Farg‘ona shahar iqlimlashtirilgan daraxt va butalarning so‘ruvchi fitofaglari (hemiptera: aphididae)

Rahmatjonova, Mubina Xikmatilla qizi, Xomidova, Nilufar, Zokirova, Gulnoraxon Mamadjonovna

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqolada Farg'ona shahri urboekotizimida iqlimlashtirilgan manzarali daraxt va butalarning so'ruvchi fitofaglari — shiralari (Hemiptera: Aphididae) tur tarkibi, tarqalishi va trofik ixtisoslashuvi natijalari keltirilgan. 2025–2026-yillarda olib borilgan dala tadqiqotlari va laboratoriya kuzatuvlari davomida 100 dan ortiq daraxt va butalar tekshirilib, shiralarning 20 turi aniqlandi. Turlarning eng ko'p qismi ra'noguldoshlar (Rosaceae) oilasi vakillarida to'plangan bo'lib, ularda 7 (bir o'rinda 9) tur zararkunandalik qiladi. Hududda uchrash chastotasi bo'yicha turlar yoppasiga uchrovchi (9 tur, 45,0%), o'rtacha tarqalgan (7 tur, 35,0%) va kam uchrovchi (4 tur, 20,0%) guruhlariga ajratildi. Trofik ixtisoslashuv tahlili shiralarning 13 turi (65,0%) oligofag, 7 turi (35,0%) polifag ekanini ko'rsatdi; qat'iy monofag turlar qayd etilmadi. Eng keng oziqlanish spektriga ega tur Cinara tujafilina bo'lib, u sarvidoshlar (Cupressaceae) oilasining 5 turida rivojlandi. Oligofag turlarning ustunligi urban muhitda nisbatan barqaror afidokomplekslar shakllanganidan dalolat beradi va ularning bioindikator sifatidagi ahamiyatini ko'rsatadi. Keng tarqalgan polifag turlar (Aphis craccivora, A. gossypii, A. fabae) esa ko'kalamzorlashtirish ob'ektlarida asosiy zararkunanda guruhini tashkil etadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarRahmatjonova, Mubina Xikmatilla qizi, Xomidova, Nilufar, Zokirova, Gulnoraxon Mamadjonovna
JurnalҚўқон ДПИ. Илмий хабарлар
NashriyotҚўқон давлат педагогика институти
ISSN3030-3958
Nashr sanasi2026-10-10
Jild8
Son9
Betlar197-204
TilO‘zbek
DOI10.70728/a.series.tab.v08.i09.026
Indeksga qo‘shilgan2026-10-11

DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.026 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

shiralar, Aphididae, dendrofil fitofaglar, urboekotizim, iqlimlashtirilgan daraxt va butalar, afidokompleks, trofik ixtisoslashuv, oligofag, polifag, bioindikator, Farg'ona shahri.

Iqtibos keltirish

APARahmatjonova, Mubina Xikmatilla qizi, Xomidova, Nilufar, & Zokirova, Gulnoraxon Mamadjonovna (2026). FARG‘ONA SHAHAR IQLIMLASHTIRILGAN DARAXT VA BUTALARNING SO‘RUVCHI FITOFAGLARI (HEMIPTERA: APHIDIDAE). Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 197-204. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.026
GOST (OAK)Rahmatjonova, Mubina Xikmatilla qizi, Xomidova, Nilufar, Zokirova, Gulnoraxon Mamadjonovna FARG‘ONA SHAHAR IQLIMLASHTIRILGAN DARAXT VA BUTALARNING SO‘RUVCHI FITOFAGLARI (HEMIPTERA: APHIDIDAE) // Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар. – 2026. – T. 8, № 9. – B. 197-204. – DOI: 10.70728/a.series.tab.v08.i09.026.
MLARahmatjonova, Mubina Xikmatilla qizi, Xomidova, Nilufar, and Zokirova, Gulnoraxon Mamadjonovna. “FARG‘ONA SHAHAR IQLIMLASHTIRILGAN DARAXT VA BUTALARNING SO‘RUVCHI FITOFAGLARI (HEMIPTERA: APHIDIDAE).” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 197-204, 2026. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.026
ChicagoRahmatjonova, Mubina Xikmatilla qizi, Xomidova, Nilufar, and Zokirova, Gulnoraxon Mamadjonovna. “FARG‘ONA SHAHAR IQLIMLASHTIRILGAN DARAXT VA BUTALARNING SO‘RUVCHI FITOFAGLARI (HEMIPTERA: APHIDIDAE).” Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 197-204 (2026). https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.026
HarvardRahmatjonova, Mubina Xikmatilla qizi, Xomidova, Nilufar, and Zokirova, Gulnoraxon Mamadjonovna (2026) ‘FARG‘ONA SHAHAR IQLIMLASHTIRILGAN DARAXT VA BUTALARNING SO‘RUVCHI FITOFAGLARI (HEMIPTERA: APHIDIDAE)’, Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар, 8(9), 197-204. https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.026
BibTeX
@article{rahmatjonovamubinaxikmatillaqizi2026,
  title = {FARG‘ONA SHAHAR IQLIMLASHTIRILGAN DARAXT VA BUTALARNING SO‘RUVCHI FITOFAGLARI (HEMIPTERA: APHIDIDAE)},
  author = {Rahmatjonova, Mubina Xikmatilla qizi and Xomidova, Nilufar and Zokirova, Gulnoraxon Mamadjonovna},
  journal = {Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {9},
  pages = {197-204},
  doi = {10.70728/a.series.tab.v08.i09.026},
  url = {https://doi.org/10.70728/a.series.tab.v08.i09.026}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон ДПИ. Илмий хабарлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi