Polialyuminiy gidroksosulfat tarkibi va tuzilishini zamonaviy tadqiqot usullarida o‘rganish

Sharipov, Muzaffar Samandarovich, Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada turli sintez haroratlarida (80, 90 va 100 °C) olingan polialyuminiy gidroksosulfat (PAGS/PAHS) namunalarining kimyoviy tarkibi rentgenfluoressent tahlil (XRF, Rigaku NEX DE, FP-usuli), funksional guruhlari va koordinatsion bog‘lanish xususiyatlari Fur’e-transformatsiyali infraqizil spektroskopiya (IQ, ATR-MIRacle10, Olmos/ZnSe kristali), molekulaning fazoviy tuzilishi va fizik-kimyoviy xossalari esa funksional zichliklar nazariyasi (DFT) doirasida o‘rganildi. XRF natijalariga ko‘ra namunalarning asosiy tarkibiy qismlari SO3 (70,0-77,3 mass.%) va Al2O3 (13,9-15,0 mass.%) bo‘lib, K2O, CaO, TiO2, SiO2, P2O5 hamda Fe, Ni, Cu, Zn, Ga, W ning iz miqdorlari aniqlandi; hisoblangan SO4²⁻/Al molyar nisbati (2,97-3,54) tarkibda ancha miqdorda bog‘lanmagan sulfat guruhlari saqlanib qolganini ko‘rsatdi. IQ spektrlarida OH- guruhlarining (3600-3400 sm⁻¹), H-O-H deformatsiyasining (1650-1600 sm⁻¹), sulfat ionining ν3 tebranishi (1066-1062 sm⁻¹) hamda Al-O tebranishlarining (600-400 sm⁻¹) polosalari qayd etildi. DFT usulida minimal energiya tamoyili asosida topilgan eng barqaror fazoviy tuzilish asosida bog‘ uzunliklari, valent burchaklari, dipol momenti, zaryadlar taqsimoti hamda entalpiya va entropiya kabi parametrlar nazariy jihatdan bashorat qilindi. Uch usul (XRF, IQ, DFT) natijalarining birgalikdagi tahlili Al atomlari orasida gidrokso- va sulfato-ko‘prikchalar orqali bog‘langan polimer strukturaning mavjudligini tasdiqladi va mahalliy alunit xom ashyosi asosida samarali koagulyant ishlab chiqarish texnologiyasini takomillashtirish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSharipov, Muzaffar Samandarovich, Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-10
Jild8
Son9
Betlar375-385
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i09.048
Indeksga qo‘shilgan2026-10-11

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.048 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

polialyuminiy gidroksosulfat, koagulyant, rentgenfluoressent tahlil, IQ- spektroskopiya, DFT modellashtirish, alunit, suv tozalash.

Iqtibos keltirish

APASharipov, Muzaffar Samandarovich, & Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich (2026). POLIALYUMINIY GIDROKSOSULFAT TARKIBI VA TUZILISHINI ZAMONAVIY TADQIQOT USULLARIDA O‘RGANISH. Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 375-385. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.048
GOST (OAK)Sharipov, Muzaffar Samandarovich, Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich POLIALYUMINIY GIDROKSOSULFAT TARKIBI VA TUZILISHINI ZAMONAVIY TADQIQOT USULLARIDA O‘RGANISH // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 375-385. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.048.
MLASharipov, Muzaffar Samandarovich, and Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich. “POLIALYUMINIY GIDROKSOSULFAT TARKIBI VA TUZILISHINI ZAMONAVIY TADQIQOT USULLARIDA O‘RGANISH.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 375-385, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.048
ChicagoSharipov, Muzaffar Samandarovich, and Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich. “POLIALYUMINIY GIDROKSOSULFAT TARKIBI VA TUZILISHINI ZAMONAVIY TADQIQOT USULLARIDA O‘RGANISH.” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 375-385 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.048
HarvardSharipov, Muzaffar Samandarovich, and Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich (2026) ‘POLIALYUMINIY GIDROKSOSULFAT TARKIBI VA TUZILISHINI ZAMONAVIY TADQIQOT USULLARIDA O‘RGANISH’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 375-385. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.048
BibTeX
@article{sharipovmuzaffarsamandarovich2026,
  title = {POLIALYUMINIY GIDROKSOSULFAT TARKIBI VA TUZILISHINI ZAMONAVIY TADQIQOT USULLARIDA O‘RGANISH},
  author = {Sharipov, Muzaffar Samandarovich and Nazarov, Sayfulla Ibodulloyevich},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {9},
  pages = {375-385},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i09.048},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.048}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi