Temir pedobiogeokimyosi

Yuldashev, G'ulomjon, Xakimjonova, Nazokatxon Shamshiddin qizi, Sotiboldiyeva, Go'Zalxon Tolibjonovna

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Mazkur tadqiqotda Markaziy Farg‘ona hududidagi gidromorf va yarim gidromorf tuproqlarda temir (Fe) elementining pedobiogeokimyoviy holati, uning tuproq profilida taqsimlanish qonuniyatlari hamda mikroelementlar migratsiyasidagi roli ifodalangan. Tadqiqotlar neytron-aktivatsion tahlil natijalariga ko‘ra amalga oshirildi. Olingan natijalarga ko‘ra, Markaziy Farg‘ona botqoq sho’rxoklarida temir miqdori 12,8-22,0 g/kg oralig‘ida o‘zgarib, o‘rtacha qiymat 16,8 g/kg ni tashkil etdi. Temirning profil bo‘yicha taqsimlanishida gidromorf sharoit, oksidlanish-qaytarilish jarayonlari va suv rejimining ta’siri ochib berildi. Eng yuqori Fe miqdori 44-60 sm qatlamda (22,0 g/kg), eng past qiymat esa 20-100 sm qatlamda (12,8 g/kg) qayd etildi. Statistik tahlil natijalari Fe miqdorining o‘rtacha variabelligini (V=20,8 %) ko‘rsatdi. Korrelatsion tahlil natijasida temirning Zn bilan (r = 0,9), Mn (r = 0,9), Ni (r = 0,7) va Co (r = 0,6) elementlari bilan ijobiy bog‘liqligi, Mo bilan esa zaif salbiy bog‘liqligi (r = -0,4) aniqlandi. Olingan natijalar temir oksidlari gidromorf tuproqlarda mikroelementlarning migratsiyasi va akkumulyatsiyasini boshqaruvchi asosiy geokimyoviy to‘siq vazifasini bajarishi mumkinligini ko‘rsatdi. Olingan natijalar Markaziy Farg‘ona tuproqlarining geokimyoviy holatini baholash, meliorativ tadbirlarni takomillashtirish va tuproq resurslaridan barqaror foydalanish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarYuldashev, G'ulomjon, Xakimjonova, Nazokatxon Shamshiddin qizi, Sotiboldiyeva, Go'Zalxon Tolibjonovna
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-10
Jild8
Son9
Betlar1758-1769
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i09.226
Indeksga qo‘shilgan2026-10-11

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.226 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Markaziy Farg‘ona, gidromorf tuproqlar, botqoq tuproqlar, temir, pedobiogeokimyo, neytron-aktivatsion tahlil, Fe oksidlari, mikroelementlar migratsiyasi, geokimyoviy to‘siq, gleysols.

Iqtibos keltirish

APAYuldashev, G'ulomjon, Xakimjonova, Nazokatxon Shamshiddin qizi, & Sotiboldiyeva, Go'Zalxon Tolibjonovna (2026). TEMIR PEDOBIOGEOKIMYOSI. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 1758-1769. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.226
GOST (OAK)Yuldashev, G'ulomjon, Xakimjonova, Nazokatxon Shamshiddin qizi, Sotiboldiyeva, Go'Zalxon Tolibjonovna TEMIR PEDOBIOGEOKIMYOSI // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 1758-1769. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.226.
MLAYuldashev, G'ulomjon, Xakimjonova, Nazokatxon Shamshiddin qizi, and Sotiboldiyeva, Go'Zalxon Tolibjonovna. “TEMIR PEDOBIOGEOKIMYOSI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 1758-1769, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.226
ChicagoYuldashev, G'ulomjon, Xakimjonova, Nazokatxon Shamshiddin qizi, and Sotiboldiyeva, Go'Zalxon Tolibjonovna. “TEMIR PEDOBIOGEOKIMYOSI.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 1758-1769 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.226
HarvardYuldashev, G'ulomjon, Xakimjonova, Nazokatxon Shamshiddin qizi, and Sotiboldiyeva, Go'Zalxon Tolibjonovna (2026) ‘TEMIR PEDOBIOGEOKIMYOSI’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 1758-1769. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.226
BibTeX
@article{yuldashevgulomjon2026,
  title = {TEMIR PEDOBIOGEOKIMYOSI},
  author = {Yuldashev, G'ulomjon and Xakimjonova, Nazokatxon Shamshiddin qizi and Sotiboldiyeva, Go'Zalxon Tolibjonovna},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {9},
  pages = {1758-1769},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i09.226},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.226}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Yuldashev, G'ulomjon — boshqa maqolalari