLANTIRISHNING ROLI: ZAMONAVIY MA’LUMOTLARNING KENGAYTIRILGAN SHARHI // Педиатрия. – 2026. – № 1. – B. 15-26.
MLAAgzamova Sh.A., Lutfullayeva S.A. “ERTA YOSHDAGI BOLALARDA ICHAK MIKROBIOMASINING SHAKLLANISHIDA KO‘KRAK SUTI BILAN OZIQLANTIRISHNING ROLI: ZAMONAVIY MA’LUMOTLARNING KENGAYTIRILGAN SHARHI.” Педиатрия, (1), 15-26, 2026. https://journals.tnmu.uz/index.php/pspj/article/view/5976
ChicagoAgzamova Sh.A., Lutfullayeva S.A. “ERTA YOSHDAGI BOLALARDA ICHAK MIKROBIOMASINING SHAKLLANISHIDA KO‘KRAK SUTI BILAN OZIQLANTIRISHNING ROLI: ZAMONAVIY MA’LUMOTLARNING KENGAYTIRILGAN SHARHI.” Педиатрия, (1), 15-26 (2026). https://journals.tnmu.uz/index.php/pspj/article/view/5976
HarvardAgzamova Sh.A., Lutfullayeva S.A (2026) ‘ERTA YOSHDAGI BOLALARDA ICHAK MIKROBIOMASINING SHAKLLANISHIDA KO‘KRAK SUTI BILAN OZIQLANTIRISHNING ROLI: ZAMONAVIY MA’LUMOTLARNING KENGAYTIRILGAN SHARHI’, Педиатрия, (1), 15-26. https://journals.tnmu.uz/index.php/pspj/article/view/5976
BibTeX
@article{agzamovashalutfullayevasa2026,
  title = {ERTA YOSHDAGI BOLALARDA ICHAK MIKROBIOMASINING SHAKLLANISHIDA KO‘KRAK SUTI BILAN OZIQLANTIRISHNING ROLI: ZAMONAVIY MA’LUMOTLARNING KENGAYTIRILGAN SHARHI},
  author = {Agzamova Sh.A., Lutfullayeva S.A.},
  journal = {Педиатрия},
  year = {2026},
  number = {1},
  pages = {15-26},
  url = {https://journals.tnmu.uz/index.php/pspj/article/view/5976}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Педиатрия jurnalidan boshqa maqolalar

Педиатрия — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari