Мақолада Баҳоуддин Нақшбанд, Шоҳ Нақшбанд, Хожаи Бузург номлари билан машҳур Муҳаммад ибн Муҳаммад Бухорий (1318-1389) томонидан асосланган ва бутун жаҳонга машҳур бўлган Нақшбандия таълимоти ва тариқатини шаклланиши ва ривожланишида Ҳаким Термизий номи билан машҳур Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Али ибн Ҳасан ибн Башир (ваф. 235- ҳижрий қамарий (мелодий 898) ёки 269-ҳижрий қамарий (мелодий 909))томонидан асосланган Ҳакимия тариқати таъсири тарихийлик ва мантиқийлик услуби асосида қиёсий таҳлил этилган ва ворисийлик ҳамда янгиланишлар фалсафий тафаккур этилган. Ҳаким Термизий асослаган Ҳакимия тариқатидаги илк маълумотлар Ҳужвирийнинг “Кашф ал-маҳжуб” асари асосида ёритилган. Ҳаким Термизийнинг “Хатм ул-авлиё”, “Манозил ул-ибод мин ал ибода”, “Адоватун-нафс” ва “Баён ул-касб” асарлари асосида валийлик, нафс, қалб ва касбга муносабат масалалари очиб берилган ва бу тушунчаларнинг Нақшбандия таълимотидаги таъсири қиёсий таҳлил этилган. Бу ғояларга Муҳаммад Боқирнинг “Мақомоти Ҳазрат Хожа Нақшбанд” асаридаги Баҳоуддин Нақшбанд вафотидан 3 йил олдин ҳижрий 789 йилда айтилган 22 йилдан бери Ҳаким Термизийга юзланиб, унинг тариқатида бўлганлиги ҳақидаги фикри асос сифатида олинган. Шунингдек Салоҳиддин ибн Муборакнинг “Аннис ут-толибин ва уддат ус-соликин” асарининг биринчи “Валийлик ва валоят” тўғрисидаги бўлимида келтирилган фикрлар фалсафий таҳлил этилган. Баҳоуддин Нақшбанднинг иккинчи шогирди, Нақшбандия таълимотини назарий томондан ривожлантирган Муҳаммад Порсонинг “Рисолаи қудсия” асарида келтирилган Баҳоуддин Нақшбанднинг маърифатга оид сўзлари таҳлил этилган ва валий, тамкин, талвин, бесифатлик каби тушунчалар қиёсий таҳлил этилган. Нақшбандия таълимотидаги валий, нафс, қалб, касбу ҳунарга муносабат ғоялари Баҳоуддин Нақшбанд, Хожа Ахрор Валий, Махдуми Аъзам ва Зиёуддин Кумушхонавий томонидан айтилган ғоялар манбалар асосида исботланган ва фалсафий таҳлил этилган. Нақшбандия ва Ҳакимия таълимотидаги тасаввуфий тушунчаларннинг умумийлик ва хусусийлик томонлари аниқланиб, ҳозирги кун учун аҳамяти очиб берилган.
| Mualliflar | Navruzova Gulchehra Negmatovna |
|---|---|
| Jurnal | Falsafa va hayot – Философия и жизнь – Philosophy and Life (электрон журнал) |
| Nashriyot | Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги, Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази, Ўзбекистон, фалсафа жамияти. |
| ISSN | 2017-2021 |
| Nashr sanasi | 2023-12-09 |
| Til | Ingliz |
| Ilmiy soha | Falsafa |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
Накшбандия, Хакимия, Бахауддин Накшбанд, Хаким Термизи, Вали, Тамкин, талвин, бедное качество, похоть, сердце, “Дил Ба Йору, дастба кор” (“Бог в сердце, руки в работе”), Naqshbandiya, Hakimiya, Bahauddin Naqshband, Hakim Termiziy, valiy, tamkin, talvin, poor quality, nafs, heart, “Dil ba Yoru, dastba kor” (“God at heart, Hands in work”)., Нақшбандия, Ҳакимия, Баҳоуддин Нақшбанд, Ҳаким Термизий, валий, тамкин, талвин, бесифатлик, нафс, қалб, “Даст ба кору дил ба Ёр”.
| APA | Navruzova Gulchehra Negmatovna (2023). NAQSHBANDIYA AND HAKIMIYA: COMPARATIVE ANALYSIS. Falsafa va hayot – Философия и жизнь – Philosophy and Life (электрон журнал). https://tadqiqot.uz/index.php/philosophy/article/view/8410 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Navruzova Gulchehra Negmatovna NAQSHBANDIYA AND HAKIMIYA: COMPARATIVE ANALYSIS // Falsafa va hayot – Философия и жизнь – Philosophy and Life (электрон журнал). – 2023. |
| MLA | Navruzova Gulchehra Negmatovna. “NAQSHBANDIYA AND HAKIMIYA: COMPARATIVE ANALYSIS.” Falsafa va hayot – Философия и жизнь – Philosophy and Life (электрон журнал), 2023. https://tadqiqot.uz/index.php/philosophy/article/view/8410 |
| Chicago | Navruzova Gulchehra Negmatovna. “NAQSHBANDIYA AND HAKIMIYA: COMPARATIVE ANALYSIS.” Falsafa va hayot – Философия и жизнь – Philosophy and Life (электрон журнал) (2023). https://tadqiqot.uz/index.php/philosophy/article/view/8410 |
| Harvard | Navruzova Gulchehra Negmatovna (2023) ‘NAQSHBANDIYA AND HAKIMIYA: COMPARATIVE ANALYSIS’, Falsafa va hayot – Философия и жизнь – Philosophy and Life (электрон журнал). https://tadqiqot.uz/index.php/philosophy/article/view/8410 |
| BibTeX | @article{navruzovagulchehranegmatovna2023,
title = {NAQSHBANDIYA AND HAKIMIYA: COMPARATIVE ANALYSIS},
author = {Navruzova Gulchehra Negmatovna},
journal = {Falsafa va hayot – Философия и жизнь – Philosophy and Life (электрон журнал)},
year = {2023},
url = {https://tadqiqot.uz/index.php/philosophy/article/view/8410}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
This article presents information on the problem of intelligence, which is widely spread in philosophy and psychology, its new interpretation, origin, Genesis, and highlights the scientific, social significance of…
In the era of global changes, there is a desire of young people to submit through spiritual and ideological subordination by certain forces. In particular, the mass media of communication, information and propaganda are…
Today, in the field of tourism in our country, in addition to the development of historical, cultural, medical, pilgrimage, educational, ethnographic and gastronomic tourism, special attention is paid to the development…
This article describes the factors influencing the stabilization of family relations, factors influencing family conflicts, the influence of mass culture, the introduction of lifestyles from Western countries in the…
In this article, it is scientifically analyzed that the trade and economic cooperation of Uzbekistan within the framework of the Silk Road projects is one of the most important issues. During the years of independence…
This article covers the meaning of the concept of nobility. In an informed society, scientific information is given about virtual images and the impact of virtual reality. Historical progress of the concept of power has…
Science, as a new form of systematization of real knowledge and its effective use, has gone through a rather complicated path of development. Since the 9th century, we have seen a sharp rise in the development of…
This article reveals how the changes taking place in today's world, especially the globalization of the Internet and information, expand people's ideas about happiness, and sometimes even force them to reconsider…
In the article, the author describes the role of the reforms implemented in New Uzbekistan in social development, highlights the thoughts of turning the country into a comprehensively prosperous and prosperous country…
This article discusses the genesis of the ideology of liberalism, the factors of its formation and development. The author emphasizes that the process of the emergence of this philosophical category is associated with a…
Falsafa va hayot – Философия и жизнь – Philosophy and Life (электрон журнал) — barcha maqolalar · 2023-yil arxivi
Philosophical analysis of the idea of the founder of the Nakshbandi doctrine Bahauddin Nakshband about knowledge is presented in the state. It is proven that he was glorified as "Namaki mashoih" on the basis of "Risolai…
This article analyses the theoretical and methodological foundations for using digital technologies and artificial intelligence in physical education, drawing on sources from Uzbekistan, Russia and international…
This article examines affixal and syntactic models of term formation in contemporary Uzbek sports terminology. It addresses the functions of derivational affixes, the grammatical structure of multiword expressions, and…
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…
This article observational data on the species composition, distribution, population, density, and seasonal damage caused causedby herbivorus bugs. Observationes were carried out in April and September 2021. When…
In the article, the research fields of some species belonging to Paeonia, their significance in human life, adaptation features tovarious ecological conditions are highlighted, and the ecologist groups and other…
This article studies the number of species, population density of terrestrial mollusks of the Topalangdarya basin, located in theSurkhandarya region of Uzbekistan, in various altitudinal regions and biotopes and…